Duchy Inisherin (2022)

"Duchy Inisherin" - co się dzieje, kiedy przyjaźń kończy się bez wyjaśnienia?

"Duchy Inisherin" ("The Banshees of Inisherin") to czarna komedia i dramat psychologiczny z 2022 roku, napisany i wyreżyserowany przez Martina McDonagha. Akcja rozgrywa się w 1923 roku na fikcyjnej wyspie u zachodnich wybrzeży Irlandii. Mieszkańcy znają się od lat, spotykają w tym samym pubie i żyją według stałego rytmu. Tę codzienność burzy pozornie niewielkie wydarzenie: Colm Doherty ogłasza Pádraicowi, że nie chce się z nim dłużej przyjaźnić.

Dla Pádraica jest to wiadomość niemal niemożliwa do przyjęcia. Obaj spędzali razem mnóstwo czasu, a Colm nie wskazuje żadnej konkretnej krzywdy, która mogłaby wyjaśnić jego decyzję. Pádraic zaczyna więc wracać do rozmowy, próbując odzyskać dawną relację.

Fabuła bez zdradzania najważniejszych konsekwencji

Pádraic prowadzi spokojne życie, opiekuje się zwierzętami i mieszka z siostrą Siobhán. Jest życzliwy, choć bywa naiwny i nie zawsze rozumie innych. Colm to starszy mężczyzna, który gra na skrzypcach i coraz mocniej myśli o upływającym czasie. Dochodzi do wniosku, że chce poświęcić pozostałe lata muzyce, a nie rozmowom, które uważa za pozbawione znaczenia.

Takie wyjaśnienie tylko pogłębia frustrację Pádraica. Zamiast zaakceptować zerwanie przyjaźni, próbuje przekonać Colma do zmiany zdania. Na wyspie, gdzie trudno uniknąć spotkań, napięcie nieustannie narasta.

Siobhán obserwuje konflikt z coraz większym zniecierpliwieniem. Lepiej niż brat rozumie, że ludzie mają prawo dokonywać własnych wyborów, lecz dostrzega też okrucieństwo sposobu, w jaki Colm traktuje dawnego przyjaciela. W wydarzeniach uczestniczy również Dominic, młody mieszkaniec wyspy z trudną sytuacją rodzinną.

Obsada "Duchów Inisherin" i role aktorów

• Colin Farrell - Pádraic Súilleabháin, mieszkaniec wyspy usiłujący odzyskać przyjaciela.
• Brendan Gleeson - Colm Doherty, muzyk, który postanawia zakończyć wieloletnią znajomość.
• Kerry Condon - Siobhán Súilleabháin, siostra Pádraica.
• Barry Keoghan - Dominic Kearney, młody człowiek z trudną sytuacją rodzinną.
• Gary Lydon - Peadar Kearney, miejscowy policjant i ojciec Dominica.
• Pat Shortt - Jonjo Devine, właściciel pubu.
• Sheila Flitton - pani McCormick, starsza mieszkanka wyspy.
• Bríd Ní Neachtain - pani O'Riordan, prowadząca sklep.
• Jon Kenny - Gerry, mieszkaniec wyspy.

Colin Farrell odgrywa Pádraica z mieszaniną komizmu i bezradności. Bohater nie rozumie, dlaczego zwykła życzliwość przestała wystarczać. Brendan Gleeson pokazuje Colma jako osobę zamkniętą w sobie, przekonaną o słuszności własnego postanowienia. Ich sceny bywają jednocześnie śmieszne i trudne do oglądania.

Istotną przeciwwagę stanowi Kerry Condon. Jej Siobhán dostrzega ograniczenia życia na wyspie i z większą odwagą niż pozostali patrzy poza jego horyzont.

Irlandzka wojna domowa w tle

Akcja filmu rozgrywa się podczas irlandzkiej wojny domowej. Z kontynentalnej części kraju słychać odgłosy walk, ale mieszkańcy wyspy pozostają pozornie oddaleni od konfliktu. Spór Pádraica i Colma zaczyna jednak przypominać mechanizm politycznej przemocy: dawni znajomi stają się przeciwnikami, a kolejne kroki trudno zatrzymać.

McDonagh nie buduje prostego historycznego równania, w którym każda postać odpowiada konkretnej stronie wojny. Wykorzystuje raczej podobieństwo emocji: upór, narastającą wrogość i niezdolność do wycofania się z konfliktu.

Czy Colm ma prawo zakończyć przyjaźń?

Jedną z ciekawszych cech scenariusza jest to, że żadna z postaci nie ma całkowicie przekonującej racji. Colm ma prawo decydować, z kim chce spędzać czas, ale sposób ogłoszenia tej decyzji i późniejsze zachowanie bywają okrutne. Pádraic rzeczywiście nie potrafi zaakceptować granic, które wyznacza mu drugi człowiek, lecz jego potrzeba bliskości nie jest niczym nagannym.

Film pyta także o wartość pozostawienia po sobie czegoś trwałego. Colm wierzy, że muzyka przetrwa dłużej niż codzienne rozmowy. Pádraic uważa, że ważniejsza jest zwykła dobroć i towarzyszenie drugiej osobie. Konflikt tych wizji życia prowadzi do sytuacji, które są równocześnie absurdalne i poruszające.

Martin McDonagh i jego charakterystyczny humor

Reżyser Martin McDonagh wcześniej nakręcił "Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj" i Trzy billboardy za Ebbing, Missouri. W obu produkcjach łączył błyskotliwe dialogi z tematami winy, żałoby i przemocy.

W "Duchach Inisherin" posługuje się podobnym kontrastem. Część rozmów brzmi jak komedia o nieporozumieniu między sąsiadami, ale z czasem słowa nabierają większej wagi. Piękne widoki wyspy również nie zapewniają spokoju. Stają się tłem dla ludzi uwięzionych we własnych przekonaniach.

Nagrody i nominacje

Film otrzymał dziewięć nominacji do Oscara podczas ceremonii w 2023 roku, w tym za najlepszy film, reżyserię, scenariusz oryginalny, pierwszoplanową rolę Colina Farrella oraz role drugoplanowe Brendana Gleesona, Barry'ego Keoghana i Kerry Condon. Nie zdobył statuetki.

Podczas festiwalu w Wenecji w 2022 roku Colin Farrell otrzymał Puchar Volpiego dla najlepszego aktora, a Martin McDonagh nagrodę za scenariusz. Są to wyróżnienia niezależne od oscarowych nominacji.

Informacje o filmie

• Tytuł oryginalny: "The Banshees of Inisherin".
• Polski tytuł: "Duchy Inisherin".
• Rok premiery: 2022.
• Reżyseria i scenariusz: Martin McDonagh.
• Czas trwania: 114 minut.
• Kraje produkcji: Irlandia, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone.
• Język oryginału: angielski.
• Gatunek: czarna komedia, dramat psychologiczny.
• Oscary: dziewięć nominacji, bez statuetki.

Dla kogo jest "Duchy Inisherin"?

Film powinien zainteresować widzów ceniących kino o relacjach międzyludzkich, w którym humor nie wyklucza smutku. Ważniejsza od widowiskowej akcji jest tu zmiana w zachowaniu bohaterów. Niektóre sceny są zaskakująco brutalne, dlatego nie jest to pogodna komedia. Najmocniej zostaje w pamięci pytanie, czy upór może zniszczyć coś, co przez lata wydawało się najtrwalszą częścią codzienności.