Bob Gunton

Bob Gunton - od broadwayowskich musicali do kina

Robert Patrick Gunton Jr., znany jako Bob Gunton, urodził się 15 listopada 1945 roku w Santa Monica w Kalifornii. Uczęszczał do Mater Dei High School, a zanim rozpoczął zawodową karierę aktorską, służył w armii amerykańskiej podczas wojny w Wietnamie. Później poświęcił się scenie, stopniowo zdobywając uznanie jako aktor musicalowy i dramatyczny.

Dla szerokiej publiczności stał się przede wszystkim człowiekiem, który zagrał jednego z najbardziej pamiętnych filmowych naczelników więzienia. Jednak jego dorobek obejmuje znacznie więcej niż postać Samuela Nortona. Gunton występował na Broadwayu, w kinie sensacyjnym, dramatach historycznych i popularnych serialach.

"Evita" i praca na Broadwayu

W oryginalnej broadwayowskiej produkcji musicalu "Evita" Andrew Lloyda Webbera i Tima Rice'a Gunton wcielił się w Juana Peróna, argentyńskiego przywódcę politycznego. Spektakl wymagał umiejętności aktorskich oraz wokalnych, a rola pozwoliła mu łączyć sceniczny autorytet z bardziej emocjonalnymi fragmentami opowieści.

Za występ w "Evicie" otrzymał w 1980 roku nagrodę Drama Desk dla aktora drugoplanowego w musicalu oraz nominację do Tony. Kolejna nominacja do Tony przyszła w 1990 roku za rolę tytułową we wznowieniu "Sweeney Todd". To ważne rozróżnienie: Gunton był dwukrotnie nominowany do Tony, natomiast nagrodę Drama Desk faktycznie zdobył za "Evitę".

Teatralne doświadczenie pomaga wyjaśnić jego późniejsze role filmowe. Potrafi mówić stanowczo, zachować kontrolę nad długim dialogiem i w jednej scenie przejść od pozornej uprzejmości do groźnego tonu. Nie polega wyłącznie na gestach typowych dla czarnych charakterów.

Kino lat 80. i 90.

Gunton stopniowo przenosił doświadczenie sceniczne do telewizji i filmu. W "Urodzonym czwartego lipca" ("Born on the Fourth of July", 1989) Olivera Stone'a pojawił się w dramacie dotyczącym skutków wojny w Wietnamie. W filmie "JFK" (1991), także wyreżyserowanym przez Stone'a, wcielił się w jedną z postaci zaangażowanych w opowieść o dochodzeniu dotyczącym zabójstwa prezydenta Kennedy'ego.

W "Człowieku demolce" ("Demolition Man", 1993) zagrał George'a Earle'a, urzędnika funkcjonującego w futurystycznym społeczeństwie. Film łączy sensację i satyrę na nadmierną kontrolę życia mieszkańców. Gunton potrafi nadać swojej postaci oficjalny ton, który pasuje do świata opanowanego przez regulaminy.

W "Ace Ventura: Zew natury" (1995) zagrał Burtona Quinna, a w "Patchu Adamsie" (1998) - dziekana szkoły medycznej Walcotta. Już te dwie produkcje pokazują, że może występować zarówno w komedii, jak i w bardziej emocjonalnej opowieści o zawodzie lekarza.

Samuel Norton w "Skazanych na Shawshank"

Najbardziej znaną kreacją Guntona pozostaje naczelnik Samuel Norton w "Skazanych na Shawshank" (1994) Franka Darabonta. To przełożony zakładu karnego, do którego trafia Andy Dufresne, grany przez Tima Robbinsa. W więzieniu Andy nawiązuje przyjaźń z Redem, którego odtwarza Morgan Freeman.

Norton na początku sprawia wrażenie człowieka religijnego i bardzo przywiązanego do dyscypliny. Wykorzystuje jednak swoją pozycję do sprawowania kontroli nad osadzonymi i personelem. Z czasem jego działania odsłaniają znacznie bardziej cyniczny stosunek do obowiązków, niż sugerują oficjalne deklaracje.

Gunton gra go w sposób oszczędny. Naczelnik często mówi spokojnie, ale jego decyzje nie pozostawiają więźniom miejsca na sprzeciw. To szczególnie groźna postać, ponieważ dysponuje nie tylko przewagą fizyczną innych strażników, lecz również administracyjną władzą nad całą instytucją.

Ważnym elementem jego pozycji jest współpraca z kapitanem Byronem Hadleyem, granym przez Clancy'ego Browna. Hadley stosuje bezpośrednią przemoc, a Norton potrafi zamienić więzienne reguły w narzędzie realizowania własnych interesów. Obaj należą do głównych źródeł zagrożenia dla Andy'ego.

Politycy, urzędnicy i postacie historyczne

Gunton wielokrotnie wcielał się w ludzi reprezentujących władzę. Na ekranie odtwarzał także amerykańskich prezydentów, między innymi Richarda Nixona, Woodrowa Wilsona, Franklina D. Roosevelta i Harry'ego Trumana. Takie role wymagają nie tylko podobieństwa wizualnego, ale przede wszystkim wiarygodnego sposobu zachowania.

W filmie "Operacja Argo" ("Argo", 2012) Bena Afflecka zagrał Cyrusa Vance'a, sekretarza stanu Stanów Zjednoczonych. Akcja koncentruje się na operacji ewakuacji Amerykanów z Iranu pod koniec lat 70. Produkcja zdobyła Oscara dla najlepszego filmu. Gunton był jednym z członków zespołowej obsady, a nie odtwórcą głównej roli.

"24 godziny" i "Daredevil"

W serialu "24 godziny" ("24") Gunton wcielił się w Ethana Kanina, urzędnika pracującego w otoczeniu amerykańskich władz w okresie zagrożeń bezpieczeństwa narodowego. Jego bohater podejmuje decyzje w świecie pełnym politycznych nacisków i niepewnych informacji.

W serialu Marvela "Daredevil" (2015) pojawił się jako Leland Owlsley, finansista związany z przestępczymi interesami Wilsona Fiska. Rola wykorzystuje jego talent do grania spokojnego, pozornie pragmatycznego człowieka, którego działania mają poważne konsekwencje dla innych.

Wybrane filmy i seriale Boba Guntona

• "Evita" - Juan Perón, musical na Broadwayu.
• "Sweeney Todd" - tytułowa rola we wznowieniu musicalu.
• "Urodzony czwartego lipca" (1989) - rola drugoplanowa.
• "Człowiek demolka" (1993) - George Earle.
• "Skazani na Shawshank" (1994) - Samuel Norton.
• "Ace Ventura: Zew natury" (1995) - Burton Quinn.
• "Patch Adams" (1998) - dziekan Walcott.
• "24 godziny" - Ethan Kanin.
• "Operacja Argo" (2012) - Cyrus Vance.
• "Daredevil" (2015) - Leland Owlsley.

Co wyróżnia jego ekranowy styl?

Gunton jest szczególnie przekonujący jako postać posiadająca formalny autorytet. Naczelnik Norton, urzędnicy polityczni i ludzie biznesu mają podobną pozycję społeczną, lecz aktor nie tworzy ich według jednego schematu. Teatralne doświadczenie, dyscyplina głosu i powściągliwy sposób gry sprawiają, że jego role pozostają ważnym elementem nawet filmów z bardzo rozbudowaną obsadą.