3:10 do Yumy (2007)

Pociąg, na który trzeba zdążyć

Dan Evans prowadzi niewielkie ranczo w Arizonie pod koniec XIX wieku. Susza, zadłużenie i presja ze strony ludzi zainteresowanych jego ziemią stawiają rodzinę w trudnym położeniu. Dan stracił nogę podczas służby wojskowej, a jego syn William coraz mniej wierzy, że ojciec potrafi obronić ich dom. Ranczer szuka sposobu na zdobycie pieniędzy, zanim sytuacja stanie się nieodwracalna.

W okolicy działa gang Bena Wade'a, napadający na dyliżanse i transporty kolejowe. Wade jest człowiekiem inteligentnym, dobrze znającym ludzkie słabości i gotowym użyć przemocy, gdy wymaga tego sytuacja. Kiedy przestępca zostaje schwytany, przedstawiciele kolei i miejscowi stróże prawa muszą doprowadzić go do stacji, z której odjeżdża pociąg do więzienia w Yumie.

Dan zgłasza się do niebezpiecznego eskortowania więźnia w zamian za zapłatę. Wkrótce okazuje się, że zadanie jest trudniejsze, niż początkowo zakładano. Członkowie gangu szukają Wade'a, a on sam wykorzystuje każdą rozmowę, by podważać przekonania ludzi odpowiedzialnych za jego transport. Czas do odjazdu pociągu nieubłaganie się skraca.

Obsada "3:10 do Yumy"

• Christian Bale - Dan Evans, ranczer próbujący zapewnić przyszłość rodzinie.
• Russell Crowe - Ben Wade, przywódca gangu napadającego na transporty.
• Ben Foster - Charlie Prince, najbardziej bezwzględny i oddany współpracownik Wade'a.
• Logan Lerman - William Evans, nastoletni syn Dana.
• Gretchen Mol - Alice Evans, żona Dana.
• Peter Fonda - Byron McElroy, człowiek odpowiedzialny za ochronę transportów.
• Dallas Roberts - Grayson Butterfield, przedstawiciel przedsiębiorstwa kolejowego.
• Alan Tudyk - doktor Potter, lekarz towarzyszący eskortującym.
• Vinessa Shaw - Emma Nelson, kobieta prowadząca saloon.
• Kevin Durand - Tucker, członek gangu Wade'a.
• Johnny Whitworth - Tommy Darden, członek przestępczej grupy.
• Luce Rains - szeryf Weathers.

Western nie dzieli wszystkich postaci na jednoznacznie dobrych i złych. Wade jest przestępcą i odpowiada za śmierć ludzi, ale potrafi okazywać zainteresowanie cudzymi decyzjami. Dan chce postąpić uczciwie, lecz jego wybór wiąże się także z desperacką potrzebą pieniędzy. Także William, obserwując ojca i charyzmatycznego bandytę, musi zdecydować, jak rozumieć odwagę.

Christian Bale i Russell Crowe - dwa wyobrażenia o sile

Christian Bale przedstawia Dana jako człowieka zranionego zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Ranczer nie jest najszybszym rewolwerowcem na pograniczu, a zmęczenie i niepewność wyraźnie wpływają na jego sposób poruszania się. Podejmuje jednak zobowiązanie, którego inni boją się przyjąć, i stara się zachować godność w oczach syna.

Russell Crowe gra Wade'a z dużo większą swobodą. Bandyta nieustannie bada reakcje ludzi, z którymi rozmawia. Potrafi być uprzejmy i dowcipny, nie przestając stanowić zagrożenia. W scenach wspólnych z Danem Crowe i Bale budują napięcie nie tylko przez broń, lecz także przez wzajemne próby przekonania przeciwnika do własnego punktu widzenia.

Różnica między ich postaciami nie sprowadza się do bogatego przestępcy i ubogiego ranczera. Dan próbuje ocalić szacunek do samego siebie, natomiast Wade ma wrażenie, że od dawna nie musi niczego nikomu udowadniać. Ich spotkanie stopniowo wystawia oba przekonania na próbę.

Ben Foster jako Charlie Prince

Ben Foster wcielił się w Charliego Prince'a, człowieka bezwzględnie lojalnego wobec przywódcy gangu. Prince jest gwałtowny, szybki w podejmowaniu decyzji i gotowy zaryzykować życie innych ludzi, by uwolnić Wade'a. Nie ma jednak takiej samej skłonności do rozumienia przeciwników jak jego szef.

