Goło i wesoło (1997)

Sheffield po zamknięciu stalowni

Gary "Gaz" Schofield jest bezrobotnym mieszkańcem Sheffield, miasta, którego dotychczasową gospodarkę kształtowały huty i przemysł stalowy. Stracił pracę, ma problemy z pieniędzmi i nie potrafi utrzymać stabilnego kontaktu z synem Nathanem. Pewnego dnia Gaz zauważa, że występ męskiego zespołu tanecznego przyciąga tłumy kobiet. Wpada na pomysł, by samemu zorganizować podobny pokaz, choć ani on, ani jego przyjaciele nie przypominają zawodowych tancerzy.

Do przedsięwzięcia dołącza Dave Horsfall, który zmaga się z brakiem pewności siebie i problemami w małżeństwie. W grupie pojawiają się również były kierownik Gerald, nieśmiały Lomper, Horse i Guy. Każdy ma odmienny powód, by spróbować zarobić na występie: utrzymanie rodziny, odzyskanie niezależności, zyskanie akceptacji lub po prostu znalezienie nowego celu. Przygotowania do pokazu bywają niezręczne i komiczne, ale stopniowo odsłaniają znacznie poważniejsze problemy.

Tytuł "The Full Monty" odnosi się w tym kontekście do zapowiedzi występu, w którym mężczyźni zamierzają rozebrać się całkowicie, przekraczając granicę, której profesjonalni tancerze niekoniecznie przekraczają. Ryzykowny pomysł staje się dla bohaterów sposobem odzyskania poczucia sprawczości po utracie pracy.

Obsada "Goło i wesoło" i role

• Robert Carlyle - Gary "Gaz" Schofield.
• Tom Wilkinson - Gerald Cooper.
• Mark Addy - Dave Horsfall.
• Lesley Sharp - Jean Horsfall.
• Emily Woof - Mandy.
• Steve Huison - Lomper.
• Paul Barber - Barrington "Horse" Mitchell.
• Hugo Speer - Guy.
• Deirdre Costello - Linda Cooper.
• Bruce Jones - Reg.
• William Snape - Nathan Schofield.
• Paul Butterworth - Barry.
• Dave Hill - Alan.
• Andrew Livingston - Terry.
• Vinny Dhillon - Sharon.
• Kate Layden - Bee.
• Joanna Swain - Sheryl.
• Diane Lane - Louise.
• Kate Rutter - urzędniczka zasiłkowa.
• June Broughton - matka Lompera.
• Glenn Cunningham - inspektor policji.
• Chris Brailsford - dyżurny sierżant.
• Steve Garti - policjant.
• Malcolm Pitt - kierownik klubu pracy.
• Dennis Blanch - dyrektor.
• Daryl Fishwick - pracownik socjalny.
• David Lonsdale - windykator.
• Muriel Hunte - matka Horse'a.
• Fiona Watts - Beryl.
• Theresa Maduemezia - siostra Horse'a.
• Fiona Nelson - siostra Horse'a.

Robert Carlyle jako Gaz jest centralną postacią filmu. Jego pomysłowość, ale i nieodpowiedzialność, sprawiają, że kolejne decyzje mają konsekwencje dla całej grupy. Tom Wilkinson gra Geralda, który wcześniej zajmował kierownicze stanowisko i nadal próbuje zachować pozory dawnego statusu. Zestawienie ich postaci pokazuje, jak inaczej utrata zatrudnienia wpływa na ludzi o różnych doświadczeniach.

Mark Addy zagrał Dave'a Horsfalla, człowieka mającego trudności z zaakceptowaniem własnego ciała i rozmową z żoną Jean, graną przez Lesley Sharp. Paul Barber wcielił się w Horse'a, Steve Huison w Lompera, a Hugo Speer w Guya. Reżyser prowadzi historie wszystkich sześciu mężczyzn równolegle, nie pozwalając, aby film stał się wyłącznie opowieścią Gaza.

