Najważniejsze informacje
| Kraj | USA |
|---|---|
| Rok | 2022 |
| Tytuł oryginalny | The Fabelmans |
| Data premiery | 2022-11-11 |
| Czas trwania | 151 minut |
| Gatunek | dramat obyczajowy, coming-of-age, półautobiograficzny |
| Reżyseria | Steven Spielberg |
| Scenariusz | Steven Spielberg, Tony Kushner |
| Produkcja | Steven Spielberg, Tony Kushner, Kristie Macosko Krieger |
| Muzyka | John Williams |
"Fabelmanowie" (2022) - najważniejsze informacje
"Fabelmanowie" ("The Fabelmans") to dramat o dorastaniu, który Steven Spielberg nakręcił na podstawie doświadczeń z własnego dzieciństwa i młodości. W centrum znajduje się Sammy Fabelman, chłopiec fascynujący się obrazem filmowym. Zamiast opowiadać o karierze znanego reżysera, Spielberg pokazuje, w jaki sposób pierwsze próby kręcenia amatorskich filmów, rodzinne napięcia i trudne odkrycia mogą ukształtować sposób patrzenia na rzeczywistość.
Akcja rozgrywa się w latach 50. i 60. XX wieku, kiedy rodzina Fabelmanów przeprowadza się pomiędzy różnymi częściami Stanów Zjednoczonych. To opowieść o relacji między twórczością a najbliższymi ludźmi. Niektóre wydarzenia zostały zainspirowane rzeczywistą historią Spielberga, jednak scenarzyści wprowadzili fikcyjne postacie i zmiany dramaturgiczne. Film nie jest więc dokumentem ani dosłowną biografią.
Reżyserię powierzono samemu Spielbergowi, scenariusz napisali Spielberg i Tony Kushner, zdjęcia wykonał Janusz Kamiński, a muzykę skomponował John Williams. W rolach głównych występują Gabriel LaBelle, Michelle Williams, Paul Dano i Seth Rogen.
Fabuła - kamera jako sposób poznawania świata
Punktem zwrotnym w dzieciństwie Sammy'ego jest pierwsza wizyta w kinie. Scena katastrofy kolejowej na ekranie fascynuje go do tego stopnia, że próbuje odtworzyć ją za pomocą zabawkowego pociągu i domowej kamery. Początkowo chodzi o powtórzenie silnego emocjonalnego wrażenia; później filmowanie staje się dla chłopca sposobem porządkowania wspomnień i przeżywania rzeczy, których nie potrafi opowiedzieć zwykłymi słowami.
Mitzi, matka Sammy'ego, ma artystyczny temperament, gra na pianinie i traktuje wyobraźnię syna bardzo poważnie. Burt, ojciec i inżynier, docenia pomysłowość chłopca, ale woli widzieć w filmowaniu hobby, a nie przyszły zawód. Bliski rodzinie Bennie Loewy często towarzyszy Fabelmanom w codziennych wydarzeniach. Z pozoru jest to ciepła historia rodzinna, lecz z czasem Sammy zaczyna zauważać sygnały, których inni domownicy wolą nie nazywać.
Równolegle rozwija własny warsztat. Tworzy inscenizowane filmy wojenne, eksperymentuje z ustawieniem kamery i montażem, wykorzystuje szkolnych kolegów jako aktorów. Pierwsze sukcesy pokazują, że potrafi manipulować emocjami odbiorców poprzez wybór ujęć. Ta umiejętność stanie się jednocześnie jego siłą i źródłem poważnego konfliktu z rzeczywistością.
Obsada i bohaterowie
Kliknij zdjęcie, aby przeczytać biografię aktora, jeśli jest dostępna. Kompletna lista obsady znajduje się poniżej.
Gabriel LaBelle odgrywa Sammy'ego Fabelmana jako nastolatka odkrywającego własną tożsamość poprzez twórczość. W młodszej wersji postaci występuje Mateo Zoryan Francis-DeFord. Michelle Williams gra matkę Mitzi, której pragnienia nie zawsze mieszczą się w modelu tradycyjnego życia rodzinnego, a Paul Dano wciela się w Burta, ojca stawiającego na stabilność i rozwój technologiczny.
Seth Rogen gra Benniego Loewy'ego, bliskiego przyjaciela rodziny. Judd Hirsch pojawia się jako wuj Boris, człowiek sceny, który ostrzega Sammy'ego przed ceną artystycznego powołania. W obsadzie są także Julia Butters jako Reggie, Keeley Karsten jako Natalie oraz Sophia Kopera jako Lisa. David Lynch występuje w ważnej krótkiej roli reżysera Johna Forda. Nie jest to występ Spielberga w roli samego siebie.
Spielberg i Kushner - scenariusz półautobiograficzny
Pomysł na film dojrzewał u Spielberga przez wiele lat. Tony Kushner pomógł mu ułożyć osobiste doświadczenia w strukturę dramatu, w którym historia dziecięcej fascynacji kinem przeplata się z odkrywaniem rodzinnych tajemnic. Scenariusz nie prezentuje wielkich zawodowych sukcesów, lecz momenty, które musiały nastąpić, zanim bohater zdecydował się wybrać własną drogę.
