451° Fahrenheita (2018)

Świat, w którym strażacy podpalają książki

Guy Montag żyje w futurystycznym państwie, w którym dostęp do książek został uznany za zagrożenie dla porządku społecznego. Strażacy nie gaszą pożarów - prowadzą publiczne akcje niszczenia nielegalnych zbiorów, wspierane przez propagandowe transmisje i system ciągłego nadzoru. Montag jest jednym z wyróżniających się funkcjonariuszy, wiernym uczniem kapitana Beatty'ego.

Beatty przez lata wpaja mu przekonanie, że literatura prowadzi do sporów, niepokoju i niebezpiecznej samodzielności myślenia. Ludzie otrzymują w zamian strumień krótkich informacji, obrazów i komunikatów przygotowywanych przez kontrolowane media. Historia jest przepisywana, a państwo próbuje decydować, jak obywatele mają rozumieć własną przeszłość.

Montag zaczyna jednak wątpić w słuszność swojej pracy. Spotyka Clarisse McClellan, kobietę związaną z ruchem zachowującym pamięć o zakazanych tekstach. Początkowo trudno mu zrozumieć, dlaczego ktoś gotów jest ryzykować życie dla książek, ale z czasem dostrzega, że ich niszczenie jest w rzeczywistości niszczeniem niezależnych myśli.

Główny konflikt filmu ma dwa wymiary. Pierwszy to osobista relacja Montaga i Beatty'ego, nauczyciela oraz ucznia. Drugi dotyczy grupy ludzi, którzy za pomocą ukrytych archiwów próbują ocalić wiedzę. Przemiana Montaga prowadzi go od lojalności wobec służby do otwartego sprzeciwu.

Obsada "451° Fahrenheita" - aktorzy i role

W zestawieniu uwzględniono osoby wymienione w oficjalnym katalogu HBO Max, uzupełnione o kilka ról potwierdzonych w spisie filmowych napisów. Gdy dostępne źródła nie podają postaci, pozostawiamy informację o udziale w obsadzie zamiast tworzyć niepotwierdzoną rolę.

• Michael B. Jordan - Guy Montag.
• Michael Shannon - kapitan John Beatty.
• Sofia Boutella - Clarisse McClellan.
• Lilly Singh - Raven.
• Khandi Alexander - udział w obsadzie.
• Martin Donovan - komendant Nyari.
• Dylan Taylor - strażak Douglas.
• Andy McQueen - udział w obsadzie.
• Daniel Zolghadri - udział w obsadzie.
• Keir Dullea - Historyk.
• Lynne Griffin - udział w obsadzie.
• Ted Whittall - udział w obsadzie.
• Grace Lynn Kung - Chairman Mao.
• Ted Dykstra - udział w obsadzie.
• Sean Jones - udział w obsadzie.
• Saad Siddiqui - strażak Stone.
• Hannah Cheesman - udział w obsadzie.
• Katherine Cullen - Girl Eel.
• Edsson Morales - udział w obsadzie.
• Sean Robertson - udział w obsadzie.
• Joanne Boland - udział w obsadzie.
• Joe Pingue - udział w obsadzie.
• Alison Smiley - udział w obsadzie.
• Alex Spencer - udział w obsadzie.
• Chad Camilleri - udział w obsadzie.
• Aaron Davis - młody Guy Montag.
• Cindy Katz - głos asystentki Yuxie.
• Mayko Nguyen - prezenterka wiadomości.

Michael B. Jordan jako Guy Montag gra człowieka wychowanego w świecie bez dostępu do niezależnych źródeł informacji. Jego powolne odkrywanie książek nie przypomina nagłego nawrócenia, lecz jest procesem, podczas którego musi przyznać, że dotychczasowa kariera opierała się na kłamstwie.

Michael Shannon przedstawia kapitana Beatty'ego jako człowieka inteligentnego, pełnego sprzeczności i świadomego siły zakazanej literatury. Sofia Boutella w roli Clarisse nie jest jedynie obiektem zainteresowania Montaga, ale uczestniczką ruchu oporu i jedną z osób, które pomagają mu zrozumieć rzeczywistą cenę cenzury.

Co oznacza tytuł "451° Fahrenheita"?

Tytuł został zaczerpnięty z powieści Raya Bradbury'ego opublikowanej w 1953 roku. W świecie książki liczba 451 ma oznaczać temperaturę, w której papier książkowy zaczyna się zapalać. To literacki symbol, nie uniwersalna naukowa stała - rzeczywista temperatura zapłonu papieru zależy od jego rodzaju i warunków.

Film z 2018 roku czerpie z tej samej idei. Nie chodzi wyłącznie o fizyczne palenie książek, ale o próbę pozbawienia społeczeństwa pamięci i różnorodnych sposobów interpretacji świata. Likwidacja dostępu do tekstów pozwala władzy swobodniej zmieniać fakty, w tym same zapisy historii.

