Tom Wilkinson

Tom Wilkinson - kariera rozpoczęta w teatrze

Thomas Geoffrey Wilkinson urodził się 5 lutego 1948 roku w Leeds. Przez kilka lat dzieciństwa mieszkał w Kanadzie. Po powrocie do Wielkiej Brytanii studiował literaturę na University of Kent, a następnie uczył się aktorstwa w Royal Academy of Dramatic Art w Londynie. Przez wiele lat jego podstawowym miejscem pracy były teatr oraz brytyjska telewizja.

Jeden z jego pierwszych występów filmowych miał miejsce w "Smudze cienia" (1976), ekranizacji powieści Josepha Conrada wyreżyserowanej przez Andrzeja Wajdę. Wilkinson zagrał w niej członka załogi Ransome'a. W późniejszych latach pracował m.in. w Royal Shakespeare Company. Za role teatralne w "Hamlecie" i "Wrogu ludu" zdobywał nominacje do prestiżowych brytyjskich nagród.

Gerald Cooper i sukces "Goło i wesoło"

W "Goło i wesoło" (1997) Wilkinson wystąpił jako Gerald Cooper, były kierownik, który po utracie pracy próbuje ukryć przed żoną swoją trudną sytuację. Na ekranie spotkał się z Robertem Carlyle'em jako Gazem i Markiem Addym jako Dave'em. Jego bohater wnosi do opowieści perspektywę człowieka, którego społeczna pozycja okazuje się krucha.

Za ten występ Wilkinson otrzymał nagrodę BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego. Sukces komediodramatu otworzył mu drogę do znacznie większej liczby produkcji międzynarodowych.

W "Patriocie" (2000) Rolanda Emmericha zagrał generała Charlesa Cornwallisa, przeciwnika amerykańskich rebeliantów. Nie jest to jednak dokumentalny portret wojskowego, lecz postać wpisana w fikcyjną przygodową opowieść o wojnie o niepodległość.

Dwie nominacje do Oscara

W 2001 roku Wilkinson wystąpił w dramacie "Za drzwiami sypialni" ("In the Bedroom") jako Matt Fowler, ojciec rodziny mierzącej się ze stratą. Reżyser Todd Field powierzył mu rolę opartą na stłumionych emocjach i narastającym konflikcie. Aktor otrzymał za tę kreację nominację do Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego.

Drugą nominację zdobył za rolę Arthura Edensa w "Michael Clayton" (2007). Edens jest prawnikiem przeżywającym kryzys psychiczny, który niespodziewanie zaczyna zagrażać interesom wielkiej korporacji. Wilkinson pokazuje człowieka, u którego cierpienie, poczucie winy i zawodowe obowiązki splatają się w trudny do rozwikłania sposób.

W "Zakochanym bez pamięci" (2004) zagrał doktora Howarda Mierzwiaka, twórcę procedury usuwania wspomnień. W "Batmanie - Początku" wcielił się w Carmine'a Falcone'a, w "Autorze widmo" w Paula Emmetta, a w "Selmie" w prezydenta Lyndona B. Johnsona. W "Grand Budapest Hotel" wystąpił jako starszy pisarz.

Historyczne postacie w telewizji

Wilkinson grał także w znaczących produkcjach telewizyjnych. W miniserialu HBO "John Adams" (2008) wystąpił jako Benjamin Franklin, zdobywając za tę rolę Emmy i Złoty Glob. W dramacie "Recount" zagrał Jamesa Bakera, a w "Rodzinie Kennedych" Josepha P. Kennedy'ego seniora.

Później pojawił się w serialu kostiumowym "Belgravia" jako hrabia Brockenhurst. W 2023 roku powrócił do Geralda Coopera w serialowej kontynuacji "Goło i wesoło", której bohaterów poznaliśmy ponad ćwierć wieku wcześniej.

Filmografia kinowa Toma Wilkinsona

Poniższy katalog obejmuje ekranowe role filmowe, produkcje niezależne i role głosowe. Gdy dostępne są zarówno tytuły polskie, jak i oryginalne, użyto obu form.

