Drive (2011)

Kierowca, który nie chce mówić o sobie

Bohater "Drive" nie zdradza swojego imienia. Pracuje jako mechanik samochodowy i kaskader na hollywoodzkich planach filmowych, ale ma również mniej legalne źródło dochodu. Wieczorami, za ustaloną opłatą, zapewnia przestępcom transport po napadach. Obowiązują go proste zasady: daje klientom pięć minut na wykonanie zadania, nie angażuje się w jego przebieg i nie chce wiedzieć więcej, niż jest to konieczne.

W mieszkaniu obok poznaje Irene oraz jej małego syna. Między kierowcą a kobietą rozwija się porozumienie oparte przede wszystkim na wspólnie spędzanym czasie, a nie na długich rozmowach. Sytuacja komplikuje się, gdy z więzienia wraca mąż Irene, Standard. Mężczyzna ma nieuregulowane zobowiązania wobec niebezpiecznych ludzi i potrzebuje pomocy.

Kierowca zgadza się wziąć udział w akcji, która ma rozwiązać problem rodziny. Plan okazuje się jednak znacznie bardziej ryzykowny, niż początkowo zakładano. Od tego momentu jego umiejętności za kierownicą przestają być jedynie sposobem na zarabianie pieniędzy.

Obsada i postacie filmu

• Ryan Gosling - Kierowca, kaskader i specjalista od ucieczek po napadach.
• Carey Mulligan - Irene, sąsiadka kierowcy i matka kilkuletniego chłopca.
• Bryan Cranston - Shannon, mechanik i człowiek organizujący bohaterowi pracę.
• Albert Brooks - Bernie Rose, wpływowy przestępca związany z działalnością Shannona.
• Ron Perlman - Nino, wspólnik Berniego.
• Oscar Isaac - Standard Gabriel, mąż Irene.
• Christina Hendricks - Blanche, kobieta uczestnicząca w przygotowaniach do napadu.
• Kaden Leos - Benicio, syn Irene.

Gosling gra bohatera oszczędnego w słowach, często nieruchomego i skupionego na obserwowaniu otoczenia. Najważniejsze emocje wyrażają się przez jego zachowanie. Z kolei Bernie Rose w interpretacji Alberta Brooksa jest przeciwnikiem, którego opanowanie bywa bardziej niepokojące niż otwarta agresja.

Los Angeles nocą

Miasto jest jednym z najważniejszych elementów "Drive". Samochody przemieszczają się po szerokich ulicach, wielopoziomowych parkingach i tunelach, a światła neonów i latarni odbijają się w szybach. Refn tworzy z Los Angeles przestrzeń jednocześnie piękną i obojętną na losy bohaterów.

Nie jest to jednak film o wyścigach samochodowych. Sceny jazdy często opierają się na cierpliwym oczekiwaniu, szukaniu dogodnej drogi ucieczki i wykorzystywaniu znajomości miasta. Kierowca nie musi stale przyspieszać, żeby kontrolować sytuację. Dzięki temu napięcie narasta zanim dojdzie do pościgu.

Za zdjęcia odpowiada Newton Thomas Sigel, a za montaż Matthew Newman. Wiele ujęć wykorzystuje kontrast między ciemnymi wnętrzami samochodów a rozświetlonym nocnym miastem. Film łączy estetykę współczesnego thrillera z tradycją kina noir.

Muzyka i sposób budowania napięcia

Ścieżkę dźwiękową skomponował Cliff Martinez. Obok jego muzyki instrumentalnej pojawiają się utwory elektroniczne, m.in. "Nightcall" Kavinsky'ego oraz "A Real Hero" projektu College i Electric Youth. Ich brzmienie kontrastuje z brutalnością części wydarzeń, tworząc charakterystyczny, nieco melancholijny nastrój.

Reżyser pozostawia wiele scen bez rozbudowanych dialogów. Zaufanie między postaciami, rodząca się bliskość oraz poczucie zagrożenia przekazywane są przez spojrzenia, montaż i dźwięk. Gwałtowne akty przemocy nie służą wyłącznie widowiskowości; wyraźnie przerywają spokojny rytm opowieści.

Nicolas Winding Refn i literacki pierwowzór

"Drive" wyreżyserował duński twórca Nicolas Winding Refn, a scenariusz napisał Hossein Amini na podstawie powieści Jamesa Sallisa. Adaptacja zachowuje podstawowy pomysł na bezimiennego kierowcę poruszającego się między filmowym a przestępczym światem Los Angeles, choć sposób prowadzenia fabuły jest podporządkowany językowi kina.

Film odwołuje się do klasycznych kryminałów i westernowych bohaterów działających według własnego kodeksu. Kierowca ma zasady zawodowe, ale jego osobiste decyzje nie zawsze są z nimi zgodne. Gdy zaczyna zależeć mu na bezpieczeństwie Irene i jej syna, traci dystans, który wcześniej pozwalał mu skutecznie wykonywać pracę.

Premiera i nagroda w Cannes

"Drive" miał światową premierę w konkursie głównym Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes w 2011 roku. Nicolas Winding Refn zdobył tam nagrodę dla najlepszego reżysera. Film nie otrzymał Złotej Palmy, która w tym roku przypadła "Drzewu życia" Terrence'a Malicka.

Czas trwania produkcji wynosi 100 minut. Polska premiera kinowa odbyła się 16 września 2011 roku. Film otrzymał także jedną nominację do Oscara w 2012 roku - za montaż dźwięku - ale nie zdobył statuetki.

Dlaczego "Drive" nie jest typowym filmem akcji?

Refn nie próbuje wypełnić każdej sceny pościgiem lub bójką. O wiele więcej miejsca poświęca samotności bohatera i jego próbie znalezienia bliskości z ludźmi, którzy nie należą do kryminalnego świata. Samochód jest jednocześnie narzędziem pracy, schronieniem i symbolem życia, w którym nieustannie trzeba pozostawać w ruchu.

Występ Ryana Goslinga można zestawić z jego późniejszymi rolami w La La Land oraz Pierwszym człowieku, choć każda z tych postaci jest zupełnie inna. W "Drive" najważniejsze pozostaje napięcie pomiędzy tym, kim kierowca chciałby być dla Irene, a tym, czym zajmuje się po zmroku.