Val Kilmer

Od Juilliard do kina

Val Edward Kilmer urodził się 31 grudnia 1959 roku w Los Angeles. Uczył się aktorstwa w nowojorskiej Juilliard School i rozpoczął karierę od występów teatralnych. W jego późniejszych rolach można odnaleźć umiejętności zdobywane na scenie: staranną pracę nad sposobem mówienia, gestem i fizycznością postaci. Nie ograniczał się do jednego gatunku, choć największą popularność początkowo przyniosły mu produkcje komediowe i sensacyjne.

Zadebiutował w pełnometrażowym kinie w komedii szpiegowskiej "Ściśle tajne" ("Top Secret!", 1984), w której zagrał Nicka Riversa. Rok później pojawił się w "Prawdziwym geniuszu" ("Real Genius"). Oba filmy pozwoliły mu rozwinąć wyczucie komediowego rytmu i dystansu wobec ekranowych bohaterów.

Iceman, Madmartigan i Jim Morrison

Przełomem stał się "Top Gun" Tony'ego Scotta z 1986 roku. Kilmer wcielił się w pilota Toma "Icemana" Kazansky'ego, rywala Pete'a Mitchella granego przez Toma Cruise'a. Iceman przeciwstawia improwizacji i ryzyku swojego przeciwnika dyscyplinę oraz opanowanie. Postać jest jednym z ważniejszych elementów konfliktu napędzającego historię pilotów.

W "Willow" (1988) zagrał Madmartigana, awanturniczego wojownika w świecie fantasy. Znacznie bardziej wymagająca pod względem przygotowań okazała się tytułowa rola w "The Doors" (1991) Olivera Stone'a. Kilmer odtworzył wokalistę Jima Morrisona, pracując nad jego scenicznością, głosem i sposobem zachowania. Nie była to wyłącznie próba fizycznego podobieństwa, ale interpretacja artysty uwikłanego w konflikty i autodestrukcję.

W westernie "Tombstone" (1993) wystąpił jako Doc Holliday, rewolwerowiec i przyjaciel Wyatta Earpa. Łączył ironiczny sposób mówienia z fizycznym wyczerpaniem bohatera. Rola stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych osiągnięć aktora.

Batman i "Gorączka"

Rok 1995 przyniósł Kilmerowi dwa różne projekty. W "Batman Forever" Joela Schumachera przejął po Michaelu Keatonie rolę Bruce'a Wayne'a. W thrillerze "Gorączka" ("Heat") Michaela Manna zagrał Chrisa Shiherlisa, członka grupy przestępczej, której przywódcą jest postać Roberta De Niro. Film Manna pozwolił aktorowi wystąpić w znacznie bardziej realistycznym i powściągliwym tonie niż widowisko superbohaterskie.

W późniejszych latach pojawiał się w dramatach, thrillerach i mniej komercyjnych produkcjach. Jednym z filmów, które ponownie przypomniały jego talent komediowy, był kryminał Shane'a Blacka.

Perry van Shrike w "Kiss Kiss Bang Bang"

W Kiss Kiss Bang Bang (2005) Kilmer wcielił się w prywatnego detektywa Perry'ego van Shrike'a, zwanego "Gay Perry". Jego ekranowym partnerem jest Robert Downey Jr. jako Harry Lockhart, złodziej przypadkiem uznany za utalentowanego aktora.

Perry jest cyniczny, profesjonalny i ma niewiele cierpliwości dla niewiedzy Harry'ego. Kilmer wykorzystuje w tej roli suchy humor i precyzyjne dialogi. Dzięki temu duet nie opiera się wyłącznie na dowcipnych kwestiach: różnice charakterów mają również znaczenie dla rozwoju kryminalnej zagadki. Film przypomniał, że aktor świetnie odnajduje się w rolach, w których pozorna obojętność ukrywa bardziej skomplikowane emocje.

Choroba, dokument "Val" i powrót do "Top Gun"

Kilmer zmagał się z nowotworem gardła, a leczenie znacząco wpłynęło na jego głos. Dokument "Val" (2021), przygotowany z wykorzystaniem licznych prywatnych nagrań aktora, pokazał zarówno jego wieloletnią karierę, jak i późniejsze życie poza planem.

W "Top Gun: Maverick" (2022) ponownie wystąpił jako Iceman. Powrót bohatera miał znaczenie dla historii głównej postaci granej przez Toma Cruise'a, a także dla widzów pamiętających film z 1986 roku.

Val Kilmer zmarł 1 kwietnia 2025 roku w Los Angeles w wieku 65 lat. Przyczyną śmierci było zapalenie płuc. Pozostawił filmografię, w której obok największych hollywoodzkich widowisk można znaleźć kameralne produkcje i wyraziste role drugoplanowe.

Wybrane role filmowe

• 1984 - "Top Secret!" - Nick Rivers.
• 1986 - "Top Gun" - Tom "Iceman" Kazansky.
• 1988 - "Willow" - Madmartigan.
• 1991 - "The Doors" - Jim Morrison.
• 1993 - "Tombstone" - Doc Holliday.
• 1995 - "Batman Forever" - Bruce Wayne / Batman.
• 1995 - "Gorączka" - Chris Shiherlis.
• 2005 - "Kiss Kiss Bang Bang" - Perry van Shrike.
• 2022 - "Top Gun: Maverick" - Iceman.