• 1976 - Smuga cienia [pl]: Chef Ransome.
• 1984 - Parker: Tom.
• 1985 - Sylvia: Keith Henderson.
• 1985 - Wetherby: Roger Braithwaite.
• 1990 - Paper Mask: Dr. Thorn.
• 1993 - W imię ojca (In the Name of the Father): Grant Richardson.
• 1994 - A Business Affair: Bob.
• 1994 - Priest: Father Matthew Thomas.
• 1994 - Prince of Jutland: Hardvendel.
• 1995 - Rozważna i romantyczna (Sense and Sensibility): Mr. Dashwood.
• 1996 - The Ghost and the Darkness: Robert Beaumont.
• 1997 - Oscar and Lucinda: Hugh Stratton.
• 1997 - Smilla's Sense of Snow: Prof. Loyen.
• 1997 - Goło i wesoło (The Full Monty): Gerald Arthur Cooper.
• 1997 - Wilde: Marquess of Queensberry.
• 1998 - Rush Hour: Thomas Griffin/Juntao.
• 1998 - Zakochany Szekspir (Shakespeare in Love): Hugh Fennyman.
• 1998 - The Governess: Charles Cavendish.
• 1999 - Ride with the Devil: Orton Brown.
• 2000 - Chain of Fools: Robert Bollingsworth.
• 2000 - Essex Boys: John Dyke.
• 2000 - Patriota (The Patriot): General Lord Cornwallis.
• 2001 - Another Life: Mr. Carlton.
• 2001 - Black Knight: Sir Knolte of Malborough.
• 2001 - Za drzwiami sypialni (In the Bedroom): Matt Fowler.
• 2002 - Before You Go: Frank.
• 2002 - The Importance of Being Earnest: Dr. Chasuble.
• 2003 - Dziewczyna z perłą (Girl with a Pearl Earring): Pieter van Ruijven.
• 2004 - A Good Woman: Tuppy.
• 2004 - Zakochany bez pamięci (Eternal Sunshine of the Spotless Mind): Howard Mierzwiak.
• 2004 - If Only: Taxi driver.
• 2004 - Piccadilly Jim: Bingley Crocker.
• 2004 - Stage Beauty: Betterton.
• 2005 - Batman - Początek (Batman Begins): Carmine Falcone.
• 2005 - Ripley Under Ground: John Webster.
• 2005 - Separate Lies: James Manning.
• 2005 - Egzorcyzmy Emily Rose (The Exorcism of Emily Rose): Father Moore.
• 2006 - The Last Kiss: Stephen.
• 2006 - The Night of the White Pants: Max Hagan.
• 2007 - Cassandra's Dream: Howard.
• 2007 - Dedication: Rudy Holt.
• 2007 - Michael Clayton: Arthur Edens.
• 2008 - RocknRolla: Lenny Cole.
• 2008 - Valkyrie: Colonel General Friedrich Fromm.
• 2009 - 44 Inch Chest: Archie.
• 2009 - Duplicity: Howard Tully.
• 2010 - Burke & Hare: Dr. Robert Knox.
• 2010 - Jackboots on Whitehall: Albert and Joseph Goebbels (głos).
• 2010 - Autor widmo (The Ghost Writer): Paul Emmett.
• 2011 - Mission: Impossible - Ghost Protocol: IMF Secretary.
• 2011 - The Conspirator: Reverdy Johnson.
• 2011 - The Debt: Stefan Gold.
• 2011 - The Green Hornet: James Reid.
• 2012 - Hotel Marigold (The Best Exotic Marigold Hotel): Sir Graham Dashwood.
• 2012 - The Samaritan: Xavier.
• 2013 - Belle: Lord Mansfield.
• 2013 - Felony: Detective Carl Summer.
• 2013 - The Lone Ranger: Latham Cole.
• 2014 - Good People: Detective Inspector John Halden.
• 2014 - Selma: President Lyndon B. Johnson.
• 2014 - Grand Budapest Hotel (The Grand Budapest Hotel): Author.
• 2015 - Bone in the Throat: Charlie.
• 2015 - Jenny's Wedding: Eddie.
• 2015 - Little Boy: Fr. Oliver.
• 2015 - Unfinished Business: Timothy McWinters.
• 2016 - Burden: Tom Griffin.
• 2016 - Denial: Richard Rampton.
• 2016 - Snowden: Ewen MacAskill.
• 2016 - The Choice: Dr. Shep.
• 2016 - The Happy Prince: Fr. Dunne.
• 2016 - The Titan: Professor Martin Collingwood.
• 2016 - This Beautiful Fantastic: Alfie Stephenson.
• 2021 - Dr. Bird's Advice for Sad Poets: Dr. Bird (głos).
• 2021 - SAS: Red Notice: William Lewis.

