Ghost Story (2017)

"Ghost Story" - kameralny film Davida Lowery'ego

"Ghost Story" ("A Ghost Story") to amerykański dramat z elementami fantastyki z 2017 roku, którego scenarzystą i reżyserem jest David Lowery. Główne role zagrali Casey Affleck i Rooney Mara. Film opowiada o żałobie, przywiązaniu do miejsc i przemijaniu, posługując się prostym obrazem ducha przykrytego białym prześcieradłem.

Choć punkt wyjścia nawiązuje do kina o nawiedzeniach, Lowery nie buduje historii wokół klasycznych efektów grozy. Zamiast tego obserwuje sytuację bohatera, który po śmierci pozostaje związany z dawnym domem, lecz nie może uczestniczyć w życiu innych ludzi na takich samych zasadach jak wcześniej.

Fabuła bez ujawniania zakończenia

M i C mieszkają razem w niewielkim domu. Ich relację poznajemy poprzez krótkie rozmowy, codzienne zachowania oraz spór dotyczący przyszłej przeprowadzki. Niespodziewany wypadek przerywa wspólne życie pary. Mężczyzna trafia do kostnicy, lecz po pewnym czasie wstaje i wraca do domu jako duch.

Zmarły porusza się pod białym prześcieradłem z dwoma ciemnymi otworami w miejscu oczu. Nie potrafi porozumieć się z żyjącą partnerką. Kobieta przeżywa żałobę, porządkuje sprawy po śmierci ukochanego i próbuje odnaleźć się w samotności. Dla niej mijają kolejne dni i tygodnie. Duch pozostaje w tym samym miejscu, obserwując zmiany zachodzące w otoczeniu.

W miarę rozwoju filmu perspektywa czasowa staje się coraz szersza. Dawny dom i miejsce, na którym stoi, zaczynają mieć większe znaczenie niż konkretne wydarzenia z życia jednej pary. Historia przesuwa się od prywatnej straty ku pytaniom o pamięć, istnienie i ślady pozostawiane przez ludzi.

Obsada

• Casey Affleck - C, mężczyzna powracający jako duch.
• Rooney Mara - M, partnerka C.
• Will Oldham - mężczyzna wygłaszający długi monolog podczas przyjęcia.
• Liz Cardenas - Linda.
• Kenneisha Thompson - lekarka.
• Brea Grant - Clara.
• Rob Zabrecky - jeden z mieszkańców dawnego miejsca.

Obsada jest stosunkowo niewielka. Główne postacie oznaczono literami zamiast imion, co pozwala skupić uwagę na ich relacji i doświadczeniu straty. Affleck przez dużą część filmu występuje pod prześcieradłem. Jego obecność wyraża się przede wszystkim poprzez ruch i pozycję ciała. Mara gra kobietę, której emocje są pokazywane bez częstego wyjaśniania ich w dialogach.

Duch pod prześcieradłem

Postać ducha wykorzystuje jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli z kultury popularnej: białe prześcieradło z otworami na oczy. W filmie Lowery'ego ten prosty kostium nie służy żartowi. Pozwala odróżnić punkt widzenia zmarłego od perspektywy osób żywych.

Twórcy rezygnują z rozbudowanej charakteryzacji i widowiskowych efektów. W rezultacie widz obserwuje postać, która nie ma widocznej mimiki. Jej samotność wynika z niemożności zmiany sytuacji i nawiązania kontaktu z otoczeniem.

Czas, pamięć i przestrzeń domu

Ważnym elementem "Ghost Story" jest odmienne odczuwanie czasu. Dla M żałoba stopniowo przechodzi w kolejne etapy codzienności. Duch pozostaje jednak przy dawnym miejscu, a upływ czasu zaczyna obejmować coraz dłuższe okresy.

Dom funkcjonuje jako świadek ludzkiego życia. Poszczególne przedmioty i ślady mieszkańców nabierają znaczenia, kiedy ludzie, którzy je pozostawili, znikają. Film stawia pytanie, czy pamięć o człowieku może przetrwać dłużej niż fizyczna przestrzeń, z którą był związany.

Zdjęcia i muzyka

Zdjęcia wykonał Andrew Droz Palermo. Film wykorzystuje niemal kwadratowy format obrazu, z zaokrąglonymi rogami kadru. Kompozycja często pozostawia bohatera w dużej odległości od kamery lub pozwala mu nieruchomo zajmować jedną część pomieszczenia. Takie rozwiązanie wzmacnia wrażenie obserwowania wydarzeń przez kogoś, kto nie może już w nich uczestniczyć.

Muzykę skomponował Daniel Hart. Istotne miejsce zajmuje utwór "I Get Overwhelmed" zespołu Dark Rooms, związany z postacią C. Lowery unika muzycznego podkreślania każdej emocji; wiele scen opiera się na ciszy i dźwiękach zwykłego otoczenia.

Sundance, polska premiera i wyróżnienia

"Ghost Story" pokazano po raz pierwszy na festiwalu Sundance **22 stycznia 2017 roku**. W amerykańskich kinach pojawił się w lipcu, a polska premiera odbyła się **27 października 2017 roku**. Czas trwania wynosi około półtorej godziny, zależnie od danych dystrybucyjnych.

Podczas festiwalu amerykańskiego kina w Deauville film zdobył Nagrodę Jury, Nagrodę Objawienia i Nagrodę Krytyków. Produkcja nie była nominowana do Oscara.

Lowery powrócił później do tematyki śmierci i ludzkich zobowiązań w fantastycznym filmie Zielony Rycerz. Green Knight (2021). Była to jednak znacznie większa produkcja, oparta na średniowiecznej literaturze.

Dane produkcyjne

• Tytuł polski: "Ghost Story".
• Tytuł oryginalny: "A Ghost Story".
• Rok premiery: 2017.
• Reżyseria i scenariusz: David Lowery.
• Zdjęcia: Andrew Droz Palermo.
• Muzyka: Daniel Hart.
• Główne role: Casey Affleck i Rooney Mara.
• Gatunek: dramat, fantasy.
• Czas trwania: około 90 minut.
• Polska premiera kinowa: 27 października 2017 roku.