Wersja Ramina Bahraniego silniej niż pierwowzór skupia się na nadzorze cyfrowym. Media społecznościowe, ekranowe transmisje akcji straży i elektroniczne systemy kontroli wskazują, że cenzura może opierać się zarówno na niszczeniu papierowych nośników, jak i na manipulowaniu treścią, którą ludzie widzą każdego dnia.

Film a powieść Raya Bradbury'ego - najważniejsze różnice

Film zachowuje centralny motyw palenia książek i przemiany Montaga, ale modyfikuje wiele elementów fabuły. Clarisse jest tu bardziej aktywną uczestniczką ruchu oporu niż jej odpowiedniczka z książki. Zmieniono również część relacji rodzinnych bohatera oraz sposób, w jaki funkcjonuje zbiorowa pamięć.

Ważną nowością jest wątek przechowywania tekstów za pomocą zaawansowanych metod biologicznych, w tym projektu związanego z DNA ptaka. W powieści kluczowym rozwiązaniem staje się zapamiętywanie książek przez ludzi. W filmie celem bohaterów jest dodatkowo doprowadzenie do rozprzestrzenienia informacji w formie, której władza nie zdoła łatwo zniszczyć.

Nie należy więc traktować wersji HBO jako dokładnego przeniesienia rozdziałów książki na ekran. Jest to współczesna reinterpretacja, skupiona na fałszywych wiadomościach, propagandzie i technologicznych narzędziach sprawowania kontroli.

Reżyser, scenarzyści i premiera w 2018 roku

Film wyreżyserował Ramin Bahrani, który napisał scenariusz wspólnie z Amirem Naderim. Powstał dla HBO Films, przy udziale Noruz Films, Brace Cove i Outlier Society. Za zdjęcia odpowiadał Kramer Morgenthau. Wśród producentów wykonawczych znaleźli się Bahrani, Sarah Green, Michael B. Jordan, Alan Gasmer i Peter Jaysen, a producentem był David Coatsworth.

Film zaprezentowano na festiwalu w Cannes w sekcji pokazów pozakonkursowych. Amerykańska premiera telewizyjna na HBO odbyła się **19 maja 2018 roku**. W materiałach festiwalowych podawany jest czas 100 minut, natomiast w katalogu HBO Max około 101 minut, co wynika między innymi z zaokrąglania czasu kopii.

W Polsce film funkcjonuje pod tytułem "451° Fahrenheita", choć oryginał brzmi "Fahrenheit 451". Nie należy mylić tej wersji z ekranizacją François Truffauta z 1966 roku, która również powstała na podstawie książki Bradbury'ego.

Jak kończy się "451° Fahrenheita"? SPOILERY

**Uwaga: poniższe akapity ujawniają zakończenie ekranizacji HBO z 2018 roku.**

Montag przechodzi na stronę ludzi, którzy chronią zakazaną literaturę. Ich celem jest przekazanie ogromnych zasobów wiedzy zapisanych w materiale biologicznym ptaka. Dzięki temu teksty mogłyby przetrwać poza miejscem, które władza zamierza zniszczyć.

Gdy funkcjonariusze odnajdują kryjówkę ruchu oporu, Montag podejmuje decyzję, która ostatecznie zrywa jego więź z Beattym. Umożliwia ptakowi wydostanie się na zewnątrz, choć wie, że nie przeżyje konfrontacji z dawnym przełożonym. **Beatty zabija Montaga**, a ptak odlatuje i dołącza do innych. Film kończy się obrazem rozprzestrzeniania wiedzy mimo śmierci jednego z jej obrońców.

To wyraźne odejście od zakończenia powieści, w której Montag może kontynuować własną drogę wśród ludzi zapamiętujących książki. W filmie jego osobista historia ma charakter ofiary. Ocalenie tekstów staje się ważniejsze niż los pojedynczego bohatera.

Ostatnie obrazy sugerują nadzieję, lecz nie pokazują jeszcze upadku systemu. Nie ma dowodu, że władza natychmiast traci kontrolę nad społeczeństwem. Pozostaje natomiast możliwość przekazania historii, wiedzy i idei kolejnym pokoleniom.

Czy film jest dostępny w Polsce?

"451° Fahrenheita" powstał jako produkcja HBO i jest wymieniany w katalogach HBO Max. Dostępność zależy od kraju i okresu licencyjnego, dlatego przed obejrzeniem warto sprawdzić aktualną polską ofertę platformy. Nie należy zakładać, że możliwość obejrzenia filmu w jednym regionie oznacza identyczną ofertę w Polsce.