Climax (2018)

Noc, podczas której próba taneczna zmienia się w koszmar

Jest rok 1996. Grupa młodych tancerzy spotyka się w pustym budynku szkoły, by przygotować wspólną choreografię przed wyjazdem na tournée. Po udanej próbie uczestnicy organizują imprezę. Muzyka wypełnia salę, ludzie rozmawiają o relacjach, zazdrości, ambicjach oraz przyszłych występach. Selva, jedna z najważniejszych postaci grupy, obserwuje taniec i kontakty między wykonawcami.

Atmosfera początkowo przypomina zwykłe świętowanie. Większość uczestników pije sangrię przygotowaną na imprezę, a DJ Daddy wybiera kolejne utwory. Z czasem pojawiają się jednak niepokojące zachowania. Tancerze tracą poczucie kontroli, widzą rzeczy, których inni nie dostrzegają, a rozmowy przechodzą w podejrzenia i wzajemne oskarżenia.

Staje się jasne, że ktoś dodał do wspólnego napoju substancję halucynogenną. Grupa zaczyna szukać winnego. Padają podejrzenia wobec osób, które nie piły sangrii, a dawniej ukrywane animozje stają się pretekstem do przemocy. Budynek ze wspólnej przestrzeni prób zamienia się w zamkniętą pułapkę, w której nikt nie ma pewności, czy może ufać innym.

"Climax" nie rozwija się jak klasyczny kryminał, w którym celem jest ustalenie sprawcy. Dla Gaspara Noé ważniejsza okazuje się utrata zaufania i obserwowanie, jak grupa zdolna do perfekcyjnej współpracy na scenie rozpada się pod wpływem strachu.

Obsada "Climaxu" - 24 wykonawców i postacie

W materiałach festiwalu Quinzaine des Cinéastes w Cannes wymieniono 24 osoby występujące w filmie. Poniższy spis zachowuje wszystkie nazwiska i podaje role tam, gdzie udało się je powiązać z postaciami w katalogach obsady. Warto pamiętać, że znaczną część wykonawców Noé znalazł w środowisku tańca, a nie zawodowego aktorstwa.

• Sofia Boutella - Selva.
• Romain Guillermic - David.
• Souheila Yacoub - Lou.
• Kiddy Smile - DJ Daddy.
• Claude Gajan Maull - Emmanuelle.
• Giselle Palmer - Gazelle.
• Taylor Kastle - Taylor.
• Thea Carla Schøtt - Psyché.
• Sharleen Temple - Ivana.
• Léa Vlamos - Eva.
• Alaïa Alsafir - Alaïa.
• Kendall Mugler - Rocket.
• Lakdhar Dridi - Riley.
• Adrien Sissoko - Omar.
• Mamadou Bathily - Bart.
• Alou Sidibe - Kyrra.
• Ashley Biscette - Shirley.
• Mounia Nassangar - Dom.
• Tiphanie Au - Sila.
• Sarah Belala - Jennifer.
• Alexandre Moreau - Cyborg.
• Naab - Rocco.
• Strauss Serpent - Serpent.
• Vince Galliot Cumant - Tito.

Sofia Boutella jako Selva nadaje opowieści jeden z najważniejszych punktów widzenia. Jej bohaterka próbuje zachować kontrolę, ale stopniowo sama traci zdolność rozpoznawania rzeczywistości. Souheila Yacoub gra Lou, której reakcja na oskarżenia grupy staje się jednym z najtrudniejszych fragmentów filmu.

Romain Guillermic jako David, Kiddy Smile jako DJ Daddy i pozostałe osoby wnoszą do historii odmienne style tańca i zachowania. Postacie często nie otrzymują rozbudowanych biografii, co jest celowym zabiegiem: obserwujemy grupę jako zbiorowość, w której najszybciej ujawniają się emocje i napięcia.

Taniec, długie ujęcia i poczucie utraty kontroli

Początkowa choreografia jest pokazem współpracy. Kamera obserwuje grupę z góry, a ruchy tancerzy łączą się w precyzyjny układ. Później podobne ruchy stają się chaotyczne, a bohaterowie tracą wspólny rytm. Ten kontrast tworzy konstrukcję całego filmu: pierwszy etap celebruje możliwość porozumienia bez słów, drugi pokazuje jej załamanie.

Autorką choreografii była Nina McNeely, a zdjęcia przygotował Benoît Debie. W filmie wykorzystano rozbudowane, bardzo długie ujęcia, które ograniczają możliwość odpoczynku od napięcia. Jeden z nich trwa ponad 40 minut. Kamerę prowadził również sam reżyser, a improwizowane rozmowy i działania tancerzy były ważniejsze niż precyzyjnie zapisany scenariusz dialogowy.

Większość aktorów wywodziła się z różnych szkół tańca - od voguing i waackingu po krumping. Noé budował obsadę, obserwując wykonawców w ich naturalnym środowisku. Dzięki temu początkowa choreografia ma autentyczną energię, a późniejszy chaos nie przypomina zwykłej sceny zbiorowej odgrywanej według sztywnego planu.

