Robert Carlyle

Początki aktorskie w Glasgow

Robert Carlyle urodził się 14 kwietnia 1961 roku w Maryhill, dzielnicy Glasgow. W dzieciństwie wychowywał go głównie ojciec pracujący jako malarz i dekorator. Zainteresowanie sceną zaprowadziło go do Glasgow Arts Centre. Z Alexandrem Mortonem założył później Raindog Theatre, którego nazwa była nawiązaniem do albumu Toma Waitsa.

Zanim stał się rozpoznawalny na świecie, Carlyle współpracował między innymi z reżyserami Kenem Loachem i Antonią Bird. Ich kino skupiało się na problemach społecznych i postaciach niepasujących do prostych podziałów na bohaterów i złoczyńców. To doświadczenie widać w późniejszej karierze aktora: nawet w widowiskach fantastycznych i sensacyjnych jego bohaterowie pozostają pełni sprzeczności.

Begbie, Gaz i przełom w filmach lat dziewięćdziesiątych

W "Trainspotting" (1996) Danny'ego Boyle'a Carlyle zagrał Francisa "Franco" Begbiego, agresywnego członka grupy przyjaciół z Edynburga. Begbie nie jest heroinistą, lecz swoją gwałtownością i nieprzewidywalnością nieustannie zagraża pozostałym postaciom. Do tej roli aktor powrócił w "T2 Trainspotting" (2017), pokazując bohatera starszego, ale nadal uwikłanego w dawne zachowania.

Zaledwie rok po "Trainspotting" Carlyle wystąpił w "Goło i wesoło" (1997) jako Gary "Gaz" Schofield. Gaz, bezrobotny mieszkaniec Sheffield, organizuje wraz z przyjaciółmi występ taneczny, chcąc zarobić pieniądze i poprawić swoją sytuację rodzinną. Nie jest zawodowym tancerzem i często postępuje nierozsądnie. W tej komedii jego pomysłowość służy także opowieści o utracie pracy, wstydzie i przyjaźni.

Za "Goło i wesoło" Carlyle zdobył nagrodę BAFTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Partnerowali mu Mark Addy jako Dave i Tom Wilkinson jako Gerald. Wspólna praca tego zespołu została doceniona między innymi przez amerykańską Gildię Aktorów Ekranowych.

Bond, fantasy i reżyseria

W filmie o Jamesie Bondzie "Świat to za mało" (1999) Carlyle wcielił się w Renarda, przeciwnika agenta 007, który wskutek urazu traci zdolność odczuwania bólu. W "Prochach Angeli" zagrał Malachy'ego McCourta, a w "Ravenous" wystąpił jako Colqhoun oraz pułkownik Ives. U Danny'ego Boyle'a w "Niebiańskiej plaży" (2000) pojawił się jako Daffy.

Później grał między innymi Dona w horrorze "28 tygodni później", czarnoksiężnika Durzę w "Eragonie" i Lachlana w "California Solo". W 2015 roku zadebiutował jako reżyser pełnometrażowy filmem "Legenda Barneya Thomsona", w którym zagrał również tytułowego fryzjera. Czarna komedia stanowiła dla niego odejście od konwencji realistycznego dramatu.

Kariera telewizyjna

Carlyle zyskał dużą popularność w Wielkiej Brytanii jako tytułowy bohater serialu "Hamish Macbeth". W "Stargate Universe" grał doktora Nicholasa Rusha, naukowca stawiającego własną wizję odkryć ponad interesem innych członków załogi.

W latach 2011-2018 wcielał się w Rumplestiltskina i pana Golda w serialu "Dawno, dawno temu" ("Once Upon a Time"). Postać łączyła elementy baśniowego złoczyńcy, tragicznego ojca i bohatera komediowego. W thrillerze politycznym "COBRA" Carlyle wystąpił jako premier Robert Sutherland, a w 2023 roku wrócił do Gaza w serialowej kontynuacji "Goło i wesoło". W 2025 roku zagrał w "Toksycznym mieście" i "The Hack" oraz pojawił się jako Sherlock Holmes w serialu "Watson".

Filmografia kinowa Roberta Carlyle'a

Zestawienie obejmuje role główne, drugoplanowe i epizody. Rok w katalogach nie zawsze odpowiada dacie pierwszej premiery w Polsce.

