Zagadka przeznaczenia (2009)

Dlaczego Omar Razaghi wyrusza do Urugwaju?

Młody badacz Omar Razaghi przygotowuje się do napisania biografii Julesa Gunda, nieżyjącego pisarza z Ameryki Południowej. Od zgody spadkobierców zależy nie tylko jego projekt akademicki, lecz również stypendium i dalsze plany zawodowe. Kiedy rodzina pisarza odmawia autoryzacji książki, Omar za namową swojej partnerki Deirdre jedzie do urugwajskiej posiadłości Ocho Rios, by osobiście przekonać bliskich Gunda do zmiany decyzji.

Na miejscu spotyka brata autora, Adama Gunda, wdowę po pisarzu Caroline oraz Arden Langdon, kobietę, z którą Gund był związany poza małżeństwem. Każde z nich nosi inną pamięć o zmarłym. W rozmowach wychodzą na jaw osobiste urazy, niewypowiedziane pretensje i sprzeczne wyobrażenia o tym, kto ma prawo opowiedzieć historię człowieka już nieobecnego.

Omar przybywa jako ktoś z zewnątrz i początkowo wierzy, że problem można rozwiązać dzięki argumentom. Szybko odkrywa, że dokumenty oraz formalna zgoda to tylko wierzchnia warstwa znacznie trudniejszych rodzinnych relacji. Sam również staje przed wyborem między wcześniej zaplanowaną karierą a uczuciami i doświadczeniami, których nie brał pod uwagę.

"Zagadka przeznaczenia" opiera się przede wszystkim na rozmowach, spojrzeniach i subtelnych zmianach w zachowaniu postaci. Nie jest thrillerem o zagadkowej śmierci, lecz dramatem o pamięci, przywiązaniu do miejsca i możliwości rozpoczęcia życia na nowo.

Obsada filmu "Zagadka przeznaczenia"

Występują zarówno członkowie rodziny Gunda, jak i osoby spotykane przez Omara podczas jego podróży. Nazwiska oraz role zestawiono według materiałów Merchant Ivory, TV Guide i katalogów dystrybucyjnych.

• Omar Metwally - Omar Razaghi.
• Anthony Hopkins - Adam Gund.
• Laura Linney - Caroline Gund.
• Charlotte Gainsbourg - Arden Langdon.
• Hiroyuki Sanada - Pete, partner Adama.
• Alexandra Maria Lara - Deirdre Rothemund.
• Norma Aleandro - Alma.
• Ambar Mallman - Portia Gund.
• Kate Burton - Lucy.
• Nicholas Blandullo - młody Adam.
• Sofía Viruboff - matka Adama.
• James Martin - listonosz.
• Susana Salerno - pomocna kobieta na dworcu autobusowym.
• César Bordón - pomocny mężczyzna na dworcu autobusowym.
• Diego Velázquez - pomocny chłopiec na dworcu autobusowym.
• Rossana Gabbiano - pomocna kobieta na dworcu autobusowym.
• Julieta Vallina - kobieta w szkolnym autobusie.
• Hector Fonseca - stary gaucho.
• Oscar Rolleri - młody gaucho.
• Arturo Goetz - gość pani Van Euwen.
• Marcos Montes - gość pani Van Euwen.
• Sophie Tirouflet - gościni pani Van Euwen.

Najwięcej uwagi przyciąga Anthony Hopkins jako Adam Gund, brat pisarza. Jego postać przywiązuje ogromną wagę do dotychczasowego porządku życia w Ocho Rios. Hiroyuki Sanada wciela się w Pete'a, partnera Adama, którego obecność jest ważna dla domowych relacji, choć pozostaje mniej eksponowana od konfliktu o książkę. Laura Linney gra Caroline, wdowę, a Charlotte Gainsbourg - Arden, kobietę wychowującą córkę zmarłego pisarza.

Omar Metwally buduje swojego bohatera jako człowieka jednocześnie ambitnego i niepewnego. Jego obserwacje pozwalają widzowi stopniowo poznawać domowników, ale też odsłaniają jego własne ograniczenia. Alexandra Maria Lara jako Deirdre przypomina mu o zobowiązaniach, z którymi wyjechał z Ameryki.

James Ivory i adaptacja powieści Petera Camerona

Film wyreżyserował James Ivory według scenariusza Ruth Prawer Jhabvali, opartego na powieści Petera Camerona pod tym samym oryginalnym tytułem. To twórcy związani z kinem, w którym dramat rozgrywa się w rozmowach i relacjach społecznych, a codzienne gesty mogą zdradzać więcej niż deklaracje.

Dla produkcji Merchant Ivory był to istotny moment. Projekt powstał już bez udziału Ismaila Merchanta, wieloletniego współpracownika Ivory'ego, który zmarł w 2005 roku. W centrum pozostały jednak typowe dla wcześniejszych filmów pytania o klasę społeczną, więzi osobiste, wolność wyboru i konsekwencje przemilczeń.

Dom i otaczający go krajobraz stają się niemal pełnoprawnymi bohaterami. Ocho Rios jest nie tylko przestrzenią, gdzie Omar odbywa rozmowy ze spadkobiercami, lecz także symbolem życia, którego domownicy boją się utracić. Dla przybysza z amerykańskiego środowiska akademickiego wizyta oznacza spotkanie z innym rytmem życia i innym rozumieniem przyszłości.

Twórcy, muzyka i zdjęcia

Za zdjęcia odpowiadał Javier Aguirresarobe, montaż przygotował John David Allen, a scenografię Andrew Sanders. Muzykę skomponował Jorge Drexler. Producentami byli Paul Bradley i Pierre Proner, a za projekt odpowiadała firma Merchant Ivory Productions.

Choć akcja rozgrywa się w Urugwaju, część zdjęć powstawała w Argentynie, między innymi w okolicach Buenos Aires. Film operuje spokojnym rytmem i szerokimi obrazami otoczenia, które podkreślają zamknięty, niemal zawieszony w czasie charakter życia w posiadłości.

W przeciwieństwie do widowisk opartych na dynamicznej akcji tutaj istotną rolę odgrywa obsada międzynarodowa. Hopkins, Linney, Gainsbourg, Sanada i pozostali aktorzy nadają relacjom zróżnicowaną temperaturę, a reżyser nie próbuje przyspieszać każdego konfliktu za pomocą gwałtownych zwrotów.

Dlaczego pojawiają się daty 2009 i 2010?

"The City of Your Final Destination" funkcjonuje jako film z 2009 roku, ale do regularnej dystrybucji kinowej w Stanach Zjednoczonych trafił 16 kwietnia 2010 roku. Dlatego niektóre katalogi plakatów i baz kinowych umieszczają go pod 2010 rokiem. Nie oznacza to powstania dwóch różnych fabuł.

Polski tytuł to "Zagadka przeznaczenia". Czas trwania wynosi około 118 minut, choć w części katalogów wideo widnieje 117 minut. Produkcja otrzymała amerykańską kategorię PG-13. Nie należy mylić jej z horrorem "Oszukać przeznaczenie" ani z innymi filmami zawierającymi słowo "Destination" w tytule.

Dla Hiroyukiego Sanady film stanowi przykład roli całkowicie odmiennej od akcyjnych występów w "Speed Racerze" czy późniejszym "Projekcie Larson". Pete nie musi demonstrować siły w walce: jego znaczenie wynika z relacji, lojalności i sposobu, w jaki współtworzy domowy świat Adama.