Aż do piekła (2016)

Napady na banki w zachodnim Teksasie

Toby Howard jest rozwiedzionym ojcem próbującym zapewnić dzieciom stabilną przyszłość. Jego rodzinna ziemia jest obciążona długiem, a bank zamierza ją przejąć. Toby przygotowuje plan zdobycia pieniędzy potrzebnych do spłaty zobowiązania. Pomaga mu starszy brat Tanner, były więzień, który ma zdecydowanie mniejsze opory przed użyciem przemocy.

Bracia wybierają niewielkie oddziały jednego banku i zabierają przede wszystkim drobne banknoty, licząc na utrudnienie ich identyfikacji. Działają szybko i próbują unikać przypadkowych ofiar. Toby traktuje napady jako środek do określonego celu, a Tanner coraz częściej widzi w nich także możliwość ponownego życia poza regułami.

Ich śladem podąża Marcus Hamilton, Strażnik Teksasu zbliżający się do emerytury. Wspólnie z partnerem Albertem Parkerem analizuje miejsca przestępstw i stara się przewidzieć następny ruch rabusiów. Z czasem pościg przestaje być wyłącznie sprawą policyjną: każdy z bohaterów ma własny stosunek do przemocy, lojalności oraz pojęcia sprawiedliwości.

Obsada "Aż do piekła"

• Chris Pine - Toby Howard, młodszy z braci planujących napady.
• Ben Foster - Tanner Howard, starszy brat Toby'ego i były więzień.
• Jeff Bridges - Marcus Hamilton, doświadczony Strażnik Teksasu.
• Gil Birmingham - Alberto Parker, partner Marcusa.
• Marin Ireland - Debbie Howard, była żona Toby'ego.
• Katy Mixon - Jenny Ann, pracownica restauracji.
• Dale Dickey - Elsie, kasjerka jednego z napadniętych banków.
• Kevin Rankin - Billy Rayburn, postać związana z wydarzeniami na teksańskiej prowincji.
• Buck Taylor - starszy mężczyzna spotkany w banku.
• Amber Midthunder - Vernon Teller, młoda kobieta pojawiająca się w lokalnym otoczeniu bohaterów.

Aktorzy przedstawiają postacie mające bardzo różne możliwości działania. Toby nie chce powtórzyć błędów rodziny. Tanner zna już więzienie i uważa część konsekwencji za nieuniknioną. Marcus obserwuje ich historię z pozycji funkcjonariusza, lecz rozumie świat, w którym mieszkańcy prowincji coraz częściej tracą własną ziemię.

Chris Pine i Ben Foster jako bracia Howard

Chris Pine zagrał Toby'ego zupełnie inaczej niż kapitana Kirka z Star Trek: W nieznane (2016). Tutaj jego bohater mówi niewiele, stale analizuje ryzyko i próbuje ukryć niepewność. Zależy mu przede wszystkim na przyszłości synów.

Ben Foster wnosi do filmu znacznie bardziej gwałtowną energię. Tanner jest nieprzewidywalny, ale nie zostaje sprowadzony do roli przestępcy szukającego adrenaliny. Jego relacja z bratem jest podszyta poczuciem odpowiedzialności, choć sposób okazywania tego uczucia często prowadzi do konfliktów.

Obaj aktorzy budują więź poprzez krótkie dialogi i zachowania, które sugerują długą wspólną historię. W przeciwieństwie do klasycznego kina gangsterskiego nie oglądamy rozbudowanej organizacji przestępczej. Działają dwaj ludzie znający dobrze własne słabości i coraz bardziej ograniczony czas.

Jeff Bridges i Gil Birmingham w pościgu

Jeff Bridges przedstawia Marcusa Hamiltona jako funkcjonariusza doświadczonego, czasem zgryźliwego i niechętnego myśli o emeryturze. Bohater potrafi dostrzec szczegóły, których nie zauważają młodsi policjanci, ale jego przyzwyczajenia budzą także sprzeciw partnera.

