Oliver Reed

Oliver Reed - aktor o wyjątkowo intensywnym stylu

Robert Oliver Reed urodził się 13 lutego 1938 roku w londyńskim Wimbledonie. Pochodził z rodziny powiązanej ze światem kina. Jego wujem był reżyser Carol Reed, twórca między innymi "Trzeciego człowieka". Oliver sam zdobywał doświadczenie przede wszystkim przed kamerą. W odróżnieniu od wielu brytyjskich aktorów pokolenia nie zbudował kariery na długich występach w klasycznym teatrze.

W jego filmach powtarzają się postacie gwałtowne, pewne siebie lub uwikłane w skomplikowane relacje emocjonalne. Życie prywatne aktora bywało szeroko komentowane przez prasę, ale filmowy dorobek obejmuje znacznie więcej niż sensacyjne informacje. Reed pracował z takimi reżyserami jak Ken Russell, Richard Lester i Ridley Scott.

"Klątwa wilkołaka" i początki w kinie grozy

W "Klątwie wilkołaka" ("The Curse of the Werewolf", 1961) Terence'a Fishera Reed zagrał Leona Corledo, młodego mężczyznę zmagającego się z przerażającym nadprzyrodzonym losem. Film powstał w brytyjskim studiu Hammer, znanym z gotyckich horrorów.

Rola wymagała dużej ekspresji fizycznej. Bohater stopniowo traci panowanie nad sobą, a Reed musi pokazać konflikt między ludzką wrażliwością i brutalnością. Ten występ pomógł aktorowi otrzymywać bardziej rozbudowane propozycje.

Już wtedy widoczna była jego zdolność do tworzenia postaci niepokojących, lecz niepozbawionych emocjonalnej głębi.

Bill Sikes w "Oliverze!"

W musicalu "Oliver!" (1968), zrealizowanym przez Carola Reeda na podstawie prozy Charlesa Dickensa, Oliver Reed wcielił się w Billa Sikesa. Jest to brutalny przestępca, którego działania zagrażają tytułowemu chłopcu oraz osobom próbującym mu pomóc.

Film łączy muzykę, scenografię i teatralną stylizację, ale Reed nie traktuje Sikesa jak komediowego złoczyńcy. Jego występ pozostaje mroczny i realistyczny, dzięki czemu wyraźnie kontrastuje z bardziej widowiskowymi fragmentami musicalu.

"Oliver!" zdobył Oscara dla najlepszego filmu. Sukces produkcji zwiększył rozpoznawalność Reeda i potwierdził, że potrafi pracować przy projektach wymagających gry w dużym zespole.

"Kobiety zakochane" i "Diabły"

W "Kobietach zakochanych" ("Women in Love", 1969) Kena Russella aktor zagrał Geralda Cricha, przemysłowca próbującego zrozumieć własne pragnienia i relacje z innymi ludźmi. Film powstał na podstawie powieści D.H. Lawrence'a i porusza temat bliskości, niezależności oraz społecznych oczekiwań.

Reed przedstawia postać pozornie silną, ale coraz bardziej niestabilną emocjonalnie. Szczególnie ważna jest jego relacja z Rupertem Birkinem, granym przez Alana Batesa. To jeden z filmów, które pokazują dramatyczne możliwości Reeda wykraczające poza sensacyjne role.

W "Diabłach" ("The Devils", 1971), również w reżyserii Russella, zagrał księdza Urbaina Grandiera. Produkcja opowiada o religijnej histerii, politycznych interesach i przemocy. Film budził duże kontrowersje ze względu na sposób przedstawiania religii i władzy, a rola Reeda wymagała połączenia charyzmy z poczuciem zagrożenia.

Athos w "Trzech muszkieterach"

W "Trzech muszkieterach" ("The Three Musketeers", 1973) Richarda Lestera Oliver Reed zagrał Athosa, jednego z przyjaciół d'Artagnana. Powrócił do postaci w "Czterech muszkieterach" (1974).

Athos jest człowiekiem doświadczonym, odważnym i obarczonym bolesną przeszłością. Reed nadaje mu odrobinę ironii oraz swobodę, która sprawdza się w przygodowych scenach. Filmy łączą humor z pojedynkami na szpady, a aktor nie musi ograniczać się do wizerunku groźnego antagonisty.

Proximo w "Gladiatorze"

W "Gladiatorze" Ridleya Scotta Reed wcielił się w Proximo, właściciela szkoły gladiatorów, do której trafia Maksimus, grany przez Russella Crowe'a. Proximo był wcześniej gladiatorem, dlatego dobrze rozumie warunki walki na arenie i zależność zawodników od właścicieli.

Początkowo traktuje swoich ludzi przede wszystkim jako źródło dochodu. Z czasem zaczyna jednak dostrzegać w Maksimusie kogoś więcej niż zwykłego uczestnika widowisk. Jego stosunek do bohatera zmienia się wraz z rozwojem konfliktu dotyczącego cesarza Kommodusa.

Reed wykorzystuje mocny, zachrypnięty głos i duży temperament. Proximo jest cyniczny i doświadczony, ale zachowuje własne zasady. Stanowi ważną postać pośrednią między światem brutalnych aren a politycznymi wydarzeniami w Rzymie.

Śmierć podczas realizacji filmu

Oliver Reed zmarł 2 maja 1999 roku na Malcie podczas prac nad "Gladiatorem". Miał 61 lat. Nie zdążył dokończyć wszystkich scen przewidzianych dla jego bohatera, dlatego ekipa filmowa musiała znaleźć sposób na ukończenie historii.

Twórcy wykorzystali zastępstwa aktorskie, odpowiedni montaż i efekty cyfrowe. W 2000 roku, kiedy film trafił do kin, takie rozwiązania wymagały znacznie większej ostrożności niż współcześnie. Ostatecznie Proximo pozostał jedną z najbardziej zapamiętanych postaci drugoplanowych widowiska.

Wybrane filmy Olivera Reeda

• "Klątwa wilkołaka" (1961) - Leon Corledo.
• "Oliver!" (1968) - Bill Sikes.
• "Kobiety zakochane" (1969) - Gerald Crich.
• "Diabły" (1971) - Urbain Grandier.
• "Trzej muszkieterowie" (1973) - Athos.
• "Czterej muszkieterowie" (1974) - Athos.
• "The Brood" (1979) - doktor Hal Raglan.
• "Gladiator" (2000) - Proximo.

Filmowy dorobek poza wizerunkiem skandalisty

Reed często trafiał na pierwsze strony gazet z powodów niezwiązanych z pracą artystyczną. Warto jednak pamiętać, że jego postacie z filmów Russella, musicalu "Oliver!" czy "Gladiatora" pokazują zdolność do zupełnie odmiennych rodzajów gry. Proximo jest symbolicznym zwieńczeniem kariery opartej na silnych i niejednoznacznych bohaterach.