Lobster (2015)

"Lobster" - dystopia o obowiązku bycia w związku

David właśnie zakończył wieloletnią relację. W rzeczywistości przedstawionej w "Lobsterze" rozstanie nie jest jednak wyłącznie prywatnym problemem. Samotni dorośli zostają przewiezieni do odosobnionego hotelu, gdzie przez 45 dni muszą znaleźć odpowiedniego partnera. Jeśli tego nie zrobią, czeka ich przemiana w zwierzę. David wybiera homara, ponieważ wierzy, że takie życie mogłoby być długie i stosunkowo spokojne.

Hotel działa według dokładnie określonych reguł. Goście uczestniczą w pokazach przypominających szkolenia z korzyści płynących z małżeństwa, a personel kontroluje ich zachowanie. Dobieranie par opiera się często na powierzchownych podobieństwach, nie na autentycznym porozumieniu. David obserwuje, jak niektórzy usiłują dopasować się do oczekiwań za wszelką cenę. Nieoczekiwanie odkrywa też, że ucieczka od tego systemu nie musi oznaczać prawdziwej wolności.

Bohaterowie i obsada

• Colin Farrell - David, świeżo rozwiedziony mężczyzna próbujący przetrwać w hotelu.
• Rachel Weisz - krótkowzroczna kobieta poznana poza hotelowym systemem.
• Olivia Colman - kierowniczka hotelu, beznamiętnie nadzorująca jego zasady.
• Léa Seydoux - przywódczyni grupy samotników żyjących w lesie.
• Ben Whishaw - kulejący mężczyzna, jeden z hotelowych gości.
• John C. Reilly - mężczyzna z wadą wymowy, przebywający w hotelu.
• Jessica Barden - kobieta cierpiąca na krwotoki z nosa.
• Angeliki Papoulia - bezwzględna kobieta poznana w hotelu.

Farrell gra Davida bez typowej dla komedii energii. Jego powolne reakcje, sztywność i pozorna obojętność podkreślają absurd sytuacji. Podobnie działają role drugoplanowe: bohaterowie wypowiadają niepokojące zdania niemal tym samym tonem, którym omawialiby codzienne sprawy.

Reguły hotelu i świata samotników

Hotelowe przepisy mają przymuszać ludzi do tworzenia par. Związek staje się obowiązkiem obywatelskim, a jego brak dowodem nieprzystosowania. Po drugiej stronie znajdują się samotni mieszkańcy lasu, którzy zakazują romantycznej bliskości i karzą za naruszanie własnych norm. Obie społeczności głoszą przeciwne idee, ale działają za pomocą podobnych mechanizmów kontroli.

Scenariusz nie sprowadza więc problemu do wyboru między samotnością a małżeństwem. Interesuje go przede wszystkim społeczny przymus: oczekiwanie, że wszyscy będą żyli według jednego wzorca. Lanthimos pokazuje, jak łatwo potrzeba bliskości zamienia się w rywalizację o spełnienie cudzych kryteriów.

Yorgos Lanthimos i sposób opowiadania

Yorgos Lanthimos wyreżyserował film i napisał scenariusz razem z Efthimisem Filippou. To ich kolejna współpraca po greckich filmach "Kieł" i "Alpy". Zamiast przedstawiać futurystyczne miasto pełne technologii, twórcy umieścili niezwykłe zasady w rozpoznawalnych wnętrzach hotelowych i zwyczajnym krajobrazie. Dzięki temu film przypomina czasami chłodny eksperyment społeczny.

Charakterystyczne są długie pauzy, oszczędne gesty i dialogi wypowiadane bez wyraźnej emocji. Kamera Thimiosa Bakatakisa obserwuje bohaterów z dystansu, a muzyka potrafi nagle zmienić nastrój sceny. Humor nie łagodzi okrucieństwa przedstawionego świata. Często wynika właśnie z tego, że jego mieszkańcy uznają absurdalne przepisy za całkowicie naturalne.

Premiera, nagrody i czas trwania

"Lobster" ("The Lobster") miał światową premierę na festiwalu w Cannes w 2015 roku i otrzymał Nagrodę Jury. W Stanach Zjednoczonych wszedł do kin w 2016 roku; stąd spotykane w tamtejszych materiałach oznaczenie rocznika 2016. Film trwa około 118-119 minut, zależnie od katalogu dystrybucyjnego.

Scenariusz Yorgosa Lanthimosa i Efthimisa Filippou otrzymał nominację do Oscara w kategorii najlepszy scenariusz oryginalny podczas ceremonii w 2017 roku. Film pomógł też utrwalić międzynarodową pozycję reżysera, który później nakręcił m.in. Faworytę i Biedne istoty.

Samotność bez prostych odpowiedzi

Nie jest to klasyczna historia miłosna ani komedia o poszukiwaniu partnera. "Lobster" pokazuje ludzi, którzy próbują udowodnić innym, że pasują do określonej roli, nawet jeśli muszą oszukiwać samych siebie. Najważniejsze napięcie powstaje między potrzebą akceptacji a prawem do samodzielnego decydowania o swoim życiu. Finał pozostawia widzowi przestrzeń do interpretacji, ale już bez zdradzania jego szczegółów film stawia niewygodne pytanie o cenę dopasowania się do oczekiwań otoczenia.