Zabicie świętego jelenia (2017)

"Zabicie świętego jelenia" - historia rodziny pod presją

Steven Murphy jest uznanym kardiochirurgiem. Mieszka z żoną Anną, również lekarką, oraz dwójką dzieci w wygodnym domu. Za uporządkowaną codziennością kryje się jednak relacja, o której Steven nie mówi rodzinie wszystkiego. Regularnie spotyka się z Martinem, nastolatkiem, którego ojciec zmarł podczas operacji. Chłopak stopniowo wkracza do życia lekarza, domagając się coraz większej uwagi.

Początkowo jego zachowanie może sprawiać wrażenie niezręcznego, ale niegroźnego. Z czasem zaczyna przypominać świadomie prowadzoną grę. W rodzinie Murphych pojawiają się wydarzenia, których nie sposób wyjaśnić przy użyciu zwyczajnej medycznej wiedzy. Steven musi skonfrontować się z przeszłością oraz z żądaniem, którego konsekwencje przekraczają granice racjonalnego osądu.

Film buduje napięcie bez pośpiesznego odsłaniania wszystkich motywacji. Niepewność dotyczy zarówno działań Martina, jak i tego, ile Steven jest gotów przyznać przed najbliższymi.

Obsada i postacie

• Colin Farrell - Steven Murphy, kardiochirurg i ojciec rodziny.
• Nicole Kidman - Anna Murphy, okulistka i żona Stevena.
• Barry Keoghan - Martin, nastolatek związany z przeszłością lekarza.
• Raffey Cassidy - Kim Murphy, nastoletnia córka Stevena i Anny.
• Sunny Suljic - Bob Murphy, młodszy syn pary.
• Alicia Silverstone - matka Martina.
• Bill Camp - Matthew, współpracownik Stevena ze szpitala.

Keoghan stworzył postać szczególnie trudną do jednoznacznego odczytania. Martin potrafi być uprzejmy, wręcz niepozorny, a chwilę później beznamiętnie wypowiada słowa budzące lęk. Farrell gra człowieka, którego zawodowa pewność siebie stopniowo traci znaczenie. Kidman nadaje Annie chłodną stanowczość i nie pozwala sprowadzić jej do roli biernej obserwatorki.

Inspiracja tragedią grecką

Tytuł filmu odsyła do mitu o Ifigenii i do dramatycznego mechanizmu poświęcenia niewinnej osoby w odpowiedzi na cudzy czyn. Lanthimos nie przenosi antycznej opowieści wprost do współczesności. Korzysta raczej z jej logiki: konsekwencje winy nie muszą dotykać wyłącznie tego, kto jest za nią odpowiedzialny, a pozornie rozsądne argumenty zawodzą w obliczu nieludzkiego wyboru.

Widz pozostaje przy tym w niepewności, czy przedstawione zdarzenia podlegają zasadom realizmu. Reżyser nie wyjaśnia wszystkiego językiem medycyny, kryminału ani fantastyki. Wprowadza element przypominający nieuchronny los, dzięki któremu sprawa rodziny Murphych nabiera wymiaru moralnej przypowieści.

Chłód obrazu i niepokojący dźwięk

Sterylne szpitalne korytarze, szerokie ujęcia pomieszczeń i płynne ruchy kamery sprawiają, że nawet zwykłe miejsca wydają się obce. Za zdjęcia odpowiadał Thimios Bakatakis, współpracownik reżysera również przy Lobsterze. Postacie często znajdują się w rozległej przestrzeni, jakby były obserwowane z dystansu.

Dźwięk w filmie nie zawsze podąża za emocjami bohaterów. Nagłe, nieprzyjemne brzmienia oraz gwałtowne zmiany dynamiki wzmacniają zagrożenie nawet w scenach, w których nie dochodzi do przemocy. Czasami najtrudniejsze słowa są wypowiadane z całkowitym spokojem. To świadoma cecha stylu Lanthimosa, a nie brak ekspresji aktorów.

Reżyser, scenariusz i nagrody

"Zabicie świętego jelenia" ("The Killing of a Sacred Deer") to film z 2017 roku w reżyserii Yorgosa Lanthimosa. Scenariusz napisał wspólnie z Efthimisem Filippou. Obraz znalazł się w konkursie głównym 70. Festiwalu Filmowego w Cannes, gdzie twórcy zdobyli nagrodę za najlepszy scenariusz ex aequo. Nie była to Złota Palma.

Oficjalna strona amerykańskiego dystrybutora A24 podaje czas trwania 121 minut. W części festiwalowych katalogów można znaleźć inne długości, dlatego przy porównywaniu wydań warto zwrócić uwagę na ich oznaczenie.

Film nie jest typowym horrorem opartym na nagłych scenach grozy. Jego głównym narzędziem pozostaje poczucie nieuchronności i stopniowe pozbawianie bohaterów kontroli. W przeciwieństwie do satyrycznego Lobstera tutaj absurd przybiera znacznie mroczniejszą formę. Ten sam reżyser później nakręcił Faworytę oraz Biedne istoty.

Granice odpowiedzialności

To opowieść o tym, czy winę można wyrównać kolejną krzywdą, a także o granicach władzy człowieka, który zawodowo decyduje o cudzym życiu. Steven jest lekarzem przyzwyczajonym do działania i oceniania ryzyka. W obliczu wydarzeń w domu musi uznać, że nie nad wszystkim sprawuje kontrolę. Lanthimos nie oferuje widzowi komfortowego rozwiązania tego konfliktu i właśnie dlatego jego film pozostaje przejmujący po seansie.