Chris Cooper

Chris Cooper - aktor ceniony za role charakterystyczne

Chris Cooper, właściwie Christopher Walton Cooper, urodził się 9 lipca 1951 roku w Kansas City w stanie Missouri. Zainteresowanie aktorstwem rozwijał na scenie, a później studiował na University of Missouri. W kinie zdobywał rozpoznawalność stopniowo, dzięki rolom w produkcjach podejmujących trudne tematy społeczne i rodzinne.

Cooper często występuje jako człowiek surowy, nieprzystępny lub sprawujący władzę nad innymi. Nie oznacza to jednak, że powtarza jeden ekranowy typ. Potrafi zagrać zarówno brutalnego ojca, jak i niezwykle ekscentrycznego pasjonata orchidei czy spokojnego trenera koni.

"Matewan" i początki rozpoznawalności

W "Matewan" (1987) Johna Saylesa zagrał Joe Kenehana, organizatora związkowego uczestniczącego w konflikcie pomiędzy górnikami a właścicielami przedsiębiorstw. Film rozgrywa się w Zachodniej Wirginii i opowiada o pracy, społecznych podziałach oraz solidarności.

Cooper przedstawia człowieka, który próbuje rozmawiać z ludźmi posiadającymi bardzo różne doświadczenia. Rola przyniosła mu ważne uznanie, zanim zaczął regularnie pojawiać się w hollywoodzkich widowiskach. W miniserialu "Na południe od Brazos" ("Lonesome Dove", 1989) wcielił się w szeryfa July'ego Johnsona.

Pułkownik Frank Fitts w "American Beauty"

W "American Beauty" (1999) Sama Mendesa Cooper zagrał Franka Fittsa, emerytowanego oficera i ojca Ricky'ego. Bohater przywiązuje dużą wagę do dyscypliny i społecznych pozorów. Jego relacje rodzinne są napięte, a sposób zachowania ujawnia głębokie problemy emocjonalne.

Cooper nie przedstawia Franka wyłącznie jako stereotypowego surowego wojskowego. Stopniowo pokazuje lęk i wewnętrzne konflikty postaci, które wpływają na jej stosunek do syna oraz otoczenia. Film zdobył Oscara dla najlepszego filmu, natomiast aktor nie otrzymał za tę rolę indywidualnej statuetki.

Alexander Conklin w "Tożsamości Bourne'a"

W "Tożsamości Bourne'a" (2002) Douga Limana wcielił się w Alexandra Conklina, pracownika CIA nadzorującego tajną operację. Główną postacią historii jest Jason Bourne, grany przez Matta Damona, który próbuje odzyskać pamięć i zrozumieć własną przeszłość.

Conklin odpowiada za działania funkcjonariuszy pracujących nad rozwiązaniem kryzysu. Cooper potrafi budować napięcie bez udziału w bezpośrednich scenach akcji. Jego bohater pozostaje w biurach i pomieszczeniach operacyjnych, ale wydawane przez niego decyzje wpływają na przebieg pościgu.

Oscar za "Adaptację"

Największy sukces nagrodowy przyniosła mu "Adaptacja" ("Adaptation.", 2002) Spike'a Jonze'a. Cooper zagrał Johna Laroche'a, ekscentrycznego znawcę orchidei, którego pasja ma znaczenie dla opowieści o książce Susan Orlean. Autorkę na ekranie przedstawia Meryl Streep.

Film miesza autobiograficzną historię scenarzysty z fikcją i przewrotnymi pomysłami narracyjnymi. Laroche początkowo wydaje się osobą dziwaczną, ale stopniowo okazuje się jednym z najważniejszych elementów całej układanki. Cooper łączy humor i energię z dramatyczną głębią.

Za tę rolę zdobył Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego podczas ceremonii w 2003 roku. Nagroda dotyczyła filmu z 2002 roku i pozostaje najważniejszym indywidualnym wyróżnieniem w jego karierze.

"Niepokonany Seabiscuit" i bardziej wyciszone role

W "Niepokonanym Seabiscuicie" (2003) Gary'ego Rossa Cooper zagrał Toma Smitha, trenera konia wyścigowego. Akcja rozgrywa się w czasach wielkiego kryzysu gospodarczego, a sukces sportowy staje się symbolem nadziei.

Smith to człowiek spokojny i cierpliwy, którego wiedza wynika z wieloletniej obserwacji zwierząt. Cooper opiera kreację na zwykłych gestach, nie na efektownych przemowach. Film pokazuje, jak ważna jest współpraca między właścicielem, trenerem i jeźdźcem.

"Miasto złodziei" i dramaty rodzinne

W "Mieście złodziei" ("The Town", 2010) zagrał Stephena MacRaya, ojca głównego bohatera Douga odtwarzanego przez Bena Afflecka. Rozmowa ojca z synem pozwala zrozumieć rodzinną historię i środowisko, z którego wywodzi się bohater.

W filmie "Sierpień w hrabstwie Osage" (2013), na podstawie sztuki Tracy'ego Lettsa, zagrał Charlesa Aikena, jednego z członków rodziny uwikłanej w wieloletnie konflikty.

W "Małych kobietkach" (2019) Grety Gerwig wcielił się w pana Laurence'a, sąsiada rodziny Marchów. W "Cóż za piękny dzień" (2019) zagrał Jerry'ego Vogela, ojca postaci granego przez Matthew Rhysa. Freda Rogersa odtwarza w tym filmie Tom Hanks.

Wybrane filmy i seriale Chrisa Coopera

• "Matewan" (1987) - Joe Kenehan.
• "Na południe od Brazos" (1989) - July Johnson.
• "American Beauty" (1999) - Frank Fitts.
• "Tożsamość Bourne'a" (2002) - Alexander Conklin.
• "Adaptacja" (2002) - John Laroche, Oscar.
• "Niepokonany Seabiscuit" (2003) - Tom Smith.
• "Miasto złodziei" (2010) - Stephen MacRay.
• "Sierpień w hrabstwie Osage" (2013) - Charles Aiken.
• "Małe kobietki" (2019) - pan Laurence.
• "Cóż za piękny dzień" (2019) - Jerry Vogel.

Aktorstwo bez prostych schematów

Cooper potrafi zagrać bohatera dominującego nad otoczeniem oraz człowieka, którego siłą jest cierpliwość. Frank Fitts z "American Beauty" i Tom Smith z "Niepokonanego Seabiscuita" to niemal przeciwieństwa. Aktor znajduje dla każdej z tych postaci osobny język emocjonalny, co wyjaśnia jego wieloletnią obecność w amerykańskim kinie.