Babilon (2022)

"Babilon" - Hollywood przed wielką przemianą

Pod koniec lat 20. ubiegłego wieku Hollywood rozwija się w zawrotnym tempie. Studia produkują filmy nieme, aktorzy stają się rozpoznawalnymi gwiazdami, a życie towarzyskie branży ma niewiele wspólnego z oficjalnym wizerunkiem eleganckiego przemysłu rozrywkowego. W tym świecie poznajemy Manny'ego Torresa, młodego pracownika marzącego o awansie, oraz Nellie LaRoy, ambitną dziewczynę przekonaną, że urodziła się do występowania przed kamerą.

Podczas wystawnego przyjęcia ich drogi krzyżują się z Jackiem Conradem, jednym z najbardziej wpływowych aktorów swojej epoki. Jack doskonale zna zasady gry: sława wymaga nieustannej obecności w oczach publiczności, a każde potknięcie może zburzyć starannie budowany wizerunek. Manny widzi w nim człowieka, który osiągnął wszystko to, o czym sam jeszcze nie może nawet śnić.

Początkowo film przypomina rozbuchaną kronikę sukcesów, przypadkowych znajomości i nieprawdopodobnych wydarzeń na planach filmowych. Kiedy jednak wytwórnie przechodzą na kino dźwiękowe, kariery bohaterów zaczynają zależeć od nowych umiejętności, obyczajowych oczekiwań i bezwzględnych decyzji producentów. Zmiana technologiczna nie jest tu wyłącznie postępem - dla części artystów oznacza koniec dotychczasowego świata.

Obsada filmu i najważniejsze postacie

• Brad Pitt - Jack Conrad, gwiazdor kina niemego, który nie potrafi całkowicie zatrzymać przemian w branży.
• Margot Robbie - Nellie LaRoy, utalentowana, impulsywna aktorka pragnąca rozgłosu.
• Diego Calva - Manny Torres, pracownik przemysłu filmowego próbujący odnaleźć się wśród ludzi władzy.
• Jean Smart - Elinor St. John, wpływowa dziennikarka opisująca życie Hollywood.
• Jovan Adepo - Sidney Palmer, muzyk jazzowy, którego kariera rozwija się wraz z nowymi możliwościami kina.
• Li Jun Li - Lady Fay Zhu, artystka i wykonawczyni występująca w świecie nocnych rozrywek.
• Tobey Maguire - James McKay, postać związana z mroczniejszą stroną show-biznesu.
• Lukas Haas - George Munn, człowiek z otoczenia Jacka Conrada.

Chazelle rozpisuje historię na kilka wątków, których bohaterowie mają różne pochodzenie, oczekiwania i możliwości. Manny próbuje osiągnąć sukces pracą i lojalnością, Nellie działa pod wpływem przekonania o własnym wyjątkowym talencie, a Jack odkrywa, że dotychczasowe zasługi nie chronią przed zmianą gustów publiczności. Osobna perspektywa muzyka Sidneya i artystki Lady Fay pozwala pokazać, że korzyści z rozwoju kina nie rozkładały się po równo.

Od kina niemego do filmu dźwiękowego

Najważniejszą osią historyczną opowieści jest przełom technologiczny z końca lat 20. Gdy na planach zaczynają pojawiać się mikrofony i nowe wymagania techniczne, dotychczasowe metody pracy przestają wystarczać. Aktorzy przyzwyczajeni do gry samym gestem muszą nauczyć się mówić do kamery, a ekipy filmowe podporządkowują organizację zdjęć nagrywaniu dźwięku.

Jedna z najbardziej charakterystycznych sekwencji pokazuje, jak trudne może okazać się zrealizowanie pozornie prostej sceny, kiedy każdy niepożądany hałas zmusza do kolejnego dubla. Ten fragment jest zarazem komiczny i bezlitosny wobec bohaterów. Chazelle nie tworzy jednak dokumentalnej rekonstrukcji wszystkich etapów narodzin dźwięku. Wykorzystuje realne zjawiska historyczne jako punkt wyjścia do fikcyjnych historii o ambicji i upadku.

W filmie widać też napięcie między społeczną swobodą pierwszych lat Hollywood a coraz staranniej kontrolowanym wizerunkiem gwiazd. Kariera zależy nie tylko od talentu, ale również od tego, czy dana osoba potrafi dostosować się do oczekiwań inwestorów, prasy i widzów.

Reżyseria Damiena Chazelle'a i muzyka

Scenariusz i reżyseria "Babilonu" to dzieło Damiena Chazelle'a, twórcy Whiplash (2014) i La La Land (2016). Wszystkie te filmy opowiadają na różne sposoby o cenie artystycznych ambicji. W "Whiplash" najważniejsza jest obsesyjna praca muzyka, w "La La Land" zderzenie kariery z relacją dwojga ludzi, a w "Babilonie" mechanizm przemysłu, który potrafi błyskawicznie wynosić artystów na szczyt i równie szybko o nich zapominać.

Autorem zdjęć jest Linus Sandgren, a muzykę skomponował Justin Hurwitz. Rozbudowane sceny zbiorowe, dynamiczne ruchy kamery i rytm montażu tworzą wrażenie świata pozbawionego hamulców. Jazzowe inspiracje słychać w partyturze, lecz muzyka ma też współczesną energię, która oddala film od typowego kostiumowego dramatu.

Produkcja nie przedstawia przeszłości w formie nostalgicznej pocztówki. Wystawne kostiumy sąsiadują z brudem planów zdjęciowych, a zabawne epizody ze scenami gwałtownymi lub nieprzyjemnymi. Ten kontrast jest świadomym elementem opowieści o Hollywood.

Premiera, czas trwania i nagrody

"Babilon" ("Babylon") wszedł do amerykańskich kin 23 grudnia 2022 roku. Film trwa 188 minut według oficjalnych materiałów Paramount Pictures. To jedna z najbardziej rozbudowanych fabularnie produkcji w dorobku Chazelle'a.

Podczas Oscarów w 2023 roku otrzymał trzy nominacje: za muzykę oryginalną, scenografię i kostiumy. Żadna z tych nominacji nie zakończyła się zdobyciem statuetki. Justin Hurwitz otrzymał natomiast Złoty Glob za muzykę filmową, a film zdobył nagrodę BAFTA za scenografię.

O czym opowiada "Babilon" poza historią kina?

Mimo historycznej scenerii "Babilon" stawia pytania znane ze współczesnego przemysłu rozrywkowego: jak długo trwa popularność, kto decyduje o publicznym wizerunku artysty i co pozostaje po sukcesie, gdy publiczność zaczyna interesować się kimś innym. Bohaterowie nie są wyłącznie ofiarami rynku. Wielu z nich samodzielnie podejmuje ryzykowne decyzje, czasem ze świadomością konsekwencji.

Chazelle pokazuje zachwyt możliwościami kina, ale nie ukrywa jego bezwzględności. W ten sposób film jest jednocześnie spektaklem o narodzinach nowej epoki i gorzką opowieścią o ludziach, którzy próbują przeżyć zmianę zasad gry.