Uciekaj! (2017)

Pełnometrażowy debiut Jordana Peele'a

"Uciekaj!" ("Get Out", 2017) to amerykański horror psychologiczny napisany i wyreżyserowany przez Jordana Peele'a. Był to jego pierwszy pełnometrażowy film fabularny. Reżyser, znany wcześniej z programu komediowego "Key & Peele", wykorzystał elementy thrillera do przedstawienia rasizmu ukrytego za deklaracjami otwartości i tolerancji.

Głównym bohaterem filmu jest Chris Washington, czarnoskóry fotograf mieszkający w Nowym Jorku. Wraz ze swoją dziewczyną Rose Armitage wyjeżdża na weekend do jej rodziców. Przed spotkaniem Chris zastanawia się, czy rodzina zaakceptuje ich związek, lecz Rose zapewnia go, że nie ma się czym martwić.

Fabuła bez zdradzania zakończenia

W domu Armitage'ów Chrisa witają Missy, matka Rose pracująca jako psychoterapeutka, oraz Dean, jej ojciec i chirurg. Rodzice są gościnni, ale ich wypowiedzi niekiedy brzmią niezręcznie. Dean usilnie próbuje pokazać, że jest człowiekiem pozbawionym uprzedzeń.

Chris zauważa też dziwne zachowanie Georginy i Waltera, osób zatrudnionych w posiadłości. Podczas rodzinnego spotkania kolejni goście okazują nadmierne zainteresowanie jego pochodzeniem i wyglądem. Sytuacje, które początkowo można uznać za nietaktowne rozmowy, stopniowo zaczynają budzić poważniejszy niepokój.

Fotograf utrzymuje kontakt z przyjacielem Rodem Williamsem, pracownikiem ochrony lotniska. Rod już wcześniej podchodził do podróży podejrzliwie i próbuje zrozumieć coraz dziwniejsze informacje przekazywane przez Chrisa.

Obsada

• Daniel Kaluuya - Chris Washington, fotograf.
• Allison Williams - Rose Armitage, jego partnerka.
• Catherine Keener - Missy Armitage, matka Rose.
• Bradley Whitford - Dean Armitage, ojciec Rose.
• Caleb Landry Jones - Jeremy Armitage, brat Rose.
• Lil Rel Howery - Rod Williams, przyjaciel Chrisa.
• Betty Gabriel - Georgina, pracownica domu.
• Marcus Henderson - Walter, pracownik posesji.
• LaKeith Stanfield - Andre Hayworth.
• Stephen Root - Jim Hudson.

Peele opiera wiele scen na reakcjach Chrisa podczas pozornie zwyczajnych rozmów. Daniel Kaluuya gra postać, która musi jednocześnie zachować uprzejmość wobec gospodarzy i oceniać własne bezpieczeństwo. Komediowy charakter Roda nie odbiera tej historii napięcia, ale wprowadza odmienną perspektywę.

Hipnoza i budowanie napięcia

Jednym z najważniejszych motywów jest hipnoza. Missy proponuje Chrisowi pomoc w rzuceniu palenia, a podczas rozmowy korzysta ze swoich umiejętności terapeutycznych. Scena ta odgrywa istotną rolę w konstrukcji horroru, ponieważ pokazuje utratę kontroli nad własnym ciałem.

Niepokój wynika również z drobnych gestów, spojrzeń i zachowania gości. Reżyser nie potrzebuje częstych gwałtownych scen, aby stopniowo zmieniać znaczenie rodzinnej posiadłości. Dom, który powinien być bezpiecznym miejscem, zaczyna przypominać pułapkę.

Uprzedzenia rasowe jako temat filmu

"Uciekaj!" przedstawia rasizm nie tylko jako otwartą wrogość. Goście Armitage'ów uważają się za ludzi tolerancyjnych, lecz często sprowadzają Chrisa do stereotypowych wyobrażeń dotyczących pochodzenia, wyglądu i sprawności fizycznej.

Peele łączy satyrę z horrorem, wykorzystując społeczny obowiązek zachowania uprzejmości. Chris nie może łatwo ocenić, kiedy rozmówca jest jedynie niezręczny, a kiedy faktycznie stwarza zagrożenie.

Produkcja i nagrody

Zdjęcia wykonał Toby Oliver, a muzykę skomponował Michael Abels. Wśród producentów znalazły się Blumhouse Productions i Monkeypaw Productions. Budżet wynosił około 4,5 mln dolarów, natomiast światowe wpływy kinowe przekroczyły 250 mln dolarów.

Film premierowo pokazano na Sundance 23 stycznia 2017 roku, a w polskich kinach pojawił się 28 kwietnia 2017 roku. Podczas Oscarów w 2018 roku uzyskał cztery nominacje: za najlepszy film, reżyserię, aktora pierwszoplanowego i scenariusz oryginalny. Jordan Peele zdobył statuetkę za scenariusz. W 2019 roku wyreżyserował To my, również wykorzystujące konwencję horroru do komentowania amerykańskiego społeczeństwa.

Dane produkcyjne

• Tytuł polski: "Uciekaj!".
• Tytuł oryginalny: "Get Out".
• Rok: 2017.
• Reżyseria i scenariusz: Jordan Peele.
• Zdjęcia: Toby Oliver.
• Muzyka: Michael Abels.
• Czas trwania: około 103-104 minut.
• Gatunek: horror psychologiczny, thriller.
• Polska premiera: 28 kwietnia 2017 roku.
• Oscary: cztery nominacje, statuetka za scenariusz oryginalny.