Niesforna Zuzia (1991)

"Niesforna Zuzia" - jak zaczyna się historia?

Bill Dancer nie ma stałego domu ani pewnego źródła dochodu. Wspólnie z ośmioletnią Curly Sue wędruje po amerykańskich miastach, próbując zarobić na posiłki i noclegi. Dziewczynka nie jest jednak bezradną towarzyszką podróży. Ma błyskotliwy język, potrafi ocenić sytuację i często bierze czynny udział w sprytnych planach Billa. Łączy ich silna więź, choć ich życie z zewnątrz wygląda na niestabilne i niebezpieczne.

Kiedy trafiają do Chicago, Bill próbuje zdobyć darmowy obiad, inscenizując wypadek drogowy. Kierująca samochodem prawniczka Grey Ellison czuje się odpowiedzialna za zdarzenie. Z początku traktuje spotkanie jak nieprzyjemny, lecz łatwy do rozwiązania incydent. Stopniowo jednak poznaje dziewczynkę i zaczyna dostrzegać, że za wyuczonymi sztuczkami kryje się przywiązanie do Billa oraz potrzeba normalnego dzieciństwa.

Dalsza część filmu pokazuje zderzenie dwóch światów. Grey jest zamożną, świetnie zorganizowaną prawniczką, przyzwyczajoną do decyzji opartych na faktach i dokumentach. Bill żyje poza podobnymi strukturami. Sue rozumie jego słabości, a równocześnie marzy o bezpieczeństwie, którego nie potrafi zapewnić jej sama pomysłowość. Gdy inni dorośli zaczynają interesować się ich sytuacją, bohaterowie muszą zastanowić się, co rzeczywiście oznacza odpowiedzialna opieka.

Obsada i postacie

Zestawienie opiera się na pełniejszej dokumentacji American Film Institute. Obejmuje główne role oraz nazwane epizody. Nazwy postaci zachowano zgodnie z opisami w napisach, a tam, gdzie nie ma imienia, podano funkcję postaci.

• James Belushi - Bill Dancer.
• Kelly Lynch - Grey Ellison.
• Alisan Porter - Curly Sue.
• John Getz - Walker McCormick.
• Fred Dalton Thompson - Bernard Oxbar.
• Cameron Thor - szef sali restauracji.
• Branscombe Richmond - Albert.
• Steven Carell - Tesio.
• Gail Boggs - Anise Hall.
• Burke Byrnes - dr Maxwell.
• Viveka Davis - Trina.
• Barbara Tarbuck - pani Arnold.
• Edie McClurg - sekretarka.
• Charles Adams - strażnik więzienny.
• James W. Bolinksi - właściciel lombardu.
• Lyle Brown - widz w teatrze.
• Nadine Burke - pracowniczka opieki społecznej.
• Adele Robbins - urzędniczka opieki nad dziećmi.
• Carol Chickering - sopranistka.
• Grace Collette - matka zastępcza.
• Ralph Foody - włóczęga.
• Cedric Pipes - kucharz.
• Alonzo Hall - kucharz.
• Luke Reichle - sprzedawca nr 1.
• Joel Levin - sprzedawca nr 2.
• Tammy Karabas-Brody - sprzedawczyni nr 3.
• Patricia Hooker - sprzedawczyni nr 4.
• Joe Liss - kontroler biletów.
• Rocco Pecirno - ojciec panny młodej.
• Ely Pouget - Dinah Tompkins.
• Susan Mayer - kobieta z kieliszkiem szampana.
• James Moffatt - bezdomny mężczyzna.

James Belushi kreuje Billa nie jako człowieka pozbawionego zasad, lecz kogoś, kto nie potrafi znaleźć miejsca w uporządkowanym świecie. Kelly Lynch w roli Grey wykorzystuje początkowy dystans bohaterki, by stopniowo pokazać jej zmianę. Najwięcej energii wprowadza Alisan Porter jako Sue. Młoda aktorka nie opiera występu wyłącznie na dziecięcym uroku: potrafi negocjować z dorosłymi, wyśmiewać ich pretensje i ujawniać własną wrażliwość.

