Ruben Östlund

Początki i wykształcenie

Claes Olle Ruben Östlund urodził się 13 kwietnia 1974 roku na szwedzkiej wyspie Styrsö niedaleko Göteborga. Jest reżyserem, scenarzystą i producentem filmowym. Jego pierwsze doświadczenia z kamerą wiązały się z filmowaniem narciarzy i innych sportowców. Praca przy takich nagraniach pozwoliła mu rozwijać umiejętność rejestrowania dłuższych scen bez częstego montażu.

Studiował film na Uniwersytecie w Göteborgu. Z producentem Erikiem Hemmendorffem założył firmę Plattform Produktion, która odegrała ważną rolę w powstawaniu jego kolejnych filmów.

"Mongoł z gitarą" i "Mimowolni"

Pełnometrażowym debiutem fabularnym Östlunda był "Mongoł z gitarą" ("The Guitar Mongoloid", 2004). Film składa się z epizodów z życia mieszkańców Göteborga. Zamiast jednej głównej historii reżyser obserwuje zachowania ludzi w różnych sytuacjach społecznych. Produkcja zdobyła nagrodę krytyków FIPRESCI na festiwalu w Moskwie.

W 2008 roku powstał film "Mimowolni" ("Involuntary"). Bohaterowie kilku niezależnych historii doświadczają presji otoczenia i próbują reagować na zachowanie innych ludzi. Film był prezentowany w sekcji Un Certain Regard podczas festiwalu w Cannes.

"Gra" i konflikt między grupami

W "Grze" ("Play", 2011) Östlund przedstawił wydarzenia zainspirowane rzeczywistymi przypadkami zastraszania młodzieży w Göteborgu. Grupa chłopców próbuje manipulować i okradać rówieśników, wykorzystując przewagę wynikającą z zachowania całej grupy.

Reżyser unika łatwego podziału na dobre i złe postacie. Zwraca uwagę na to, jak ludzie reagują na niebezpieczną sytuację, gdy nie są pewni, czy powinni interweniować.

"Turysta" - międzynarodowy przełom

W filmie "Turysta" ("Force Majeure", 2014) akcja rozgrywa się podczas rodzinnego wyjazdu na narty w Alpach. W pewnym momencie bohaterowie stają się świadkami niebezpiecznego zdarzenia. Ojciec reaguje w sposób, który zmienia relacje w rodzinie.

Film przedstawia napięcia między własnym wizerunkiem a rzeczywistym zachowaniem pod wpływem strachu. Zdobył nagrodę jury w sekcji Un Certain Regard festiwalu w Cannes i przyniósł reżyserowi znacznie większą międzynarodową rozpoznawalność.

"The Square" i pierwsza Złota Palma

W The Square (2017) Östlund przeniósł akcję do muzeum sztuki współczesnej w Sztokholmie. Głównego bohatera, dyrektora Christiana, zagrał Claes Bang. Film pokazuje różnice między deklarowaną solidarnością a prywatnymi decyzjami człowieka.

Produkcja zdobyła Złotą Palmę w Cannes w 2017 roku. Otrzymała także nominację do Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny oraz Europejskie Nagrody Filmowe, w tym za film, reżyserię i scenariusz.

"W trójkącie" i kolejne wyróżnienia

W W trójkącie (2022) reżyser przedstawił grupę pasażerów i pracowników luksusowego jachtu. Po katastrofie dawna hierarchia ulega zmianie, a umiejętności potrzebne do przetrwania stają się ważniejsze od pieniędzy. Główne role zagrali Harris Dickinson, Charlbi Dean, Dolly de Leon i Zlatko Burić.

Film zdobył drugą Złotą Palmę w karierze Östlunda. Podczas Oscarów w 2023 roku został nominowany za najlepszy film, reżyserię oraz scenariusz oryginalny. W tym samym roku reżyser przewodniczył jury konkursu głównego w Cannes.

Styl reżyserski

W jego filmach często pojawiają się długie sceny zbiorowe, w których poszczególni bohaterowie zwlekają z reakcją na niepokojące zdarzenie. Östlund jest zainteresowany mechanizmami grupowej odpowiedzialności i tym, jak społeczne zasady zmieniają się pod wpływem zagrożenia.

Stosuje długie ujęcia, pozostawiając widzowi czas na obserwację. Nie wszystkie konflikty zostają jednoznacznie rozstrzygnięte, a znaczenie wielu scen wynika z zachowania postaci, nie z komentarzy narratora.

Wybrana filmografia

• 2004 - "Mongoł z gitarą".
• 2008 - "Mimowolni".
• 2011 - "Gra".
• 2014 - "Turysta".
• 2017 - The Square.
• 2022 - W trójkącie.