Najgorszy człowiek na świecie (2021)

Film Joachima Triera z 2021 roku

"Najgorszy człowiek na świecie" ("Verdens verste menneske") to norweski komediodramat z 2021 roku, napisany przez Joachima Triera i Eskila Vogta. Film wyreżyserował Joachim Trier, a główną postać zagrała Renate Reinsve. Opowieść koncentruje się na kilku latach życia mieszkanki Oslo, która próbuje pogodzić własne oczekiwania, pracę i związki.

Tytuł ma charakter ironiczny. Julie nie jest przestępczynią ani postacią działającą ze złymi intencjami. Popełnia błędy i zmienia zdanie, a reżyser przedstawia jej decyzje bez rozbudowanych komentarzy moralnych. Film jest trzecią częścią tak zwanej trylogii Oslo, do której należą również "Reprise" (2006) i "Oslo, 31 sierpnia" (2011). Poszczególne filmy nie są jednak fabularnymi kontynuacjami.

Fabuła bez ujawniania zakończenia

Julie zbliża się do trzydziestych urodzin. Początkowo studiuje medycynę, później interesuje się psychologią, a następnie fotografią. Kolejne zmiany kierunku nie przynoszą jej wyraźnej odpowiedzi na pytanie o przyszłość. Pracuje w księgarni i stopniowo coraz większą wagę przywiązuje do relacji osobistych.

Jej partnerem zostaje Aksel, starszy od niej autor komiksów. Mężczyzna osiągnął już pewną pozycję zawodową i zaczyna myśleć o stabilnym życiu. Julie czuje się przy nim dobrze, ale nie jest przekonana, czy chce mieć dzieci i przyjąć plan przyszłości zaproponowany przez partnera.

Podczas przypadkowej wizyty na przyjęciu poznaje Eivinda. Oboje prowadzą długą rozmowę, początkowo próbując zachować dystans wynikający z własnych związków. To spotkanie zmusza Julie do przemyślenia wcześniejszych decyzji. Jej życie nie układa się jednak według prostego schematu wyboru jednego z dwóch mężczyzn.

Obsada i postacie

• Renate Reinsve - Julie, główna bohaterka.
• Anders Danielsen Lie - Aksel, autor komiksów i partner Julie.
• Herbert Nordrum - Eivind, mężczyzna poznany przez Julie.
• Hans Olav Brenner - Ole Magnus, znajomy Aksela.
• Anna Dworak - Kathrine, związana ze środowiskiem bohaterów.
• Vidar Sandem - ojciec Julie.

Film opiera się na różnicach między życiowymi oczekiwaniami Julie, Aksela i Eivinda. Aksel reprezentuje etap większej stabilizacji zawodowej, natomiast Eivind sam zastanawia się, jak powinno wyglądać jego życie. Julie nie przyjmuje w pełni planów żadnego z nich.

Dwanaście rozdziałów, prolog i epilog

Scenariusz podzielono na prolog, dwanaście rozdziałów i epilog. Każdy fragment dotyczy określonego okresu lub wydarzenia, które wpływa na dalsze życie bohaterki. Taka konstrukcja pozwala pokazać zmiany następujące na przestrzeni kilku lat bez rozbudowywania wszystkich wydarzeń pomiędzy nimi.

Trier korzysta z humoru sytuacyjnego, rozmów o współczesnych relacjach i fragmentów o bardziej dramatycznym charakterze. Jedna z rozpoznawalnych sekwencji przedstawia Julie przemieszczającą się przez Oslo, podczas gdy otaczający ją ludzie zastygają w bezruchu. Scena przedstawia doświadczenie bohaterki w formie wykraczającej poza realizm codziennych wydarzeń.

Oslo i współczesne życie trzydziestolatków

Oslo nie jest jedynie tłem zdjęć. Mieszkania, ulice, księgarnia i miejsca spotkań wyznaczają rytm życia postaci. Film przedstawia środowisko młodych dorosłych, którzy mają dostęp do wielu możliwości, ale nie zawsze potrafią z nich skorzystać.

Ważnym tematem pozostaje presja podejmowania decyzji we właściwym czasie. Bohaterowie rozmawiają o rodzicielstwie, pracy twórczej, dojrzewaniu i zmianach własnego wizerunku. Trier nie przedstawia jednego rozwiązania jako bezspornie najlepszego.

Twórcy i zdjęcia

Zdjęcia zrealizował Kasper Tuxen, a montaż przygotował Olivier Bugge Coutté. Scenariusz powstał w stałej współpracy Triera z Eskilem Vogtem. Obaj pracowali wcześniej między innymi przy "Reprise", "Oslo, 31 sierpnia" i "Thelmie".

Kamera często pozostaje blisko postaci, pozwalając obserwować krótkie reakcje i pauzy w rozmowach. Jednocześnie twórcy wykorzystują stylizowane sekwencje, które przedstawiają wyobrażenia Julie, a nie tylko wydarzenia w sposób dokumentalny.

Cannes, Oscary i polska premiera

Światowa premiera odbyła się 9 lipca 2021 roku na festiwalu w Cannes. Renate Reinsve otrzymała nagrodę dla najlepszej aktorki. Podczas Oscarów w 2022 roku film zdobył dwie nominacje: dla najlepszego filmu międzynarodowego oraz za scenariusz oryginalny. Nie otrzymał statuetki.

Polska premiera kinowa odbyła się 11 marca 2022 roku. Trier powrócił do współpracy z Reinsve i Danielem Lie przy Wartości sentymentalnej z 2025 roku, która zdobyła Grand Prix w Cannes i Oscara za najlepszy film międzynarodowy.

Dane produkcyjne

• Tytuł polski: "Najgorszy człowiek na świecie".
• Tytuł oryginalny: "Verdens verste menneske".
• Rok: 2021.
• Reżyseria: Joachim Trier.
• Scenariusz: Joachim Trier i Eskil Vogt.
• Zdjęcia: Kasper Tuxen.
• Montaż: Olivier Bugge Coutté.
• Główne role: Renate Reinsve, Anders Danielsen Lie, Herbert Nordrum.
• Czas trwania: około 128 minut.
• Polska premiera kinowa: 11 marca 2022 roku.
• Cannes 2021: najlepsza aktorka - Renate Reinsve.
• Oscary 2022: dwie nominacje.