Muzyka jako element opowieści

W "Climaxie" muzyka nie jest jedynie tłem. Dźwięk kieruje ruchem bohaterów i zmienia doświadczenie widza. Wykorzystano utwory z szeroko pojętej elektroniki, dance i muzyki klubowej. W materiałach polskiego dystrybutora Gutek Film podkreślano obecność kompozycji artystów takich jak Daft Punk, Aphex Twin i Soft Cell.

Thomas Bangalter z Daft Punk przygotował również specjalnie na potrzeby filmu utwór "Sangria". Nie należy jednak przypisywać mu autorstwa całej ścieżki dźwiękowej - obejmuje ona licencjonowane nagrania różnych wykonawców.

W drugiej części filmu dźwięk nabiera coraz bardziej agresywnego charakteru. Powtarzający się puls i zmiany głośności wspierają dezorientację bohaterów, a montaż oraz praca kamery zacierają granicę między imprezą i koszmarem.

Jak powstawał film Gaspara Noé?

Produkcja powstała wyjątkowo szybko. Reżyser przygotował koncepcję i obsadę w ciągu kilku tygodni, a zasadnicze zdjęcia zrealizował w około 15 dni w opuszczonej szkole w okolicach Paryża. Noé opracował podstawową strukturę wydarzeń, ale nie rozpisywał każdej kwestii dialogowej. Tancerze improwizowali wiele rozmów i zachowań.

Za scenografię odpowiadał Jean Rabasse, kostiumy przygotował Fred Cambier, montaż wspólnie Gaspar Noé i Denis Bedlow, a dźwięk Ken Yasumoto. Producentami byli Edouard Weil, Vincent Maraval i Brahim Chioua. Film zrealizowano w otoczeniu firm Rectangle Productions i Wild Bunch.

Reżyser inspirował się zarówno kulturą tańca klubowego, jak i kinem ekstremalnym. W jego zamyśle opowieść nie jest prostym pouczeniem o szkodliwości używek. To przede wszystkim obserwacja grupy, która zaczyna się rozkładać wskutek strachu, wzajemnych podejrzeń i niemożności porozumienia.

Nagrody i daty premier

"Climax" miał światową premierę w maju 2018 roku w ramach Quinzaine des Réalisateurs, sekcji towarzyszącej festiwalowi filmowemu w Cannes. Otrzymał tam Art Cinema Award. We Francji do kin trafił 19 września 2018 roku.

Polska premiera kinowa odbyła się **19 października 2018 roku**, a dystrybutorem był Gutek Film. Według jego pressbooka film trwa 95 minut; w niektórych katalogach podaje się 96 minut z uwagi na sposób zaokrąglania lub wersję kopii. W Polsce posługiwano się oryginalnym tytułem "Climax".

Kino Noé nie jest przeznaczone dla każdego widza. Film zawiera brutalną przemoc, sceny silnego cierpienia psychicznego i seksualne podteksty. Jego intensywna forma jest częścią artystycznego zamysłu, a nie jedynie sposobem na wywołanie szoku.

Jak kończy się "Climax"? Kto dodał LSD do sangrii? SPOILERY

**Uwaga: poniższa część ujawnia zakończenie filmu oraz losy postaci.**

Podczas nocnego chaosu tancerze oskarżają kolejne osoby o zatrucie napoju. Szczególnie okrutnie traktują Omara, który nie pił alkoholu, co czyni go podejrzanym w oczach grupy. Wyrzucony na mróz mężczyzna umiera poza budynkiem. Lou, oskarżana przez innych, zostaje doprowadzona do rozpaczy i rani samą siebie.

Emmanuelle próbuje chronić syna Tito, zamykając go w pomieszczeniu technicznym. Kiedy dochodzi do awarii zasilania i przejścia na czerwone światła awaryjne, los dziecka staje się tragiczny. Rankiem policja znajduje w budynku osoby nieprzytomne, ranne i martwe. Emmanuelle nie żyje, a część ocalałych tancerzy nie jest w stanie normalnie rozmawiać o wydarzeniach.

W finałowej scenie szczególnego znaczenia nabiera Psyché. W jej rzeczach widzimy materiały dotyczące substancji halucynogennych, a bohaterka zakrapla LSD do oka. **To mocna wskazówka, że właśnie ona mogła dodać narkotyk do sangrii**, lecz film nie pokazuje samego momentu zatrucia napoju i nie przedstawia jednoznacznego werdyktu.

Noé nie kończy opowieści na wyjaśnieniu zagadki sprawcy. Zestawia idealnie zsynchronizowany taniec grupy z końcowym obrazem rozbitych relacji i przypadkowego okrucieństwa. Bohaterowie wciąż mają te same ciała i umiejętności, ale nie potrafią już funkcjonować razem. W tym sensie "Climax" jest historią o kruchości zbiorowej solidarności, a nie o zagadce detektywistycznej.

Warto też pamiętać, że film był jedynie luźno inspirowany opowieścią o imprezie francuskich tancerzy. Przedstawione tragedie stanowią fabularną kreację, a nie udokumentowany przebieg rzeczywistego wydarzenia.