Foster tworzy postać niepokojącą przez połączenie pozornego opanowania z nagłymi wybuchami przemocy. Charlie Prince staje się ważnym źródłem napięcia, ponieważ eskortujący nigdy nie wiedzą, kiedy pojawi się w ich pobliżu. Jego obecność nadaje historii wyraźną stawkę także wtedy, gdy Wade pozostaje pod nadzorem.

Aktor zagrał później Tannera Howarda w Aż do piekła (2016), innym współczesnym westernie. W obu produkcjach występuje jako człowiek skłonny do ryzyka, ale Tanner jest postacią związaną z rodziną i ekonomiczną desperacją, podczas gdy Prince podporządkowuje życie niemal wyłącznie lojalności wobec gangu.

Ojciec i syn w historii o honorze

William Evans, grany przez Logana Lermana, ma własne wyobrażenia o świecie pogranicza. Młody człowiek podziwia osoby zdecydowane i umiejące posługiwać się bronią. Wątpi jednak, czy ojciec potrafi ochronić rodzinę przed ludźmi posiadającymi większą władzę i pieniądze.

Dan nie podejmuje zadania tylko po to, by zdobyć zapłatę. Chce również pokazać synowi, że odpowiedzialność wymaga czegoś więcej niż odważnych deklaracji. Staje się to jednym z najważniejszych napięć fabularnych: bohater ryzykuje własnym życiem, aby uratować rodzinę, ale jego nieobecność i niebezpieczeństwo mogą tę samą rodzinę zniszczyć.

Relacja ojca z synem pozwala spojrzeć na film nie tylko jako na historię eskortowania przestępcy. Jest to opowieść o tym, jak ludzie próbują pozostawić po sobie określony obraz, oraz o cenie, jaką płacą za własne zasady.

Remake westernu z 1957 roku

Film Jamesa Mangolda powstał na podstawie opowiadania "Three-Ten to Yuma" Elmore'a Leonarda, opublikowanego w 1953 roku. Nie jest pierwszą ekranizacją tego materiału. W 1957 roku Delmer Daves wyreżyserował western "15:10 do Yumy" z Glennem Fordem i Vanem Heflinem.

Nowa wersja rozwija część wątków i nadaje większe znaczenie postaciom drugoplanowym, szczególnie Charliemu Prince'owi oraz Williamowi Evansowi. Mangold korzysta z konwencji klasycznego westernu, ale wprowadza szybsze tempo i intensywniejsze sceny akcji. Podstawowy konflikt pozostał ten sam: człowiek, któremu bardzo trudno przeżyć na własnej ziemi, decyduje się podjąć niebezpieczne zadanie w imię odpowiedzialności.

Istotnym elementem pozostaje także odjazd pociągu. Tytułowe 3:10 określa godzinę, przed którą bohaterowie muszą zakończyć eskortę. Zwyczajny rozkład jazdy staje się więc narzędziem budowania napięcia.

Zdjęcia, muzyka i realizacja

Scenariusz opracowali Halsted Welles, Michael Brandt i Derek Haas. Autorem zdjęć jest Phedon Papamichael, montaż przygotował Michael McCusker, a muzykę skomponował Marco Beltrami. Zdjęcia realizowano między innymi w Nowym Meksyku, korzystając z rozległych krajobrazów i zabudowy nawiązującej do dziewiętnastowiecznego amerykańskiego Zachodu.

Mangold zestawia szerokie plenery z bliskimi ujęciami twarzy bohaterów. Napięcie nie wynika wyłącznie z widowiskowych strzelanin, ale również z tego, jak długo jedna postać jest gotowa patrzeć drugiej w oczy bez ustępowania. Muzyka Beltramiego łączy motywy charakterystyczne dla westernu z bardziej współczesnym rytmem filmu sensacyjnego.

Premiera i nominacje do Oscara

Amerykańska premiera kinowa odbyła się 7 września 2007 roku, a polska 9 listopada 2007 roku. Film trwa około 122 minut i został wyprodukowany w Stanach Zjednoczonych. Podczas ceremonii Oscarów w 2008 roku otrzymał dwie nominacje: za muzykę oryginalną oraz dźwięk.

"3:10 do Yumy" pokazuje, że o bohaterstwie nie musi świadczyć łatwość wygrywania pojedynków. Dan Evans jest w trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej, ale próbuje dochować danego słowa. Reżyser wykorzystuje westernową opowieść do przedstawienia konfliktu między przetrwaniem a osobistą godnością.