Substancja (2024)

"Substancja" - obsesja młodości zmieniona w horror

"Substancja" ("The Substance") to film z 2024 roku wyreżyserowany przez Coralie Fargeat. Łączy satyrę na przemysł rozrywkowy, dramat o starzeniu się i body horror, czyli odmianę kina grozy wykorzystującą niepokojące przemiany ludzkiego ciała.

Elisabeth Sparkle przez lata była rozpoznawalną gwiazdą telewizji. Prowadzi program z ćwiczeniami i cieszy się popularnością, lecz pewnego dnia dowiaduje się, że producent zamierza zastąpić ją kimś młodszym. Nie interesuje go doświadczenie prowadzącej ani więź z widzami. W jego ocenie wygląd stał się ważniejszy niż wszystko, co Elisabeth dotychczas osiągnęła.

Fabuła bez zdradzania zakończenia

Załamana Elisabeth otrzymuje kontakt do tajemniczej usługi oferującej nową wersję samej siebie. Preparat określany jako "substancja" pozwala stworzyć młodsze ciało, ale wymaga przestrzegania bardzo dokładnego podziału czasu. Dwie wersje tej samej osoby muszą korzystać ze wspólnego życia na przemian, po siedem dni każda.

Młodsza postać przyjmuje imię Sue i szybko zyskuje to, czego Elisabeth zaczyna brakować: zainteresowanie producentów, podziw publiczności i poczucie nieograniczonych możliwości. Problem polega na tym, że każda z wersji chce coraz więcej czasu dla siebie. Przestrzeganie instrukcji staje się trudniejsze, a konsekwencje naruszania zasad coraz bardziej niebezpieczne.

Film nie wymaga od widza traktowania preparatu jak realistycznego wynalazku medycznego. Fantastyczny pomysł służy pokazaniu konfliktu między własnym doświadczeniem a wizerunkiem, którego oczekują inni.

Obsada "Substancji"

• Demi Moore - Elisabeth Sparkle, gwiazda telewizyjna odsuwana od programu.
• Margaret Qualley - Sue, młodsza wersja Elisabeth.
• Dennis Quaid - Harvey, bezwzględny producent telewizyjny.
• Hugo Diego Garcia - Diego, postać związana ze światem Elisabeth.
• Oscar Lesage - Troy, młody mężczyzna spotykany przez Sue.
• Robin Greer - pielęgniarka.

Demi Moore nie przedstawia Elisabeth wyłącznie jako osoby rozpaczliwie pragnącej odmłodzenia. Jej bohaterka jest również samotna, dumna i przyzwyczajona do oceniania własnej wartości przez reakcje innych. Margaret Qualley gra Sue z energią charakterystyczną dla osoby, której wydaje się, że każde drzwi stoją otworem.

Co symbolizuje siedmiodniowa reguła?

Najważniejsza zasada preparatu wydaje się prosta: każda wersja może funkcjonować przez tydzień, a następnie musi ustąpić miejsca drugiej. To jednak nie tylko mechanizm fabularny. Podział czasu pokazuje, jak trudno pogodzić wyidealizowany obraz samego siebie z rzeczywistym życiem.

Elisabeth zna cenę sukcesu, ponieważ wiele lat spędziła w branży rozrywkowej. Sue chce natomiast czerpać z popularności bez ograniczeń. Ich konflikt pozwala reżyserce przedstawić autodestrukcyjne pragnienie bycia kimś innym, a jednocześnie lęk przed własnym starzeniem.

Harvey i satyra na telewizję

Harvey, którego gra Dennis Quaid, jest karykaturalnie pewnym siebie producentem. W jego świecie kobiety powinny spełniać określone standardy wyglądu, a gdy przestają je spełniać, można je natychmiast zastąpić.

Przesadny sposób pokazywania bohatera jest celowy. Film nie pretenduje do dokumentalnego obrazu telewizji. Zamiast tego wyolbrzymia mechanizmy uprzedmiotowienia, wykorzystywania niepewności i obsesji nieustannej atrakcyjności.

Body horror i znaczenie charakteryzacji

"Substancja" zawiera liczne drastyczne sceny przemian cielesnych. Ich zadaniem nie jest jedynie wywołanie obrzydzenia. Przez obrazy przesadzone do granic możliwości film mówi o presji, jaką ludzie wywierają na własne ciała w imię akceptacji.

Charakteryzacja i efekty praktyczne mają znaczenie dla całej koncepcji filmu. Reżyserka stopniowo zestawia perfekcyjny wizerunek Sue z coraz trudniejszym doświadczeniem Elisabeth, nadając wizualną postać emocjonalnemu konfliktowi.

Coralie Fargeat - od "Zemsty" do "Substancji"

Dla Coralie Fargeat był to drugi pełnometrażowy film fabularny po Zemście z 2017 roku. W obu opowieściach reżyserka używa języka kina gatunkowego do przedstawienia przemocy i społecznej kontroli nad kobietami.

"Zemsta" była bezpośrednim, brutalnym thrillerem na pustyni. "Substancja" korzysta z formy satyry i horroru cielesnego. Mimo różnic filmy łączy zainteresowanie bohaterkami, które inni próbują sprowadzić do wyglądu i przypisanej im funkcji.

Cannes, Oscary i Złoty Glob

Światowa premiera "Substancji" odbyła się na festiwalu w Cannes w maju 2024 roku. Coralie Fargeat zdobyła tam nagrodę za najlepszy scenariusz, nie Złotą Palmę.

Na Oscarach w marcu 2025 roku film otrzymał pięć nominacji: dla najlepszego filmu, reżyserii, aktorki pierwszoplanowej, scenariusza oryginalnego oraz za charakteryzację i fryzury. Wygrał jedną statuetkę, właśnie za charakteryzację i fryzury. Demi Moore otrzymała natomiast Złoty Glob za najlepszą rolę kobiecą w filmie komediowym lub musicalu.

Najważniejsze informacje

• Tytuł polski: "Substancja".
• Tytuł oryginalny: "The Substance".
• Rok premiery: 2024.
• Reżyseria i scenariusz: Coralie Fargeat.
• Główne role: Demi Moore, Margaret Qualley, Dennis Quaid.
• Czas trwania: około 140 minut.
• Gatunek: body horror, satyra, dramat.
• Polska premiera kinowa: 20 września 2024 roku.
• Oscary: pięć nominacji i jedna statuetka.

Czy warto obejrzeć "Substancję"?

To propozycja dla dorosłych widzów, którzy tolerują mocne sceny przemocy, nagości i drastycznej charakteryzacji. Za groteskową formą kryje się historia o samotności, uprzedmiotowieniu i niemożliwym do spełnienia wymogu wiecznej młodości.