Alberto Parker, grany przez Gila Birminghama, nie jest wyłącznie odbiorcą dowcipów Marcusa. Zna środowisko, w którym pracują, potrafi odczytywać sygnały z miejsc przestępstw i wielokrotnie zachowuje większy spokój niż starszy kolega.

Relacja obu funkcjonariuszy łączy ironię z przywiązaniem. Film pokazuje jednak również napięcia wynikające z pochodzenia Parkera oraz sposobu, w jaki Hamilton komentuje jego tożsamość. Dzięki temu ich wspólne sceny mają większą głębię niż typowe przekomarzanie się partnerów w policyjnym kryminale.

Banki, zadłużenie i pejzaż współczesnego westernu

"Aż do piekła" często określa się mianem neowesternu. Film nie rozgrywa się w XIX wieku i nie przedstawia kowbojów walczących o nowe terytoria. Korzysta jednak z tradycji westernu: szerokich krajobrazów, niewielkich miasteczek, konfliktu między jednostką a instytucjami oraz postaci stróża prawa świadomego własnego przemijania.

Widz obserwuje zamykane sklepy, reklamy kredytów i ziemię, która dla banku jest pozycją w dokumentach, a dla braci jedyną szansą na pozostawienie czegokolwiek następnemu pokoleniu. Ten kontekst nie usprawiedliwia automatycznie przestępstw. Pozwala jednak zrozumieć, dlaczego Toby wybrał tak desperacki sposób działania.

Przestrzeń odgrywa ważną rolę. Puste drogi i rozległe równiny nie dają bohaterom poczucia swobody. Częściej podkreślają odległość od instytucji mogących pomóc mieszkańcom i ograniczoną liczbę dostępnych możliwości.

David Mackenzie i scenariusz Taylora Sheridana

Reżyserem filmu jest David Mackenzie, a scenariusz napisał Taylor Sheridan, twórca później związany z filmem "Wind River" i serialem "Yellowstone". Za zdjęcia odpowiada Giles Nuttgens, za montaż Jake Roberts, a muzykę skomponowali Nick Cave i Warren Ellis.

Realizacja łączy pościgi i napady z długimi scenami rozmów. Mackenzie nie próbuje zamienić każdej kradzieży w wielką sekwencję akcji. Większość napięcia wynika z przewidywania konsekwencji: widz zna plan braci, ale widzi też rosnące zagrożenie związane z kolejnymi nieprzewidzianymi decyzjami.

Część zdjęć zrealizowano w Nowym Meksyku, wykorzystując krajobrazy i miasteczka przypominające zachodni Teksas. Zdjęcia Nuttgensa nadają filmowi niemal dokumentalną wiarygodność. Muzyka oraz wykorzystane utwory country nie odrywają od świata postaci, lecz podkreślają jego melancholijny charakter.

Ben Foster zagrał też w 3:10 do Yumy (2007).

Jeff Bridges zdobył Oscara za Szalone serce (2009).

Premiera i wyróżnienia

Film miał premierę festiwalową w Cannes w maju 2016 roku, a do polskich kin trafił 2 września 2016 roku. Czas trwania to 102 minuty. W Stanach Zjednoczonych dystrybucję prowadziło CBS Films, natomiast polskim dystrybutorem było Kino Świat.

"Aż do piekła" otrzymało cztery nominacje do Oscara podczas ceremonii w 2017 roku: za najlepszy film, scenariusz oryginalny, montaż oraz drugoplanową rolę Jeffa Bridgesa. Ben Foster został wyróżniony nagrodą Independent Spirit Award za drugoplanową kreację Tannera Howarda.

Film nie daje łatwej odpowiedzi na pytanie, kto w tej historii ma moralną rację. Bracia próbują przerwać rodzinny cykl zadłużenia, ale ich decyzje narażają innych ludzi. Strażnik Teksasu chce ich zatrzymać, lecz rozumie okoliczności, które doprowadziły do napadów. Ta niejednoznaczność jest jednym z powodów, dla których film wyróżnia się na tle współczesnych kryminałów.