Ważne role przypadają też młodszemu pokoleniu. William Snape jako Nathan pokazuje, jak problemy finansowe i emocjonalne rodziców odbijają się na relacjach rodzinnych. Emily Woof gra Mandy, dawną partnerkę Gaza, a Deirdre Costello występuje jako Linda Cooper.

Humor zbudowany na rzeczywistych problemach

"Goło i wesoło" jest komedią, ale bezrobocie i kryzys tożsamości nie służą tu wyłącznie jako dekoracja dla żartów. Mężczyźni, których zawód i pozycja społeczna były przez lata związane z ciężką pracą fizyczną, muszą na nowo określić swoją wartość. Film pyta, czy zdolność zarabiania pieniędzy jest warunkiem szacunku, miłości i poczucia godności.

Scenariusz Simona Beaufoya dostrzega również ograniczenia tradycyjnie pojmowanej męskości. Bohaterowie potrafią wspólnie pracować, ale nie umieją swobodnie rozmawiać o lęku, samotności i niezadowoleniu z własnego wyglądu. Przygotowanie tanecznego występu zmusza ich do współpracy na zupełnie innym poziomie.

Film powstawał w okresie, gdy doświadczenie deindustrializacji było w północnej Anglii powszechnie odczuwalne. Sheffield nie jest przypadkowym tłem: zamknięte zakłady i świadomość utraconego bezpieczeństwa stanowią podstawę opowieści. Nie oznacza to jednak, że fabuła dokumentuje losy jednej rzeczywistej grupy - bohaterowie są postaciami fikcyjnymi.

Twórcy, zdjęcia i ścieżka dźwiękowa

Reżyserem był Peter Cattaneo, dla którego "Goło i wesoło" stało się pełnometrażowym debiutem kinowym. Scenariusz napisał Simon Beaufoy, a producentem był Uberto Pasolini. Zdjęcia zrealizował John de Borman, scenografię przygotował Max Gottlieb, kostiumy Jill Taylor, a montaż David Freeman i Nick Moore.

Muzyka odgrywa szczególną rolę. W soundtracku pojawiają się znane piosenki, które podkreślają kontrast między codziennym życiem bohaterów a sceną taneczną. Oryginalną ścieżkę dźwiękową skomponowała Anne Dudley, nagrodzona za nią Oscarem. Choreografia Suzanne Grand nie zamienia bohaterów w nieskazitelnych tancerzy, lecz zachowuje ich nieporadność i indywidualne charaktery.

Film powstał przede wszystkim jako brytyjska produkcja Redwave Films i Channel Four Films. Jego sukces był znaczący dla kina brytyjskiego lat dziewięćdziesiątych, ponieważ niewielki dramat komediowy trafił do szerokiej międzynarodowej publiczności.

Premiera, nagrody i kontynuacja

Brytyjska premiera kinowa odbyła się 29 sierpnia 1997 roku, a polska 28 listopada 1997 roku. Film trwa około 91 minut, chociaż brytyjskie klasyfikacje odnotowują także krótsze wersje dystrybucyjne.

Na ceremonii Oscarów w 1998 roku "Goło i wesoło" otrzymało cztery nominacje: za najlepszy film, reżyserię, scenariusz oryginalny i muzykę. Nagrodę zdobyła Anne Dudley. Produkcja została też doceniona przez Europejską Akademię Filmową, a w Wielkiej Brytanii stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych komediodramatów dekady.

W 2023 roku powstała serialowa kontynuacja pod tym samym tytułem, w której powrócili między innymi Robert Carlyle, Mark Addy, Tom Wilkinson, Steve Huison i Paul Barber. Serial przedstawia losy bohaterów po upływie ponad dwudziestu lat; nie jest ponowną ekranizacją fabuły filmu.

"Goło i wesoło" pozostaje ważne nie dlatego, że jego bohaterowie chcą wystąpić w nietypowym pokazie, ale dlatego, że komedię wykorzystano do opowiedzenia o utracie pracy, wstydzie i odzyskiwaniu solidarności.