Martin Sheen

Martin Sheen - kariera od lat 60. do współczesnej telewizji

Martin Sheen urodził się 3 sierpnia 1940 roku w Dayton w stanie Ohio jako Ramón Antonio Gerardo Estévez. Wywodzi się z rodziny o hiszpańsko-irlandzkich korzeniach. Jako młody człowiek zdecydował się rozwijać karierę sceniczną i przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie zdobywał doświadczenie teatralne. Pseudonim Martin Sheen zaczął wykorzystywać zawodowo, lecz nie oznaczało to całkowitego porzucenia rodowego nazwiska.

Jego dorobek obejmuje dramaty wojenne, kryminały, filmy polityczne i seriale obyczajowe. Szczególnie znany jest z ról ludzi rozdartych pomiędzy zawodowym obowiązkiem a własnymi przekonaniami. Potrafi stworzyć bohatera spokojnego i godnego zaufania, ale także człowieka podejmującego niebezpieczne decyzje.

"Badlands" i przełom w latach 70.

W filmie "Badlands" (1973) Terrence'a Malicka Sheen zagrał Kita Carruthersa, młodego mężczyznę, który razem z nastoletnią Holly wyrusza w podróż po popełnieniu poważnych przestępstw. Holly odtwarza Sissy Spacek.

Historia została luźno zainspirowana prawdziwymi wydarzeniami, ale jest przede wszystkim autorską opowieścią o przemocy, izolacji i romantyzowaniu niebezpiecznych bohaterów. Kit zachowuje się chwilami jak człowiek przekonany, że uczestniczy w filmowej przygodzie, choć konsekwencje jego czynów są tragiczne.

Sheen wykorzystuje spokojny sposób mówienia i pewność siebie postaci, aby zbudować kontrast między jej pozorną niewinnością a rzeczywistą brutalnością. Występ stanowił ważny krok w jego rozwoju zawodowym.

Kapitan Willard w "Czasie apokalipsy"

W "Czasie apokalipsy" ("Apocalypse Now", 1979) Francisa Forda Coppoli Martin Sheen zagrał kapitana Benjamina L. Willarda, żołnierza wysłanego w tajną misję podczas wojny w Wietnamie. Jego zadaniem jest odnalezienie pułkownika Waltera Kurtza, granego przez Marlona Brando.

Podróż w głąb dżungli staje się również drogą przez coraz bardziej niepokojące doświadczenia wojenne. Willard obserwuje przemoc, chaos i trudność w ustaleniu, gdzie kończy się wojskowy obowiązek, a zaczyna moralna odpowiedzialność.

Sheen gra bohatera wyczerpanego psychicznie, który często milczy i przygląda się sytuacji, zamiast wyrażać emocje wprost. Film inspirowany jest między innymi opowiadaniem "Jądro ciemności" Josepha Conrada i należy do najważniejszych dzieł kina wojennego.

Realizacja była wyjątkowo wymagająca dla obsady i ekipy. W późniejszych wywiadach Sheen opowiadał o trudnych doświadczeniach związanych z pracą na planie. Mimo to rola Willarda stała się jednym z jego najważniejszych występów.

Carl Fox w "Wall Street"

W filmie "Wall Street" (1987) Olivera Stone'a aktor wcielił się w Carla Foxa, ojca młodego maklera Buda Foxa. Buda gra Charlie Sheen, rzeczywisty syn Martina.

Carl jest pracownikiem związanym ze środowiskiem lotniczym i reprezentuje wartości odmienne od nastawionego na szybki zysk świata finansów. Relacja ojca z synem pozwala pokazać moralny koszt wyborów bohatera, który pragnie sukcesu na giełdzie.

Martin Sheen nie próbuje zdominować produkcji. Występuje przede wszystkim jako człowiek przypominający Budowi o odpowiedzialności za innych i konsekwencjach nieuczciwych działań.

