Przed zachodem słońca (2004)

Powrót Jessego i Céline po dziewięciu latach

"Przed zachodem słońca" ("Before Sunset") to dramat romantyczny Richarda Linklatera z 2004 roku, kontynuacja Przed wschodem słońca. W pierwszej części Jesse i Céline poznali się w pociągu, a następnie spędzili noc w Wiedniu. Teraz oboje są starsi o dziewięć lat i ponownie spotykają się, tym razem w Paryżu.

Ethana Hawke'a i Julie Delpy ponownie obsadzono w głównych rolach. Oboje uczestniczyli również w pisaniu scenariusza razem z Richardem Linklaterem. Historia koncentruje się na jednej rozmowie, której przebieg wyznacza zbliżający się odlot Jessego.

Fabuła bez zdradzania finału

Jesse przyjeżdża do Paryża w ramach europejskiej promocji swojej pierwszej powieści. Książka opiera się na wspomnieniu nocy spędzonej z Céline w Wiedniu. Podczas spotkania autorskiego w księgarni Shakespeare and Company dostrzega dziewczynę, której nie widział od dziewięciu lat.

Céline mieszka w Paryżu i pracuje w organizacji zajmującej się ochroną środowiska. Jesse ma niewiele czasu przed samolotem do Stanów Zjednoczonych, ale proponuje jej wspólny spacer. Rozmawiają o tym, co wydarzyło się po ich pierwszym spotkaniu, i próbują wyjaśnić, dlaczego przez tak długi okres nie utrzymywali kontaktu.

Podczas wędrówki przechodzą od pogodnych wspomnień do trudniejszych tematów: własnych związków, pracy, rozczarowań i decyzji, które wpłynęły na ich dorosłe życie. Spotkanie trwa zaledwie kilkadziesiąt minut, ale stopniowo podważa sposób, w jaki oboje patrzyli na przeszłość.

Obsada i postacie

• Ethan Hawke - Jesse, amerykański pisarz promujący powieść.
• Julie Delpy - Céline, mieszkanka Paryża pracująca w organizacji ekologicznej.
• Vernon Dobtcheff - starszy mężczyzna uczestniczący w spotkaniu autorskim.
• Rodolphe Pauly - dziennikarz podczas spotkania.
• Mariane Plasteig - kelnerka.
• Diabolo - kot w mieszkaniu Céline.

Pozostałe postacie mają niewielki udział w akcji. Film opiera się prawie w całości na dialogach Jessego i Céline, a ich wspólna historia jest przedstawiana poprzez rozmowę, nie osobne retrospekcje.

Paryż bez pocztówkowej konwencji

Spotkanie rozpoczyna się w księgarni Shakespeare and Company przy Sekwanie. Bohaterowie przechodzą następnie przez ulice miasta, zatrzymują się w kawiarni i płyną łodzią po rzece. Nie zwiedzają Paryża jako turyści; mieszkanka miasta oprowadza dawnego znajomego w czasie, którego nie sposób wydłużyć.

Zdjęcia wykonał Lee Daniel. Długie ujęcia i płynne przejścia między plenerami pozwalają obserwować dialogi bez częstych przerw montażowych. Miasto jest obecne w tle rozmowy, a nie zamienia się w osobny temat widowiskowych scen.

Czas ekranowy i konstrukcja scenariusza

Film trwa około 80 minut, a jego akcja rozgrywa się w porównywalnym przedziale czasu. Ta konstrukcja sprawia, że napięcie nie wynika z niebezpieczeństwa, lecz z konieczności podjęcia decyzji przed wyjazdem Jessego.

W pierwszej części bohaterowie byli młodzi i mogli wyobrażać sobie dowolną przyszłość. W "Przed zachodem słońca" ich życie obejmuje już konkretne zobowiązania. Wspomnienie Wiednia zostaje skonfrontowane z rzeczywistością, w której nie każdą decyzję można odwrócić.

Scenariusz napisali Linklater, Hawke i Delpy, wykorzystując postacie stworzone przez Linklatera oraz Kim Krizan. Udział aktorów w pracy scenopisarskiej jest jednym z elementów odróżniających kontynuację od filmu z 1995 roku.

Nominacja do Oscara i premiera

"Przed zachodem słońca" pokazano na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie w lutym 2004 roku. Polska premiera kinowa odbyła się 15 października 2004 roku.

W 2005 roku Richard Linklater, Julie Delpy i Ethan Hawke otrzymali nominację do Oscara za scenariusz adaptowany. Kim Krizan była wymieniona jako współautorka historii i współtwórczyni postaci, na których opierał się film. Produkcja nie zdobyła Oscara.

Dalsze losy bohaterów przedstawiono w Przed północą (2013), osadzonym dziewięć lat po paryskim spotkaniu.

Informacje produkcyjne

• Tytuł polski: "Przed zachodem słońca".
• Tytuł oryginalny: "Before Sunset".
• Rok premiery: 2004.
• Reżyseria: Richard Linklater.
• Scenariusz: Richard Linklater, Julie Delpy, Ethan Hawke.
• Historia: Richard Linklater i Kim Krizan.
• Zdjęcia: Lee Daniel.
• Montaż: Sandra Adair.
• Czas trwania: 80 minut.
• Premiera w Polsce: 15 października 2004 roku.
• Oscary: jedna nominacja, za scenariusz adaptowany w 2005 roku.