Seriale, miniseriale i filmy telewizyjne

• 1979 - Crime and Punishment: Cadet.
• 1983 - Panorama: Czuma.
• 1983 - Spyship: Martin Taylor.
• 1984 - Sharma and Beyond: Vivian.
• 1984 - Squaring the Circle: Rulewski.
• 1984 - Strangers and Brothers: George Passant.
• 1985 - A Pocket Full of Rye: Detective Inspector Neele.
• 1985 - Happy Families: Jack.
• 1986 - First Among Equals: Raymond Gould.
• 1988 - The Attic: The Hiding of Anne Frank: Silberbauer.
• 1988 - The Ruth Rendell Mysteries: Robert Hathall.
• 1988 - The Woman He Loved: Ernest Aldrich Simpson.
• 1989 - First and Last: Stephen.
• 1990 - Inspector Morse: Jake Normington.
• 1990-1996 - Screen Two: David Hanratty / Father McAteer / Dr. Middleton.
• 1990 - TECX: Hugo Gillon.
• 1991 - Lovejoy: Ashley Wilkes.
• 1991 - Parnell & the Englishwoman: Sir Charles Russell.
• 1991 - Prime Suspect: Peter Rawlins.
• 1992 - Resnick: Lonely Hearts: Detective Inspector Charlie Resnick.
• 1992 - Underbelly: Paul Manning.
• 1993 - Stay Lucky: Allon.
• 1994 - Martin Chuzzlewit: Seth Pecksniff.
• 1994 - Performance: Duke Vincentio.
• 1994 - Shakespeare: The Animated Tales: Buckingham (voice).
• 1994 - The Inspector Alleyn Mysteries: Gerald Lacklander.
• 1996 - Eskimo Day: Hugh Lloyd.
• 1999 - An Angel for May: Sam Wheeler.
• 1999 - David Copperfield: Narrator (Old David Copperfield).
• 2003 - Normal: Roy/Ruth Applewood.
• 2008 - A Number: Salter.
• 2008 - John Adams: Benjamin Franklin.
• 2008 - Recount: James Baker.
• 2009 - The Gruffalo: Fox (voice).
• 2011 - Rodzina Kennedych (The Kennedys): Joseph P. Kennedy Sr..
• 2017 - The Kennedys: After Camelot: Cameo.
• 2018 - Watership Down: Threarah (voice).
• 2020 - Belgravia: Peregrine, Earl of Brockenhurst.
• 2023 - Goło i wesoło (The Full Monty): Gerald Arthur Cooper.

Gry komputerowe i dubbing

Wilkinson użyczył głosu bohaterom animacji "Jackboots on Whitehall", a w grze "Sleeping Dogs" wystąpił jako nadinspektor Thomas Pendrew.

• 2005 - Batman - Początek (Batman Begins): Carmine Falcone.
• 2012 - Sleeping Dogs: Superintendent Thomas Pendrew.

Śmierć i dorobek

Tom Wilkinson zmarł 30 grudnia 2023 roku w Londynie, w wieku 75 lat. Jego dorobek obejmuje niemal pięć dekad pracy, od teatru i kameralnego kina brytyjskiego po największe hollywoodzkie produkcje. Umiał sprawić, że nawet postać występująca w kilku scenach stawała się ważną częścią dramatycznego konfliktu.