• 1990 - Silent Scream: Big Woodsy.
• 1991 - Riff-Raff: Steve.
• 1993 - Being Human: Prehistoric Shaman.
• 1994 - Marooned: Peter.
• 1994 - Priest: Graham.
• 1995 - Go Now: Nick Cameron.
• 1996 - Carla's Song: George Lennox.
• 1996 - Trainspotting: Francis "Franco" Begbie.
• 1997 - Face: Ray.
• 1997 - Goło i wesoło (The Full Monty): Gary "Gaz" Schofield.
• 1999 - Prochy Angeli (Angela's Ashes): Malachy McCourt.
• 1999 - Plunkett & Macleane: Will Plunkett.
• 1999 - Ravenous: Colonel Ives / F.W. Colqhoun.
• 1999 - Świat to za mało (The World Is Not Enough): Renard (Viktor Zokas).
• 2000 - Niebiańska plaża (The Beach): Daffy.
• 2000 - There's Only One Jimmy Grimble: Eric Wirral.
• 2001 - The 51st State: Felix DeSouza.
• 2001 - To End All Wars: Major Ian Campbell.
• 2002 - Black and White: David O'Sullivan.
• 2002 - Once Upon a Time in the Midlands: Jimmy.
• 2004 - Dead Fish: Danny Devine.
• 2005 - Marilyn Hotchkiss' Ballroom Dancing & Charm School: Frank Keane.
• 2005 - The Mighty Celt: O.
• 2006 - Eragon: Durza.
• 2007 - 28 tygodni później (28 Weeks Later): Donald "Don" Harris.
• 2007 - Flood: Robert Morrison.
• 2008 - I Know You Know: Charlie.
• 2008 - Stone of Destiny: John MacCormick.
• 2008 - Summer: Shaun.
• 2009 - The Tournament: Father Joseph MacAvoy.
• 2009 - The Unloved: Lucy's Father.
• 2012 - California Solo: Lachlan MacAldonich.
• 2015 - The Legend of Barney Thomson: Barney Thomson.
• 2016 - All That Remains: Violin player.
• 2017 - T2 Trainspotting: Francis "Franco" Begbie.
• 2019 - Yesterday: John Lennon.
• 2022 - North of Normal: Papa Dick.
• 2023 - The Performance: Fugler.

Seriale i filmy telewizyjne

• - †: Denotes works that have not yet been released.
• 1990 - Taggart: Gordon Inglis.
• 1991 - The Bill: Tom Ward.
• 1993 - Screenplay: Nosty.
• 1994 - 99-1: Detective Constable Trevor Prescott.
• 1994 - Cracker: Albie Kinsella.
• 1995-1998 - Hamish Macbeth: Hamish Macbeth.
• 1998 - Looking After Jo Jo: John Joe "Jo Jo" McCann.
• 2001 - Chewin' the Fat: Himself.
• 2003 - Hitler: The Rise of Evil: Adolf Hitler.
• 2004 - Gunpowder, Treason & Plot: King James I.
• 2005 - Class of '76: Detective Inspector Tom Monroe.
• 2005 - Human Trafficking: Sergei Karpovich.
• 2006 - Born Equal: Robert.
• 2008 - 24: Redemption: Carl Benton.
• 2008 - The Last Enemy: David Russell.
• 2009-2011 - Stargate Universe: Doctor Nicholas Rush.
• 2009 - The Man Who Walked Around the World: Himself.
• 2009 - The Unloved: Father.
• 2009 - Zig Zag Love: Jacko.
• 2011-2018 - Once Upon a Time: Rumplestiltskin / Mr. Gold / Weaver.
• 2019 - Wojna światów (The War of the Worlds): Ogilvy.
• 2020-2023 - COBRA: Robert Sutherland.
• 2023 - Goło i wesoło (The Full Monty): Gary "Gaz" Schofield.
• 2025 - † TBA: Line of Duty.
• 2025 - Afera podsłuchowa (The Hack): Dave Cook.
• 2025 - Toksyczne miasto (Toxic Town): Sam Hagen.
• 2025 - Watson: Sherlock Holmes.

Role głosowe w grach komputerowych

Carlyle użyczył głosu Gabrielowi Belmontowi i Draculi w cyklu "Castlevania: Lords of Shadow"; wystąpił również w grach "Eragon" i "Watch Dogs".

• 2006 - Eragon: Shade Durza.
• 2013 - Castlevania: Lords of Shadow - Mirror of Fate: Gabriel Belmont / Dracula.
• 2014 - Castlevania: Lords of Shadow 2: Gabriel Belmont / Dracula / Inner Dracula.
• 2014 - Watch Dogs: Stephen Fedder.

Carlyle wyróżnia się umiejętnością pracy w skrajnie różnych konwencjach. Od agresywnego Begbiego przez sympatycznego, choć nieodpowiedzialnego Gaza po Rumplestiltskina potrafi zbudować postać, której zachowanie nie daje się wyjaśnić jednym prostym motywem.