Mroczny Rycerz (2008)

Gotham w obliczu nowego zagrożenia

Bruce Wayne nadal chroni Gotham jako Batman, ale coraz wyraźniej widzi, że samo działanie poza prawem nie wystarczy, by ograniczyć wpływy przestępczości zorganizowanej. Wspólnie z porucznikiem Jamesem Gordonem wspiera nowego prokuratora Harveya Denta, który chce rozbić mafijne struktury metodami zgodnymi z prawem. Sukces Denta daje mieszkańcom nadzieję, że miasto może odzyskać bezpieczeństwo bez pomocy zamaskowanego mściciela.

W tym samym czasie pojawia się Joker, przestępca nieprzestrzegający reguł, według których działają nawet gangi Gotham. Serią prowokacji i zamachów próbuje doprowadzić do zerwania współpracy policji, prokuratury i Batmana. Zmusza przeciwników do wyborów, w których każda decyzja pociąga za sobą ryzyko dla niewinnych osób. Bruce musi coraz uważniej przyglądać się granicy między ochroną miasta a nadużyciem własnej siły.

Christopher Nolan zbudował film na konstrukcji thrillera kryminalnego. Superbohaterski kostium i widowiskowe sceny akcji służą opowiedzeniu historii o korupcji, odpowiedzialności instytucji i granicach sprawiedliwości. Walka z Jokerem staje się również testem moralnym dla ludzi przekonanych, że znają odpowiedź na pytanie, czym jest dobro publiczne.

Obsada "Mrocznego Rycerza"

• Christian Bale - Bruce Wayne / Batman.
• Heath Ledger - Joker.
• Aaron Eckhart - Harvey Dent / Dwie Twarze.
• Michael Caine - Alfred Pennyworth.
• Maggie Gyllenhaal - Rachel Dawes.
• Gary Oldman - James Gordon.
• Morgan Freeman - Lucius Fox.
• Monique Gabriela Curnen - detektyw Anna Ramirez.
• Ron Dean - detektyw Michael Wuertz.
• Cillian Murphy - Jonathan Crane / Strach na Wróble.
• Chin Han - Lau.
• Nestor Carbonell - burmistrz Gotham.
• Eric Roberts - Salvatore Maroni.
• Ritchie Coster - Czeczen.
• Anthony Michael Hall - Mike Engel.
• Keith Szarabajka - detektyw Stephens.
• Colin McFarlane - komisarz Loeb.
• Joshua Harto - Coleman Reese.
• Melinda McGraw - Barbara Gordon.
• Nathan Gamble - syn Jamesa Gordona.
• Michael Vieau - Rossi.
• Michael Stoyanov - Dopey.
• William Smillie - Happy.
• Danny Goldring - Grumpy.
• Michael Jai White - Gambol.
• Matthew O'Neill - Chuckles.
• William Fichtner - dyrektor banku.
• Olumiji Olawumi - dealer narkotykowy.
• Greg Beam - klient dilera.
• Erik Hellman - osoba uzależniona.
• Beatrice Rosen - Natascha.
• Vincenzo Nicoli - szef mafii.
• Edison Chen - wiceprezes LSI.
• Nydia Rodriguez Terracina - sędzia Surrillo.
• Andy Luther - Brian.
• James Farruggio - mężczyzna na ulicy.
• Tom McElroy - mężczyzna na ulicy.
• Will Zahrn - asystent prokuratora.
• James Fierro - napastnik na przyjęciu.
• Patrick Leahy - gość na przyjęciu.
• Sam Derence - gość na przyjęciu.
• Jennifer Knox - gościni na przyjęciu.
• Patrick Clear - sędzia Freel.
• Sarah Jayne Dunn - partnerka Maroniego.
• Charles Venn - ochroniarz Gambola.
• Winston Ellis - ochroniarz Gambola.
• David Dastmalchian - człowiek Jokera.
• Sophia Hinshelwood - reporterka.
• Keith Kupferer - protestujący.
• Joe Caballero - protestujący policjant.
• Richard Dillane - pełniący obowiązki komisarza.
• Daryl Satcher - policjant na skrzyżowaniu.
• Chris Petschler - dowódca konwoju.
• Aidan Feore - bandyta.
• Philip Bulcock - Murphy.
• Paul Birchard - policjant.
• Walter Lewis - ratownik.
• Vincent Riotta - policjant.
• Nancy Crane - pielęgniarka.
• K. Todd Freeman - Polk.
• Matt Shallenberger - Berg.
• Michael Andrew Gorman - policjant w szpitalu.
• Lanny Lutz - barman.
• Bronson Webb - łowca nagród.
• David Ajala - łowca nagród.
• Gertrude Mosley - sekretarka Foxa.
• Jonathan Ryland - pilot promu.
• James Pax - strażnik.
• Nigel Carrington - naczelnik więzienia.
• Ian Pirie - funkcjonariusz więzienny.
• Lateef Lovejoy - więzień.
• Grahame Edwards - więzień.
• Michael Corey Foster - dowódca asysty honorowej.
• Hannah Gunn - córka Gordona.
• Brandon Lambdin - funkcjonariusz SWAT.

