Alex Garland

Najpierw powieści, później kino

Alex Garland urodził się 26 maja 1970 roku w Londynie. Rozpoczął karierę jako pisarz. Popularność zdobyła jego powieść "Niebiańska plaża" ("The Beach", 1996), opowiadająca o podróżniku poszukującym odizolowanej społeczności w Tajlandii. Książka została zekranizowana przez Danny'ego Boyle'a w 2000 roku z Leonardem DiCaprio w roli głównej.

Scenariusz do tej ekranizacji napisał John Hodge, a nie Garland. Późniejsza współpraca pisarza z Boyle'em rozwinęła się przy odrębnych historiach, w których duże znaczenie miały katastrofy, zagrożenia i zachowania ludzi w ekstremalnych warunkach.

"28 dni później" i "W stronę słońca"

Garland napisał scenariusz filmu "28 dni później" ("28 Days Later", 2002). Główny bohater Jim, grany przez Cilliana Murphy'ego, budzi się w szpitalu i odkrywa społeczeństwo zniszczone przez epidemię. Opowieść wykorzystuje motywy horroru, ale zainteresowana jest również tym, co dzieje się z ludzką odpowiedzialnością, gdy zawodzą instytucje i tradycyjne zasady.

W W stronę słońca (2007) Garland ponownie pracował z Dannym Boyle'em. Film przedstawia załogę Icarusa II próbującą przywrócić aktywność gasnącego Słońca. Bohaterowie dysponują zaawansowaną technologią, ale muszą podejmować decyzje przy braku pełnych informacji i niemożności uzyskania pomocy z Ziemi.

Garland wykorzystuje scenerię science fiction do zadawania pytań o granice racjonalności. Nawet osoby bardzo dobrze wykształcone i przygotowane do swojej pracy mogą działać nierozsądnie pod wpływem strachu, zmęczenia lub poczucia odpowiedzialności.

"Nie opuszczaj mnie" i "Dredd"

W filmie "Nie opuszczaj mnie" ("Never Let Me Go", 2010), opartym na powieści Kazuo Ishigury, Garland był scenarzystą. Produkcja opowiada o młodych ludziach odkrywających prawdę o własnej sytuacji i przyszłości. Science fiction pozostaje tutaj niemal niewidoczne na poziomie scenografii, ale stanowi podstawę pytań o godność i wolność.

"Dredd" (2012) jest natomiast dystopijnym thrillerem akcji, adaptującym motywy brytyjskiego komiksu. Film wyreżyserował Pete Travis, a Garland napisał scenariusz i był zaangażowany w produkcję. Nie należy przypisywać mu oficjalnej reżyserii tego tytułu, choć miał znaczący wpływ na jego ostateczną formę.

Debiut reżyserski "Ex Machina"

Pierwszym samodzielnie wyreżyserowanym pełnometrażowym filmem Garlanda była "Ex Machina" (2014). Opowieść dotyczy młodego programisty zaproszonego do przeprowadzenia testu sztucznej inteligencji. W obsadzie znaleźli się Domhnall Gleeson, Alicia Vikander i Oscar Isaac.

Film wykorzystuje ograniczoną liczbę postaci i pomieszczeń, by pokazać konflikt związany z manipulacją, świadomością i władzą nad drugim człowiekiem. Zamiast rozbudowanego widowiska otrzymujemy kameralny thriller, w którym nie jest oczywiste, kto i kogo naprawdę obserwuje.

"Ex Machina" otrzymała Oscara za najlepsze efekty specjalne podczas ceremonii w 2016 roku. Garland był nominowany za scenariusz oryginalny, ale nie zdobył tej statuetki.

"Anihilacja" i kino o nieznanym

W "Anihilacji" ("Annihilation", 2018) Garland zekranizował powieść Jeffa VanderMeera. Grupa badaczek wyrusza do strefy, w której procesy biologiczne przebiegają w niezrozumiały sposób. Główna bohaterka, grana przez Natalie Portman, stopniowo odkrywa, że zwykłe metody interpretowania rzeczywistości przestają wystarczać.

Film jest jednocześnie thrillerem, science fiction i opowieścią o człowieku konfrontującym się z własną przeszłością. Nie każda niepokojąca scena daje się wyjaśnić w sposób dosłowny, co wpisuje się w zainteresowanie reżysera granicami poznania.

"Civil War", "Warfare" i powrót do świata epidemii

W "Civil War" (2024) Garland przedstawił dziennikarzy podróżujących przez Stany Zjednoczone pogrążone w konflikcie zbrojnym. Film skupia się na pracy reporterów i bezpośrednich skutkach przemocy, zamiast tworzyć wyczerpujący opis politycznych przyczyn wojny.

W "Warfare" (2025) Garland współpracował z Rayem Mendozą, weteranem wojennym i współreżyserem. Produkcja opiera się na doświadczeniach żołnierzy działających w Iraku i przedstawia wydarzenia z ograniczonej perspektywy uczestników.

Garland powrócił także jako scenarzysta do "28 lat później" ("28 Years Later", 2025), wyreżyserowanego przez Danny'ego Boyle'a. Napisał również scenariusz następnego filmu "28 Years Later: The Bone Temple" z 2026 roku, za którego reżyserię odpowiada Nia DaCosta.

Wybrane filmy

• 2000 - "Niebiańska plaża" - powieść będąca pierwowzorem.
• 2002 - "28 dni później" - scenariusz.
• 2007 - "W stronę słońca" - scenariusz.
• 2010 - "Nie opuszczaj mnie" - scenariusz.
• 2012 - "Dredd" - scenariusz.
• 2014 - "Ex Machina" - scenariusz i reżyseria.
• 2018 - "Anihilacja" - scenariusz i reżyseria.
• 2022 - "Men" - scenariusz i reżyseria.
• 2024 - "Civil War" - scenariusz i reżyseria.
• 2025 - "Warfare" - współscenariusz i współreżyseria.
• 2025 - "28 lat później" - scenariusz.
• 2026 - "28 Years Later: The Bone Temple" - scenariusz.

Garland konsekwentnie wraca do bohaterów, których wiedza okazuje się niewystarczająca wobec zagrożenia. Niezależnie od gatunku jego opowieści badają granice odpowiedzialności i możliwość zrozumienia skomplikowanego świata.