„Joker” z Joaquinem Phoenixem miał być jednym z największych hitów 2019 roku. Najpierw zachwycił publiczność w Wenecji i zdobył prestiżowego Złotego Lwa. Kilka tygodni później, tuż przed amerykańską premierą, zaczął jednak wywoływać obawy o bezpieczeństwo w kinach. W niektórych miastach policja wprowadziła dodatkowe patrole, a sale kinowe zaostrzyły zasady. Dlaczego jeden film wzbudził aż tak wielkie emocje?
Joaquin Phoenix na czerwonym dywanie. „Joker” zachwycił festiwal w Wenecji
31 sierpnia 2019 roku na 76. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji pokazano film „Joker” w reżyserii Todda Phillipsa. Joaquin Phoenix zagrał Arthura Flecka, człowieka stopniowo przeobrażającego się w tytułowego złoczyńcę znanego z komiksów o Batmanie.
Produkcja nie przypominała typowego kina o superbohaterach. Zamiast efektownych walk i pościgów widzowie zobaczyli mroczny dramat psychologiczny o samotności, odrzuceniu i przemocy. Jak podawał Euronews, premierowy pokaz zakończył się około ośmiominutową owacją na stojąco.
7 września 2019 roku okazało się, że film zdobył Złotego Lwa, najważniejszą nagrodę festiwalu. Wydawało się, że twórcy mają przed sobą spokojny okres świętowania sukcesu. Tymczasem przed premierą w USA rozpętała się zupełnie inna dyskusja.
Todd Phillips odbiera Złotego Lwa. To był ogromny sukces
Phillips wcześniej kojarzony był przede wszystkim z komediami, w tym serią „Kac Vegas”. „Joker” stanowił dla niego wyraźną zmianę kierunku. Statuetka z Wenecji potwierdziła, że historia postaci komiksowej może zostać potraktowana przez jury prestiżowego festiwalu jako pełnoprawne kino autorskie.
Na fotografii reżyser trzyma nagrodę w kształcie złotego lwa. W środowisku filmowym to wyróżnienie należy do najbardziej rozpoznawalnych, a dla Phillipsa było znakiem uznania jego nowej produkcji.
Policja przygotowywała się na amerykańską premierę
4 października 2019 roku „Joker” trafił do amerykańskich kin. Już wcześniej niektóre osoby wyrażały obawy, że opowieść o bohaterze, który zaczyna stosować przemoc, może zostać niewłaściwie zinterpretowana przez część publiczności. Spór był tym silniejszy, że w Stanach Zjednoczonych żywa pozostawała pamięć o strzelaninach w miejscach publicznych.
Agencja Reuters informowała, że policja w dużych amerykańskich miastach była w stanie podwyższonej gotowości. W wybranych kinach w Nowym Jorku skierowano na seanse funkcjonariuszy po cywilnemu, a część sieci zakazała wchodzenia na pokazy z maskami lub w pełnych przebraniach.
Warto podkreślić, że zastosowanie dodatkowej ochrony nie oznaczało, iż film spowodował przemoc. Były to środki zapobiegawcze związane z ostrzeżeniami i medialną dyskusją. Nie ma podstaw, by z samych obaw wyciągać wniosek o faktycznej serii ataków podczas projekcji.
Dlaczego wspominano tragedię w Aurora z 2012 roku?
W komentarzach dotyczących bezpieczeństwa kin wielokrotnie wracano do wydarzeń z lipca 2012 roku. Wtedy podczas nocnego seansu filmu „Mroczny Rycerz powstaje” w mieście Aurora w Kolorado doszło do strzelaniny, w której zginęło 12 osób. Krewni części ofiar wyrażali obawy przed premierą „Jokera” i apelowali do Warner Bros. o większe zaangażowanie w przeciwdziałanie przemocy z użyciem broni.
Te dwie sytuacje trzeba jednak rozdzielić. Tragedia w Aurora wydarzyła się siedem lat przed premierą „Jokera” i dotyczyła innego filmu. Nie była więc skutkiem premiery produkcji z Phoenixem, choć pamięć o niej wpływała na atmosferę dyskusji.
Wytwórnia Warner Bros. odrzucała interpretację, że film popiera rzeczywistą przemoc. Podkreślała również, że przedstawienie fikcyjnej postaci nie oznacza stawiania jej widzom za wzór.
Schody z filmu opanowali turyści. Każdy chciał zdjęcie jak Joker
Równolegle z dyskusją o bezpieczeństwie powstało znacznie bardziej widowiskowe zjawisko. Schody w nowojorskim Bronksie, na których Arthur Fleck tańczy w jednej z najbardziej pamiętnych scen, stały się prawdziwą atrakcją turystyczną.
Miejsce znajduje się w dzielnicy Highbridge, między Shakespeare Avenue i Anderson Avenue, w okolicy West 167th Street. W październiku 2019 roku zaczęli przyjeżdżać tam fani chcący odtworzyć taniec Phoenixa.
Fotografia z 12 października 2019 roku przedstawia turystów na słynnych schodach, nieco ponad tydzień po amerykańskiej premierze. Wielu z nich przyjechało właśnie ze względu na popularność filmu, który zmienił zwykłe przejście między ulicami w rozpoznawalne miejsce na mapie Nowego Jorku.
Kontrowersje nie zatrzymały kinowego sukcesu
Pomimo obaw i gorącej debaty „Joker” stał się kasowym przebojem. Przy budżecie produkcyjnym szacowanym na około 55 milionów dolarów zarobił w światowych kinach ponad miliard dolarów. Był pierwszym filmem z amerykańską kategorią wiekową R, który przekroczył ten próg.
Podczas Oscarów 2020 film otrzymał 11 nominacji. Joaquin Phoenix zdobył Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego, a Hildur Guðnadóttir została nagrodzona za muzykę oryginalną. Wielki sukces artystyczny i finansowy pokazał, że kontrowersje nie odstraszyły widzów.
Hollywood pamięta inne niezwykłe premiery
Film potrafi żyć własnym życiem jeszcze przed wejściem do kin. Innym głośnym przykładem medialnego zamieszania było zachowanie Shia LaBeoufa podczas premiery Nimfomanki na Berlinale 2014, kiedy aktor pokazał się z papierową torbą na głowie.
Warto także przypomnieć pomyłkę przy wręczaniu Oscara za najlepszy film w 2017 roku i protest 82 kobiet na czerwonym dywanie Cannes w 2018 roku. Kolejne biografie znanych aktorów znajdują się w katalogu gwiazd Lansik.pl.
Źródła: Reuters, 5 października 2019 roku; „The Washington Post”, 4 października 2019 roku; Euronews, 7 września 2019 roku; Academy Awards, wyniki Oscarów 2020. Fotografie: Octavian Micleusanu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (Joaquin Phoenix na festiwalu w Wenecji); Bart ryker / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (Todd Phillips ze Złotym Lwem); Moviebuff1921 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (schody Jokera w Bronksie, 12 października 2019 roku). Licencja: creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/.