Prezydent Josiah Bartlet w "Prezydenckim pokerze"

W serialu "Prezydencki poker" ("The West Wing", 1999-2006) Sheen zagrał prezydenta Stanów Zjednoczonych Josiaha "Jeda" Bartleta. Produkcja opowiada o codziennej pracy Białego Domu, decyzjach politycznych i relacjach pomiędzy członkami administracji.

Bartlet jest inteligentny, charyzmatyczny, ale niepozbawiony osobistych słabości. Sheen nadaje postaci autorytet bez ciągłego korzystania z dramatycznych przemówień. Ważne są jego rozmowy z doradcami, rodziną i osobami, z którymi nie zgadza się politycznie.

Serial stał się jednym z najbardziej docenionych dramatów telewizyjnych swojego okresu. Za rolę Bartleta Sheen zdobył Złoty Glob dla najlepszego aktora w serialu dramatycznym. Nie należy mylić tej nagrody z indywidualną statuetką Emmy, której za tę kreację nie otrzymał.

Kapitan Oliver Queenan w "Infiltracji"

W "Infiltracji" ("The Departed", 2006) Martina Scorsesego Martin Sheen zagrał kapitana Olivera Queenana, policjanta odpowiedzialnego za bardzo niebezpieczną operację prowadzoną w środowisku bostońskiej mafii.

Queenan wspólnie z sierżantem Seanem Dignamem, granym przez Marka Wahlberga, kieruje zadaniem Billy'ego Costigana, którego odtwarza Leonardo DiCaprio. Billy działa pod przykrywką w organizacji Franka Costella, granego przez Jacka Nicholsona.

Queenan jest opanowany, ostrożny i bardziej wyrozumiały wobec swojego podwładnego niż impulsywny Dignam. Rozumie, jak poważne zagrożenie stanowi długotrwałe życie pod przybraną tożsamością. Sheen buduje postać doświadczonego przełożonego, który traktuje bezpieczeństwo Costigana jako osobistą odpowiedzialność.

W filmie pełnym nieufności i brutalności Queenan stanowi jeden z niewielu punktów oparcia dla bohatera DiCapria. To rola drugoplanowa, ale ważna dla konstrukcji konfliktu i emocjonalnej wiarygodności opowieści.

"Droga życia" i "Grace i Frankie"

W filmie "Droga życia" ("The Way", 2010), wyreżyserowanym przez Emilia Esteveza, Sheen zagrał Toma Avery'ego, amerykańskiego lekarza, który wyrusza na pielgrzymkę Camino de Santiago po rodzinnej tragedii. Jest to opowieść o żałobie, relacjach i stopniowej zmianie spojrzenia na życie.

W serialu "Grace i Frankie" ("Grace and Frankie", 2015-2022) wcielił się w Roberta Hansona, mężczyznę rozpoczynającego nowy etap życia po wieloletnim małżeństwie. Partneruje mu Sam Waterston jako Sol Bergstein. Serial łączy komedię z tematami starzenia się, przyjaźni i rodzinnych zmian.

Obie produkcje pokazują aktora w rolach znacznie bardziej kameralnych niż "Czas apokalipsy" czy "Infiltracja".

Wybrane filmy i seriale Martina Sheena

• "Badlands" (1973) - Kit Carruthers.
• "Czas apokalipsy" (1979) - Benjamin Willard.
• "Wall Street" (1987) - Carl Fox.
• "Prezydencki poker" (1999-2006) - Josiah Bartlet.
• "Infiltracja" (2006) - Oliver Queenan.
• "Droga życia" (2010) - Tom Avery.
• "Grace i Frankie" (2015-2022) - Robert Hanson.

Aktor reprezentujący różne oblicza autorytetu

Martin Sheen jest kojarzony zarówno z ludźmi naznaczonymi doświadczeniem wojennym, jak i z bohaterami posiadającymi autorytet moralny. Willard z "Czasu apokalipsy", Bartlet z "Prezydenckiego pokera" i Queenan z "Infiltracji" muszą podejmować decyzje w skomplikowanych warunkach. Różni ich pozycja i charakter, ale wszystkie role pozwalają aktorowi budować postacie za pomocą spokoju i oszczędnej ekspresji.