Szczególnie ważne jest to, jak film rozdziela spojrzenie dziecka i późniejszą wiedzę dorosłego. Sammy odkrywa, że kamera potrafi utrwalić fakty, a montaż nadać im określony sens. Ten sam materiał może stać się rodzinną pamiątką, dowodem czegoś bolesnego albo pięknym obrazem, który pomija ważną prawdę. To pytanie o odpowiedzialność twórcy, a nie tylko nostalgiczna pochwała kina.
Zdjęcia Kamińskiego, muzyka i montaż
Janusz Kamiński różnicuje wygląd kolejnych etapów życia rodziny. Ciepło wnętrz, światło pustynnych plenerów i szkolnych sal współtworzą pamiętnikowy charakter filmu, jednak obraz nie jest jednolicie sentymentalny. W momentach odkrywania rodzinnej prawdy kamera staje się narzędziem dystansu i obserwacji. Widz ogląda nie tylko to, co bohater widzi, ale również jego proces uczenia się patrzenia.
Muzykę przygotował John Williams, a montażem zajęli się Michael Kahn i Sarah Broshar. Dzięki nim sceny domowe i fragmenty filmów tworzonych przez Sammy'ego płynnie przechodzą między odmiennymi poziomami opowiadania. Sceny amatorskich realizacji nie są jedynie zabawną ciekawostką: ilustrują stopniowe zdobywanie przez bohatera sprawczości i umiejętności prowadzenia emocji widza.
Premiera i nagrody
Film miał premierę podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Toronto 10 września 2022 roku, gdzie otrzymał nagrodę publiczności. Do wybranych kin amerykańskich trafił 11 listopada 2022 roku, a później wszedł do szerszej dystrybucji. Czas trwania wynosi około 151 minut.
"Fabelmanowie" otrzymali siedem nominacji do Oscara: za najlepszy film, reżyserię, scenariusz oryginalny, pierwszoplanową rolę kobiecą Michelle Williams, drugoplanową rolę męską Judda Hirscha, muzykę oryginalną i scenografię. Film nie zdobył żadnej statuetki Oscara, lecz otrzymał dwa Złote Globy: dla najlepszego filmu dramatycznego i za reżyserię Spielberga.
Zakończenie i interpretacja - pokaż spoilery
Najważniejsze odkrycie Sammy'ego wiąże się z montażem rodzinnych filmów. Przeglądając nagrania, dostrzega szczególną bliskość Mitzi i Benniego, którą wcześniej intuicyjnie wyczuwał, ale nie potrafił zrozumieć. Posiadanie takiej wiedzy zmienia jego relację z matką. Kamera, która dawała mu radość i kontrolę nad światem, okazuje się bezlitosna również wobec osób najbliższych.
Gdy małżeństwo rodziców rozpada się, Sammy mierzy się z własnym smutkiem oraz z decyzją o przyszłości. W finałowej części podejmuje próbę pracy w branży filmowej i spotyka legendarnego reżysera Johna Forda, granego przez Davida Lyncha. Krótkie pouczenie o położeniu horyzontu w kadrze kończy film żartobliwym odwróceniem kamery. To nie tylko dowcip dla miłośników kina: ostatnie ujęcie pokazuje, że bohater zaczyna świadomie myśleć językiem obrazu.
Film nie sprowadza rodzinnego kryzysu do odpowiedzi na pytanie, kto był winny. Istotniejsze jest to, w jaki sposób bolesne doświadczenia wpływają na artystę, który dopiero uczy się łączyć prawdę z odpowiedzialnością za osoby pokazywane na ekranie.
Pełna obsada - 83 wpisy w katalogu Plex
Poniżej zachowano wszystkie 83 wpisy obsadowe z katalogu Plex, w tym epizody, osoby niewymienione w napisach oraz udział zwierzęcego wykonawcy. Wpisy źródłowe nie muszą oznaczać 83 odrębnych ról głównych. Przy publikowanych biografiach umieszczono linki, a role z katalogu pozostają w oryginalnym zapisie.
- Michelle Williams - Mitzi Fabelman.
- Paul Dano - Burt Fabelman.
- Seth Rogen - Benny Loewy.
- Gabriel LaBelle - Sammy Fabelman.
- Mateo Zoryan Francis-DeFord - Younger Sammy Fabelman.
- Keeley Karsten - Natalie Fabelman.
- Alina Brace - Young Natalie Fabelman.
- Julia Butters - Reggie Fabelman.
- Birdie Borria - Younger Reggie Fabelman.
- Judd Hirsch - Uncle Boris.
- Sophia Kopera - Lisa Fabelman.
- Jeannie Berlin - Hadassah Fabelman.
- Robin Bartlett - Tina Schildkraut.
- Sam Rechner - Logan Hall.
- Oakes Fegley - Chad Thomas.
- Chloe East - Monica Sherwood.
- Isabelle Kusman - Claudia Denning.
- Chandler Lovelle - Renee.
- Gustavo Escobar - Sal.
- Nicolas Cantu - Hark.
- Cooper Dodson - Turkey.
- Gabriel Bateman - Roger.
