Lansik.pl - gwiazdy, popkultura i internet
SERIAL

Czarne lustro: Be Right Back

zakończenie. Dlaczego Ash zostaje na strychu?

Co stało się z androidem Ashem? Wyjaśniamy ostatnią scenę Be Right Back, decyzję Marthy i sens technologii odtwarzającej zmarłych.

Charlie Brooker, scenarzysta i twórca serialu Czarne lustro Black Mirror podczas gali RTS Awards w 2011 roku
Charlie Brooker, twórca serialu Czarne lustro, podczas RTS Awards w 2011 roku. Fot. Feline_Dacat, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0. Portret twórcy, nie kadr z serialu.

Uwaga: poniżej pełne spoilery odcinka „Be Right Back” z 2. sezonu „Czarnego lustra” (2013). Jeśli nie oglądałeś jeszcze historii Marthy i Asha, lepiej rozpocząć od głównego opisu serialu. Dalej wyjaśniamy, dlaczego odtworzony Ash trafia na strych i co oznacza finał z urodzinami córki.

Jak kończy się „Be Right Back”?

Martha traci partnera Asha w wypadku samochodowym. Żałoba staje się szczególnie trudna, gdy dowiaduje się, że jest w ciąży. Znajoma sugeruje jej usługę pozwalającą rozmawiać z cyfrową rekonstrukcją zmarłego. System analizuje wiadomości, zdjęcia i wypowiedzi Asha w internecie, by odtworzyć sposób, w jaki pisał i mówił. Martha najpierw korzysta z czatu, potem z rozmów telefonicznych, a wreszcie zamawia syntetyczne ciało naśladujące wygląd partnera.

Nowy Ash jest do niego łudząco podobny, ale jego zachowanie okazuje się zbyt doskonałe i przewidywalne. Potrafi przywoływać informacje oraz imitować znane zwroty, jednak nie ma tych samych wspomnień przeżytych z Marthą ani samodzielnej, niedoskonałej osobowości człowieka, którego kochała. W miarę wspólnego życia Martha coraz wyraźniej dostrzega, że kupiła nie powrót ukochanej osoby, lecz niezwykle sugestywną imitację.

Dlaczego Martha prowadzi syntetycznego Asha na urwisko?

Kobieta nie potrafi już znieść obecności sobowtóra i żąda, aby stanął na krawędzi urwiska i skoczył. Android początkowo nie reaguje tak, jak prawdziwy człowiek w obliczu śmierci. Jest gotów wykonać polecenie, ponieważ jego zachowanie opiera się na odtwarzaniu wzorców i podporządkowaniu potrzebom użytkowniczki. Martha wykrzykuje, że prawdziwy Ash bałby się i walczył o życie. Wtedy replika zaczyna naśladować strach i prosić o litość.

Ta zmiana nie rozwiązuje problemu. Wręcz przeciwnie: pokazuje, że nawet najbardziej przekonująca emocjonalna reakcja może powstać dopiero dlatego, że Martha podpowiedziała jej, jak powinna wyglądać. Kobieta nie potrafi zabić androida, ale nie potrafi też dalej traktować go jak partnera. Odcinek celowo nie pokazuje prostego rozwiązania.

Dlaczego android Ash mieszka na strychu?

Ostatnie sceny rozgrywają się kilka lat później. Martha wychowuje córkę, a android przebywa na strychu domu. Dziewczynka może go odwiedzać w określonych momentach, a w urodziny otrzymuje zgodę na dodatkowe spotkanie. Zabiera mu kawałek tortu, jakby na górze mieszkał bliski członek rodziny, którego nie można na stałe włączyć do zwyczajnego życia.

Strych jest tu więcej niż wygodnym pomieszczeniem. Symbolizuje miejsce, w którym Martha przechowuje nierozwiązaną żałobę. Nie chce pozbyć się odtworzonego Asha, bo jego widok i głos pozwalają dotknąć przeszłości. Zarazem nie chce, by zajął miejsce żywego partnera i ojca dziecka. Zamyka go więc w przestrzeni pomiędzy pamięcią a codziennością.

Czy sztuczny Ash naprawdę kocha Marthę?

Serial nie daje jednoznacznej odpowiedzi na filozoficzne pytanie o świadomość tak zaawansowanej sztucznej istoty. Pokazuje natomiast coś konkretnego: system powstał z danych pochodzących z publicznych i prywatnych śladów Asha. Nie odtworzył jego pełnej osobowości, zwłaszcza spontaniczności, wad i wewnętrznych sprzeczności. Replika reaguje na potrzeby Marthy, ale robi to jak usługa zaprojektowana do podtrzymywania znajomego wrażenia.

Ważne jest, że problemem nie jest brak fizycznego podobieństwa. Syntetyczne ciało jest niemal przekonujące. Pęknięcie pojawia się wtedy, gdy Martha oczekuje reakcji, której nie można wyprowadzić z cyfrowych zapisów: autentycznej niezgody, irracjonalnego strachu, własnej pamięci o drobnych chwilach. Dla kogoś pogrążonego w żałobie właśnie takie niedoskonałości mogą być najważniejszą częścią ukochanej osoby.

Co oznacza ostatnia scena z urodzinami córki?

Dziecko traktuje Asha w inny sposób niż matka. Nie przeżyło z prawdziwym ojcem dorosłej miłości ani momentu jego śmierci. Android jest dla dziewczynki postacią istniejącą w domu, osobliwą, ale znajomą. Dla Marthy pozostaje bolesnym porównaniem między kimś, kogo utraciła, a czymś, co odtwarza tylko część jego obecności.

Finał nie jest więc ani szczęśliwym wskrzeszeniem, ani pełnym pożegnaniem. Martha stworzyła układ, który pozwala jej funkcjonować, lecz nie uwalnia od utraty. Charlie Brooker opowiadał, że historia wyrastała z pytań o cyfrowe ślady pozostawiane przez ludzi oraz o to, jak moglibyśmy zachowywać się wobec programów imitujących zmarłych. Ostatnie ujęcie skupia się właśnie na tym ciężarze: technologia podtrzymuje relację, której nie sposób naprawdę dokończyć.

Czym różni się finał „Be Right Back” od innych historii „Czarnego lustra”?

Większość głośnych odcinków antologii pokazuje technologię jako narzędzie publicznego upokorzenia, kontroli lub manipulacji. Tutaj zagrożenie jest intymne. Nie trzeba totalitarnego systemu ani wielkiego spisku, aby człowiek stał się zależny od produktu. Wystarczy miłość połączona z niemożnością pogodzenia się ze stratą. Właśnie dlatego finał na strychu jest tak niepokojący, mimo że nie kończy się katastrofą na wielką skalę.

Inny rodzaj uwięzienia w cyfrowym obrazie siebie przedstawia „Nosedive”, a społeczną presję zamienioną w medialne widowisko – „The National Anthem”.

Zobacz inne seriale

Zaloguj się

Nie pamiętasz hasła?

Nie pamiętasz hasła?

Wpisze dane Twojego konta, a my wyślemy Ci link, przy pomocy którego będziesz mógł zresetować hasło.

Your password reset link appears to be invalid or expired.

Zaloguj się

Privacy Policy