James Cromwell

James Cromwell - długa droga do międzynarodowej rozpoznawalności

James Oliver Cromwell urodził się 27 stycznia 1940 roku w Los Angeles. Wychowywał się w rodzinie związanej z filmem i teatrem: jego ojcem był reżyser John Cromwell, a matką aktorka Kay Johnson. Od młodości interesował się sceną, jednak międzynarodową popularność zdobył stosunkowo późno, po wielu latach występów w kinie i telewizji.

Charakterystyczny wzrost i dostojny sposób bycia sprawiają, że Cromwell często jest obsadzany w rolach przełożonych, polityków i ludzi reprezentujących instytucje. Nie oznacza to jednak, że gra postacie o podobnym charakterze. W jego filmografii są zarówno łagodni bohaterowie, jak i cyniczni funkcjonariusze wykorzystujący swoją pozycję.

Pierwsze występy filmowe i serialowe

W latach 70. i 80. Cromwell regularnie występował w amerykańskich serialach, sitcomach i produkcjach filmowych. Pojawiał się w filmach, które pozwalały mu rozwijać warsztat komediowy, oraz w poważniejszych opowieściach. Przez długi czas był rozpoznawany raczej jako solidny aktor charakterystyczny niż główna gwiazda wielkich premier.

W "Star Trek: Następne pokolenie" oraz innych projektach telewizyjnych budował epizodyczne i drugoplanowe postacie. Jego doświadczenie sceniczne było szczególnie widoczne tam, gdzie liczyły się dialogi i wiarygodne przedstawienie ludzi posiadających autorytet.

Farmer Hoggett w "Babe - świnka z klasą"

Prawdziwym przełomem popularności był film "Babe - świnka z klasą" ("Babe", 1995), w którym zagrał Arthura Hoggetta, farmera przygarniającego małą świnkę. Bohater pozostaje początkowo powściągliwy, ale z czasem zaczyna dostrzegać niezwykłe możliwości zwierzęcia.

Cromwell wypowiada niewiele słów, a mimo to nadaje farmerowi emocjonalną głębię. Szczególnie ważne są jego spojrzenia i sposób reagowania na wysiłki Babe'a. Za tę rolę zdobył nominację do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego podczas ceremonii w 1996 roku. Była to nominacja, a nie zdobyta statuetka.

W 1998 roku powrócił jako Hoggett w kontynuacji "Babe: Świnka w mieście". Sukces obu produkcji pomógł mu zdobywać coraz bardziej różnorodne role w filmach o większym budżecie.

"Tajemnice Los Angeles" i mroczniejsza strona aktorstwa

W "Tajemnicach Los Angeles" ("L.A. Confidential", 1997) Curtisa Hansona zagrał kapitana Dudleya Smitha, wpływowego oficera policji. Film przedstawia Los Angeles lat 50., korupcję i brutalne metody działania służb oraz ludzi związanych ze światem przestępczym.

Dudley sprawia wrażenie człowieka, który doskonale rozumie zasady funkcjonowania policji. Cromwell umiejętnie wykorzystuje tę wiarygodność, aby stopniowo pokazać mniej oczywiste intencje bohatera. Kreacja jest przeciwieństwem sympatycznego farmera Hoggetta i udowadnia, że aktor może równie dobrze wzbudzać zaufanie, jak i niepokój.

Hal Moores w "Zielonej mili"

W "Zielonej mili" ("The Green Mile", 1999) Franka Darabonta James Cromwell wcielił się w Hala Mooresa, naczelnika więzienia, w którym wykonywane są wyroki śmierci. Bezpośrednio pracują tam strażnicy prowadzeni przez Paula Edgecomba, granego przez Toma Hanksa.

Hal Moores nie jest jedynie bezosobowym przedstawicielem więziennej administracji. Ma także własne problemy rodzinne, które w pewnym momencie zaczynają łączyć się z niezwykłymi wydarzeniami na oddziale. Cromwell pokazuje przełożonego surowego w sprawach zawodowych, lecz zdolnego do współczucia.

W filmie występują również David Morse jako Brutus Howell i Michael Clarke Duncan jako John Coffey. Naczelnik, strażnicy i więźniowie reprezentują różne spojrzenia na sprawiedliwość oraz odpowiedzialność za ludzkie życie.

"Królowa", "Artysta" i kino biograficzne

W filmie "Królowa" ("The Queen", 2006) Stephena Frearsa Cromwell zagrał księcia Filipa, małżonka Elżbiety II, którą odtwarza Helen Mirren. Produkcja opowiada o napięciach wewnątrz monarchii w okresie po śmierci księżnej Diany. Rola Cromwella stanowi ważne uzupełnienie portretu rodziny królewskiej.

W "Artyście" ("The Artist", 2011) Michela Hazanaviciusa zagrał Cliftona, lojalnego kierowcę gwiazdora kina niemego George'a Valentina. Film w większości posługuje się językiem kina niemego, dlatego znaczenie mają mimika i gesty aktorów. Cromwell znakomicie wykorzystuje swoje doświadczenie teatralne.

W filmie "Sekretariat" ("Secretariat", 2010) wystąpił jako Ogden Phipps, a w "I, Robot" (2004) grał doktora Alfreda Lanninga, naukowca związanego z badaniami nad sztuczną inteligencją.

"American Horror Story" i "Sukcesja"

W sezonie "Asylum" serialu "American Horror Story" (2012-2013) Cromwell zagrał doktora Arthura Ardena. Za występ otrzymał nagrodę Emmy dla najlepszego aktora drugoplanowego w miniserialu lub filmie telewizyjnym. Rola pokazała szczególnie mroczne oblicze jego aktorstwa.

W serialu "Sukcesja" ("Succession") wystąpił jako Ewan Roy, brat Logana Roya, reprezentujący inne spojrzenie na rodzinny majątek i moralną odpowiedzialność. Postać występuje rzadziej od głównych bohaterów, ale jej komentarze dotyczące władzy, pieniędzy i lojalności należą do ważnych elementów serialu.

Wybrane filmy i seriale Jamesa Cromwella

• "Babe - świnka z klasą" (1995) - Arthur Hoggett.
• "Tajemnice Los Angeles" (1997) - Dudley Smith.
• "Zielona mila" (1999) - Hal Moores.
• "I, Robot" (2004) - Alfred Lanning.
• "Królowa" (2006) - książę Filip.
• "Sekretariat" (2010) - Ogden Phipps.
• "Artysta" (2011) - Clifton.
• "American Horror Story: Asylum" (2012-2013) - Arthur Arden.
• "Sukcesja" - Ewan Roy.

Dlaczego warto znać jego filmografię?

Cromwell potrafi zmienić znaczenie podobnego ekranowego wizerunku. W "Babe" jest ciepłym i cichym opiekunem, w "Tajemnicach Los Angeles" człowiekiem, którego autorytet budzi podejrzenia, a w "Zielonej mili" przełożonym zdolnym do empatii. Ta różnorodność jest jednym z powodów jego wieloletniej obecności w znanych produkcjach.