Nieustraszeni bracia Grimm (2005)

Bracia Grimm, którzy zarabiają na cudzych lękach

Początek XIX wieku. Wilhelm i Jacob Grimm podróżują po niemieckich wsiach, przekonując mieszkańców, że potrafią walczyć z demonami i innymi nadprzyrodzonymi zagrożeniami. W rzeczywistości ich usługi są sprytnie zorganizowanym oszustwem. Jednemu z braci zależy przede wszystkim na pieniądzach i kolejnym zleceniu, drugi nie potrafi całkowicie porzucić fascynacji dawnymi opowieściami i ludowymi wierzeniami.

Kiedy przedstawiciele władz francuskich demaskują ich działania, Grimmowie zostają zmuszeni do zbadania serii tajemniczych zaginięć dziewczynek w pobliżu lasu. Początkowo podejrzewają kolejne oszustwo, ale szybko odkrywają zjawiska, których nie potrafią wyjaśnić znanymi sobie sztuczkami. Towarzyszy im Angelika, młoda kobieta dobrze znająca okolicę, a ich działania nadzoruje bezwzględny Cavaldi.

W filmie Terry'ego Gilliama granica między ludową baśnią a rzeczywistością stale się zaciera. Przedmioty i postacie znane z tradycyjnych opowiadań nabierają złowrogiego znaczenia, a bracia, którzy latami wykorzystywali cudzą naiwność, muszą rzeczywiście zmierzyć się ze strachem. Reżyser łączy humor, fantasy, przygodę i elementy grozy.

Obsada "Nieustraszonych braci Grimm"

• Matt Damon - Wilhelm Grimm.
• Heath Ledger - Jacob Grimm.
• Monica Bellucci - Królowa Luster.
• Peter Stormare - Cavaldi.
• Lena Headey - Angelika.
• Jonathan Pryce - Delatombe.
• Tomáš Hanák - drwal.
• Julian Bleach - Letorc.
• Mackenzie Crook - Hidlick.
• Richard Ridings - Bunst.
• Roger Ashton-Griffiths - burmistrz.
• Jan Unger - Gregor.
• Bruce MacEwen - Dax.
• Rudolf Pellar - stróż.
• Radim Kalvoda - żandarm.
• Martin Hofmann - żandarm.
• Miroslav Táborský - stary młynarz.
• Jakub Zindulka - minister.
• Harry Gilliam - chłopak stajenny.
• Karel Kohlíček - francuski żołnierz.
• Josef Pepa Nos - niemiecki weteran.
• Anna Rust - siostra Grimmów.
• Petr Ratimec - młody Wilhelm.
• Jeremy Robson - młody Jacob.
• Barbora Lukešová - matka braci.
• Annika Murjahn - podróżniczka.
• Marika Sarah Procházková - córka młynarza.
• Hanuš Bor - ojciec bliźniaczek.
• Dana Dohnalová - bliźniaczka.
• Petra Dohnalová - bliźniaczka.
• Alena Jakobová - Czerwony Kapturek.
• Veronika Loulová - Elsie.
• Martin Světlík - Hans.
• Laura Greenwood - Sasha.
• Denisa Vokurková - Greta.
• Audrey Hamm - podróżniczka.
• Ota Filip - właściciel karczmy.
• Lukáš Bech - barman.
• Deborah Hyde - Trupia Królowa.
• Martin Kavan - służący Delatombe'a.

Matt Damon gra Wilhelma Grimma, praktycznego i przedsiębiorczego organizatora kolejnych oszustw. Heath Ledger wciela się w Jacoba, znacznie bardziej wrażliwego i skłonnego wierzyć w dawne opowieści. Kontrast między braćmi tworzy komediowy fundament filmu, ale w obliczu prawdziwego zagrożenia ich relacja staje się również historią wzajemnej lojalności.

Peter Stormare występuje jako Cavaldi, ekscentryczny i brutalny urzędnik ścigający Grimmów, a Jonathan Pryce gra generała Delatombe'a. Lena Headey przedstawia Angelikę, kobietę próbującą rozwikłać tajemnicę lasu. Monica Bellucci wciela się w Królową Luster, postać związaną z głównym nadprzyrodzonym zagrożeniem.

Wśród wykonawców drugoplanowych są Mackenzie Crook jako Hidlick, Richard Ridings jako Bunst oraz Roger Ashton-Griffiths jako burmistrz. Liczne epizody dzieci i mieszkańców wsi wzmacniają baśniowy charakter opowieści. Większą część tej obsady tworzyli aktorzy pracujący na planie w Czechach, gdzie powstała znaczna część zdjęć.

Baśniowe motywy i świadome odejście od biografii

Historyczni Jacob i Wilhelm Grimm byli niemieckimi badaczami języka i zbieraczami baśni ludowych. Film nie odtwarza ich prawdziwej działalności naukowej ani biografii. Scenarzysta Ehren Kruger wykorzystał nazwiska twórców zbioru opowiadań jako punkt wyjścia do fantastycznej historii o oszustach, którzy trafiają do świata podobnego do tego, jaki opisywano w dawnych baśniach.

W fabule pojawiają się skojarzenia z Czerwonym Kapturkiem i innymi dobrze znanymi motywami folklorystycznymi, jednak zostały połączone i przekształcone na potrzeby jednej opowieści. Terry Gilliam nie rekonstruuje wiernie literackich tekstów. Tworzy raczej wizję świata, w którym ludowe lęki, przesądy i dziecięca wyobraźnia mają realną siłę.

Wizualną stronę filmu współtworzą zdjęcia Newtona Thomasa Sigela i scenografia Guya Hendrixa Dyasa. Fantastyczne dekoracje, kostiumy i efekty specjalne budują atmosferę przypominającą mroczną baśń. Muzykę skomponował Dario Marianelli, a montaż przygotowała Lesley Walker.

Produkcja i premiera

Film wyreżyserował Terry Gilliam na podstawie scenariusza Ehrena Krugera. Producentami byli Charles Roven i Daniel Bobker. "Nieustraszeni bracia Grimm" to koprodukcja amerykańska, brytyjska i czeska, zrealizowana dla Dimension Films. Produkcja korzystała z czeskich lokalizacji i studiów filmowych.

Premiera amerykańska odbyła się 26 sierpnia 2005 roku, natomiast polska premiera kinowa 11 listopada. AFI podaje czas trwania 120 minut, podczas gdy część pozostałych katalogów wskazuje 118 minut. Należy więc brać pod uwagę różnice między zapisami katalogowymi i wersjami dystrybucyjnymi.

Dla Heatha Ledgera rola Jacoba Grimma była jednym z trzech bardzo odmiennych występów z 2005 roku. Aktor pojawił się również jako Skip Engblom w "Królach Dogtown" i zagrał Ennisa Del Mara w "Tajemnicy Brokeback Mountain". Film Gilliama pokazuje jego skłonność do eksperymentowania z gatunkami, nawet gdy nie każda produkcja zdobywa podobne uznanie krytyków.