Na drugim planie pojawiają się również John Getz jako Walker McCormick, Fred Dalton Thompson jako Bernard Oxbar i Edie McClurg w krótkim epizodzie sekretarki. W materiałach AFI nazwisko wykonawcy roli Tesia zapisano jako Steven Carell; nie należy automatycznie utożsamiać go ze Stevem Carellem bez osobnej weryfikacji tożsamości.

John Hughes i rodzinny melodramat w przebraniu komedii

Reżyser, scenarzysta i producent John Hughes często konstruował fabuły wokół osób, których otoczenie nie traktuje wystarczająco poważnie. W "Klubie winowajców" byli to uczniowie postrzegani przez pryzmat szkolnych stereotypów. W "Wujaszku Bucku" - niezorganizowany dorosły, któremu powierzono opiekę nad dziećmi. W "Niesfornej Zuzi" takie spojrzenie dotyka zarówno ubogiego opiekuna, jak i dziecka, któremu brakuje stabilności.

Film opowiada o nierównościach i zaufaniu, ale z wyraźną dawką sentymentalizmu. Grey jest osobą, którą na początku definiują zawodowa pozycja i warunki materialne. Bill ma przede wszystkim doświadczenie codziennego przetrwania. Sue potrafi odnaleźć bliskość u obojga, stając się łącznikiem między środowiskami, które wcześniej nie miały ze sobą nic wspólnego.

Na poziomie gatunkowym Hughes sięga po sprawdzony model rodzinnej komedii o samotnym dziecku i niecodziennym opiekunie. Zamiast serii wielkich zwrotów akcji daje widzowi przede wszystkim relacje bohaterów, ich rozmowy oraz pytanie, czy sam stan majątkowy pozwala ocenić wartość człowieka.

Casting i zdjęcia w Chicago

Według materiałów produkcyjnych przechowywanych w AMPAS, kandydaturę Alisan Porter zarekomendowała reżyserowi dyrektorka castingu Janet Hirshenson. Uwagę zwróciły pewność siebie dziewczynki i jej dojrzałość podczas przesłuchania. Ten wybór był kluczowy: Sue musiała być partnerką do rozmów dla dwojga dorosłych bohaterów, a nie jedynie elementem wzruszającej historii.

Zdjęcia rozpoczęły się 13 listopada 1990 roku, a ekipa pracowała również w okresie świątecznym. Film powstawał w śródmieściu Chicago, między innymi w okolicach Loop. Wnętrza realizowano również w dawnej szkole New Trier West w Winnetka. W szkolnych salach gimnastycznych ulokowano dekoracje, a pomieszczenia biurowe przekształcono na zaplecze produkcji.

Autorem zdjęć był Jeffrey Kimball, montażystami Peck Prior i Harvey Rosenstock, a scenografię przygotował Doug Kraner. Film wyprodukował John Hughes; funkcję producenta wykonawczego pełnił Tarquin Gotch. Dystrybutorem była wytwórnia Warner Bros. Pictures.

Kiedy odbyła się premiera?

"Niesforna Zuzia" ("Curly Sue") weszła do amerykańskich kin 25 października 1991 roku i trwa 102 minuty. Otrzymała kategorię PG. Katalog AFI odnotowuje mieszane i negatywne recenzje z okresu premiery, zwłaszcza zarzut nadmiernego sentymentalizmu. Jednocześnie film przyciągnął rodzinną publiczność, a studio zwiększyło reklamę w wybranych dużych miastach po pierwszych pokazach.

Była to ostatnia pełnometrażowa produkcja fabularna wyreżyserowana przez Hughesa. Nie oznacza to końca jego pracy przy filmach: pozostał aktywny jako scenarzysta i producent, między innymi przy kolejnych komediach rodzinnych. W jego reżyserskim dorobku "Niesforna Zuzia" zamyka etap od historii młodzieży z przedmieść po opowieści o rodzinach, które muszą tworzyć więź poza tradycyjnymi schematami.