Patriota (2000)

Benjamin Martin i wojna, której chciał uniknąć

Południowa Karolina, rok 1776. Benjamin Martin jest wdowcem i ojcem licznej rodziny. Ma za sobą doświadczenia wojenne, ale nie zamierza ponownie chwytać za broń. Gdy amerykańskie kolonie buntują się przeciwko Wielkiej Brytanii, chce przede wszystkim utrzymać dzieci z dala od konfliktu. Jego najstarszy syn Gabriel patrzy na walkę o niepodległość inaczej - uważa, że przystąpienie do armii jest sprawą honoru.

Wojna nie zatrzymuje się jednak na granicy rodzinnego gospodarstwa. Żołnierze brytyjscy pod dowództwem pułkownika Williama Tavingtona wkraczają w życie Martinów, a Benjamin zostaje zmuszony do podjęcia decyzji, od której próbował uciec. Tworzy oddział lokalnych ochotników i zaczyna stosować taktykę walki partyzanckiej, wykorzystując znajomość terenu i przewagę zaskoczenia. Film śledzi zarówno militarny wymiar starcia, jak i koszty ponoszone przez jego rodzinę.

Obsada "Patrioty" i role

• Mel Gibson - Benjamin Martin, dawny żołnierz, wdowiec i dowódca ochotników.
• Heath Ledger - Gabriel Martin, najstarszy syn Benjamina, zwolennik walki o niepodległość.
• Joely Richardson - Charlotte Selton, krewna i bliska osoba rodziny Martinów.
• Jason Isaacs - pułkownik William Tavington, brytyjski oficer.
• Chris Cooper - pułkownik Harry Burwell, dowódca po stronie kolonistów.
• Tchéky Karyo - Jean Villeneuve, francuski oficer wspierający kolonistów.
• René Auberjonois - pastor Oliver, duchowny angażujący się w konflikt.
• Lisa Brenner - Anne Howard, młoda kobieta bliska Gabrielowi.
• Tom Wilkinson - generał lord Charles Cornwallis, brytyjski dowódca.
• Donal Logue - Dan Scott, uczestnik walk po stronie ochotników.
• Leon Rippy - John Billings, jeden z ludzi Martina.
• Adam Baldwin - kapitan Wilkins, oficer walczący po stronie brytyjskiej.
• Jay Arlen Jones - Occam, członek oddziału Martina.
• Joey D. Vieira - Peter Howard, ojciec Anne.
• Gregory Smith - Thomas Martin, syn Benjamina.
• Mika Boorem - Margaret Martin, córka Benjamina.
• Skye McCole Bartusiak - Susan Martin, córka Benjamina.
• Trevor Morgan - Nathan Martin, syn Benjamina.
• Bryan Chafin - Samuel Martin, syn Benjamina.
• Logan Lerman - William Martin, najmłodszy syn Benjamina.
• Mary Jo Deschanel - pani Howard.
• Jamieson Price - kapitan Bordon.
• Peter Woodward - Charles O'Hara.
• Beatrice Bush - Abigale, gospodyni.
• Shan Omar Huey - Joshua.
• Hank Stone - Rollins.
• Kirk Fox - Skunk.
• Jack Moore - Curly.

Najważniejszy konflikt aktorski tworzą Gibson i Isaacs. Benjamin Martin jest człowiekiem, który zna brutalność wojny i obawia się jej powrotu. Tavington kieruje się logiką bezwzględnego tłumienia buntu. Zderzenie ich postaw napędza akcję, ale postacie drugoplanowe nadają temu konfliktowi ludzką skalę. Szczególnie istotna jest relacja Benjamina z Gabrielem: ojciec chce ochronić syna, podczas gdy ten domaga się prawa do własnego wyboru.

Dla Logana Lermana występ w "Patriocie" był jedną z pierwszych ról filmowych. W tym samym roku zagrał także młodego Nicka Marshalla w komedii "Czego pragną kobiety". Jason Isaacs stworzył z kolei w "Patriocie" jedną ze swoich najbardziej rozpoznawalnych kreacji antagonistycznych.

Historia opowiedziana językiem widowiska

Reżyser Roland Emmerich, znany z kina o dużej skali inscenizacyjnej, przedstawił wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych przede wszystkim przez losy fikcyjnej rodziny. Film łączy starcia wojskowe, sceny akcji i melodramatyczny wątek rodzinny. Szerokie ujęcia pól bitewnych kontrastują z kameralnymi rozmowami w gospodarstwie Martinów.

"Patriota" nie jest dokumentalną rekonstrukcją konkretnych kampanii. Benjamin Martin jest postacią fikcyjną, a wydarzenia i bohaterowie zostali podporządkowani dramaturgii filmu. Warto oddzielać fakty dotyczące wojny amerykańsko-brytyjskiej od decyzji scenariuszowych, zwłaszcza w odniesieniu do przedstawienia brytyjskich wojsk i przemocy wobec ludności cywilnej.

Scenariusz napisał Robert Rodat. Za zdjęcia odpowiada Caleb Deschanel, a muzykę skomponował John Williams. Producentami byli między innymi Dean Devlin, Mark Gordon i Gary Levinsohn. Widowisko powstało przy współudziale Mutual Film Company i Centropolis Entertainment, a jego dystrybucją kinową w Stanach Zjednoczonych zajmowało się Sony Pictures Releasing.

Premiera, czas trwania i nominacje

"Patriota" trafił do amerykańskich kin 28 czerwca 2000 roku. Podstawowa wersja kinowa trwa około 158 minut; istnieją także inne wersje montażowe i wydania wideo. Film otrzymał trzy nominacje do Oscarów w 2001 roku: za zdjęcia Caleba Deschanela, muzykę Johna Williamsa oraz dźwięk przygotowany przez Kevina O'Connella, Grega P. Russella i Lee Orloffa. Nie zdobył statuetki w żadnej z tych kategorii.

U podstaw filmu leży konflikt pomiędzy obowiązkiem wobec rodziny a udziałem w walce, którą bohater uważa początkowo za zbyt kosztowną. Emmerich buduje napięcie przez wyraziste przeciwieństwa i widowiskowe działania wojenne, ale najważniejsze decyzje pozostawia postaciom związanym więzami rodzinnymi.