- Stephen Matthew Smith - Angelo.
- James Urbaniak - Grand View High School Principal.
- Alex Quijano - Grand View High School PE Coach.
- Kalama Epstein - Barry.
- Connor Trinneer - Phil Newhart.
- Lane Factor - Dean.
- Greg Grunberg - Bernie Fein.
- David Lynch - John Ford.
- Jan Hoag - Nona.
- Carlos Javier Castillo - Camera Store Clerk.
- Ezra Buzzington - Camera Store Clerk #2.
- Paul Chepikian - Pinnacle Peak Owner.
- Brinly Marum - Janet Benedict.
- Mason Bumba - Stunt Soldier Boy.
- Mary M. Flynn - Singer #1.
- Adriel Porter - Singer #2.
- Tia Nalls - Singer #3.
- Larkin Campbell - Scout Father.
- Harper Dustin - Natalie Photo Double.
- Crystal the Monkey - Bennie the Monkey.
- Art Bonilla - Taxi Driver (uncredited).
- Meredith VanCuyk - Student (uncredited).
- Vera Myers - Senior Classmate (uncredited).
- Cody Mitchell Key - Boy Scout (uncredited).
- Caroline Anna-Kaye Green - Senior Classmate (uncredited).
- Rob Shiells - Chad's Posse (uncredited).
- Julyah Rose - Theater Goer (uncredited).
- Jonathan Moorwood - Chad's Posse (uncredited).
- Ari Davis - Theatre Patron (uncredited).
- Jared Becker - Lead Guitarist (uncredited).
- Kendal Evans - Balloon Girl (uncredited).
- Trang Vo - High School Friend (uncredited).
- Alejandro Fuenzalida - Boy Scout (uncredited).
- Orion Hunter - Boy Scout (uncredited).
- Samantha Rose Gomez - Boy Scout Sibling (uncredited).
- Taylor Stone - Senior Classmate (uncredited).
- Sarah Hamilton - Senior Classmate (uncredited).
- Paige Locke - Cheerleader (uncredited).
- Marissa McBride - Senior Classmate (uncredited).
- Malachi Mickelonis - Student (uncredited).
- Max David Weinberg - Student (uncredited).
- Cameron Hennings - Student (uncredited).
- Nicole Alicia Xavier - Sammy's Classmate (uncredited).
- Nikolai Bazan - Boy Scout (uncredited).
- Nicco Caruso - Prom Date (uncredited).
- Colt Carville - Boy Scout (uncredited).
- Ure Egbuho - Theater Patron (uncredited).
- April Elize - Classmate (uncredited).
- Seth Fuentes - Student (uncredited).
- Andrew Goodman - Pedestrian/Theater Patron (uncredited).
- Phoebe Grant - Student (uncredited).
- Cat Heinen - High School Student (uncredited).
- Jake Kidwell - Volleyball Player (uncredited).
- Julian Lerma - Boy Scout in Theater (uncredited).
- Cody Miller - Chad's Teammate (uncredited).
- Nick W. Nicholson - Teacher (uncredited).
- Molly Renze - Driver (uncredited).
- Paige Robberstad - Cheerleader (uncredited).
- Brandon Keith Rogers - Senior Class Member (uncredited).
- Lucy Schmidt - Sammy's Classmate (uncredited).
- Nicole Singh - Student (uncredited).
Inne filmy Spielberga i Kamińskiego
Wcześniejsza Lista Schindlera (1993) oraz Szeregowiec Ryan (1998) pokazują inne oblicza wieloletniej współpracy Spielberga z Januszem Kamińskim. W Monachium (2005) do zespołu dołączył Tony Kushner jako współscenarzysta. "Fabelmanowie" różnią się od tych filmów skalą: zamiast historii wielkich konfliktów pokazują rodzinę, dziecięcą wrażliwość i pierwsze decyzje artystyczne.
Powiązania i współprace
- Steven Spielberg - reżyser i scenariusz
- Tony Kushner - scenariusz i produkcja
- Janusz Kamiński - zdjęcia
- John Williams - muzyka
- Michelle Williams - Mitzi Fabelman
- Paul Dano - Burt Fabelman
- David Lynch - John Ford
- West Side Story (2021) - film Spielberga, Kushnera i Kamińskiego
Źródła informacji: Amblin Entertainment - The Fabelmans (2022), opis, twórcy i obsada; Universal Pictures at Home - The Fabelmans, synopsis i oficjalny plakat; Plex - The Fabelmans Full Cast & Crew, 83 wpisy obsadowe; Toronto International Film Festival - premiera i People's Choice Award 2022; Golden Globes - The Fabelmans, 2 nagrody z 5 nominacji 2023; Academy Awards 2023 - siedem nominacji; AFI Catalog - dane produkcji. Fotografia: Universal Pictures / Amblin Entertainment; licencja: Oficjalny plakat promocyjny, prawa producenta i dystrybutora zastrzeżone; Oficjalny plakat The Fabelmans, 1280 x 1920 px, materiały promocyjne Universal Pictures. Użycie redakcyjne do identyfikacji omawianego filmu. Nie jest na licencji Creative Commons.