Centralny konflikt tworzą Batman, Harvey Dent i Joker. Christian Bale nadaje Bruce'owi Wayne'owi cechy człowieka zmęczonego odpowiedzialnością za miasto. Aaron Eckhart gra Denta z idealizmem prokuratora przekonanego, że reformy są możliwe. Heath Ledger jako Joker nie dąży do przejęcia instytucji. Chce raczej dowieść, że każda z nich może zostać złamana odpowiednio silną presją.

Ważną częścią zespołu są również Gary Oldman jako Gordon, Michael Caine jako Alfred i Morgan Freeman jako Lucius Fox. Każda z tych postaci w inny sposób ogranicza działania Batmana, przypominając mu o odpowiedzialności wobec innych. Maggie Gyllenhaal wciela się w Rachel Dawes, związaną z obydwoma światami - Bruce'a i Harveya.

Drugoplanowa obsada odgrywa istotną rolę w kryminalnej strukturze filmu. Cillian Murphy powraca jako Jonathan Crane, a David Dastmalchian pojawia się jako współpracownik Jokera. Wiele pozostałych postaci reprezentuje policję, sądownictwo, media i zorganizowane grupy przestępcze.

Heath Ledger i konstrukcja postaci Jokera

Joker nie otrzymuje wiarygodnej, jednoznacznie przedstawionej biografii. Opowiada sprzeczne historie o pochodzeniu własnych blizn, a jego zachowanie łączy nagłe wybuchy przemocy z pozorną uprzejmością. Ledger buduje niepokój poprzez sposób mówienia, nerwowe gesty i nieprzewidywalny rytm wypowiedzi. Dzięki temu jego bohater pozostaje groźny także podczas pozornie spokojnych rozmów.

Mroczny Rycerz stał się jednym z najważniejszych filmów w karierze Ledgera, który zmarł 22 stycznia 2008 roku, przed premierą obrazu. Rok później pośmiertnie przyznano mu Oscara za rolę drugoplanową. Jego kreacja zyskała znaczenie nie tylko w historii ekranizacji komiksów: stanowi również jeden z najmocniejszych aktorskich przykładów budowania antagonisty bez pełnego wyjaśniania jego motywacji.

Christopher Nolan, zdjęcia IMAX i muzyka

Film wyreżyserował Christopher Nolan, który wspólnie z Jonathanem Nolanem napisał scenariusz na podstawie historii opracowanej z Davidem S. Goyerem. Producentami byli Emma Thomas, Charles Roven i Christopher Nolan. Zdjęcia zrealizował Wally Pfister, a montaż przygotował Lee Smith. Za scenografię odpowiadał Nathan Crowley.

Wielkomiejską przestrzeń Gotham wykreowano przede wszystkim z lokacji w Chicago. Zdjęcia realizowano także w Londynie, Hongkongu oraz brytyjskich studiach filmowych. Nolan wykorzystał kamery IMAX w wybranych sekwencjach, osiągając niezwykłą szczegółowość obrazu i podkreślając rozmach scen ulicznych. Zbliżenia i długie ujęcia tworzą kontrast między skalą działań przestępców a osobistymi dramatami bohaterów.

Muzykę przygotowali Hans Zimmer i James Newton Howard. Zamiast klasycznego heroicznego tematu twórcy często stosują narastające napięcie dźwiękowe. Brzmienie to szczególnie wyraźnie towarzyszy Jokerowi, uzupełniając jego chaotyczną i nieprzewidywalną obecność.

Premiery i Oscary

Amerykańska premiera kinowa odbyła się 18 lipca 2008 roku, a polska 8 sierpnia. Film trwa 152 minuty, jest amerykańsko-brytyjską koprodukcją i stanowi drugą odsłonę trylogii Nolana, po "Batman: Początek" (2005), a przed "Mroczny Rycerz powstaje" (2012).

W 2009 roku produkcja zdobyła osiem nominacji do Oscarów i dwie statuetki: dla Heatha Ledgera za rolę drugoplanową oraz Richarda Kinga za montaż dźwięku. Nominacje otrzymali również twórcy zdjęć, montażu, scenografii i innych elementów realizacji.

"Mroczny Rycerz" wykorzystuje opowieść o superbohaterze, aby pokazać konflikt między prawem, skutecznością i moralnością. Szczególne znaczenie ma to, że przeciwnik Batmana nie chce jedynie zwyciężyć w walce, lecz zakwestionować reguły, które umożliwiają społeczeństwu funkcjonowanie.