Colin Firth

Od teatru do pierwszych ról filmowych

Colin Andrew Firth urodził się 10 września 1960 roku w Grayshott w hrabstwie Hampshire. Dorastał w rodzinie związanej z edukacją, a część dzieciństwa spędził w Nigerii. Kształcił się w Drama Centre London i rozpoczął karierę w brytyjskim teatrze. W filmie "Another Country" z 1984 roku zagrał Tommy'ego Judda, ucznia o radykalnych poglądach politycznych. Był to ważny początek kariery, która w kolejnych dekadach rozwinęła się w kilku odmiennych kierunkach.

W latach 80. Firth występował w dramatach historycznych i obyczajowych, między innymi w "A Month in the Country" (1987) i "Valmont" (1989). W telewizyjnym "Tumbledown" zagrał Roberta Lawrence'a, oficera rannego podczas wojny o Falklandy. Już wtedy zwracano uwagę na umiejętność przedstawiania postaci skrywających emocje pod pozornie spokojnym zachowaniem.

Pan Darcy w "Dumie i uprzedzeniu"

Przełom dla szerokiej publiczności przyniosła telewizyjna ekranizacja "Dumy i uprzedzenia" Jane Austen z 1995 roku. Firth wcielił się w Fitzwilliama Darcy'ego, zamożnego właściciela ziemskiego, którego relacja z Elizabeth Bennet stopniowo zmienia się pod wpływem wzajemnego poznawania.

Serial BBC stał się jedną z najczęściej wspominanych adaptacji powieści Austen. Firth nie gra Darcy'ego wyłącznie jako chłodnego arystokraty. Zwraca uwagę na napięcie między społecznym wychowaniem bohatera a uczuciami, których ten nie umie wyrażać. Popularność roli sprawiła, że nazwisko aktora na długi czas zaczęto kojarzyć z eleganckim brytyjskim kinem kostiumowym.

"Dziennik Bridget Jones" i kino romantyczne

W "Dzienniku Bridget Jones" (2001) Firth wystąpił jako Mark Darcy, prawnik, który początkowo wydaje się głównej bohaterce nieprzystępny i zbyt poważny. Film wykorzystuje skojarzenia z wcześniejszą rolą aktora w "Dumie i uprzedzeniu", lecz przenosi podobny typ postaci do współczesnej komedii romantycznej.

Powrócił jako Mark w kolejnych częściach serii, między innymi "Bridget Jones: W pogoni za rozumem" (2004) i "Bridget Jones 3" (2016). W "To właśnie miłość" ("Love Actually", 2003) zagrał Jamiego, pisarza próbującego nawiązać relację mimo bariery językowej. Wystąpił też w muzycznej komedii "Mamma Mia!" (2008) jako Harry Bright oraz w kontynuacji z 2018 roku.

Choć filmy te utrwaliły jego popularność, Firth równolegle pracował nad bardziej wymagającymi dramatami. Nie ograniczył się więc do jednej odmiany bohatera romantycznego.

"Samotny mężczyzna" i Oscar za "Jak zostać królem"

W "Samotnym mężczyźnie" ("A Single Man", 2009), reżyserskim debiucie Toma Forda, Firth zagrał George'a Falconera, wykładowcę akademickiego próbującego przeżyć dzień po śmierci partnera. Kamera skupia się na jego codziennych czynnościach, krótkich spotkaniach i wspomnieniach. Firth buduje dramat przede wszystkim subtelnymi zmianami zachowania. Rola przyniosła mu nominację do Oscara oraz nagrodę BAFTA.

Rok później wcielił się w Jerzego VI w "Jak zostać królem" ("The King's Speech", 2010) Toma Hoopera. Film opowiada o pracy przyszłego monarchy z terapeutą mowy Lionelem Logue'em, granym przez Geoffreya Rusha. Najważniejszym wyzwaniem bohatera jest jąkanie utrudniające publiczne przemawianie. Firth stworzył postać człowieka rozdartego między obowiązkami a osobistym lękiem, za co zdobył Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego podczas ceremonii w 2011 roku.

Szpiegostwo i Harry Hart w "Kingsmanie"

W "Szpiegu" ("Tinker Tailor Soldier Spy", 2011) Firth zagrał Billa Haydona, członka kierownictwa brytyjskiego wywiadu. Film Tomasa Alfredsona wykorzystuje atmosferę nieufności i podejrzeń charakterystyczną dla prozy Johna le Carrégo.

Zupełnie inną odmianę opowieści szpiegowskiej przyniósł Kingsman: Tajne służby (2014) Matthew Vaughna. Firth wcielił się tam w Harry'ego Harta, agenta o kryptonimie Galahad, który dostrzega potencjał w młodym Eggsym granym przez Tarona Egertona. Bohater łączy nienaganne maniery z wyjątkową sprawnością fizyczną, ale najważniejsza w jego relacji z rekrutem jest umiejętność dostrzeżenia wartości człowieka niezależnie od pochodzenia.

Firth powrócił do tej roli w "Kingsman: Złoty krąg" (2017). Praca przy scenach akcji wymagała przygotowania odmiennego od jego wcześniejszych ról w dramatach kostiumowych i filmach romantycznych. Ten etap kariery pokazał, że aktor potrafi przekonująco zmienić ekranowy wizerunek.

Kolejne dramaty i role historyczne

W "Droga do zapomnienia" ("The Railway Man", 2013) zagrał Erica Lomaxa, brytyjskiego byłego jeńca wojennego mierzącego się ze wspomnieniami z czasów drugiej wojny światowej. W "Supernovie" (2020) wystąpił u boku Stanleya Tucciego w kameralnym dramacie o parze, której życie zmienia się z powodu postępującej choroby jednego z partnerów.

Film "Operacja Mincemeat" (2021) przedstawia brytyjską operację dezinformacyjną z okresu drugiej wojny światowej. Firth zagrał tam oficera wywiadu Ewena Montagu. W miniserialu "Schody" ("The Staircase", 2022) wcielił się w Michaela Petersona, pisarza oskarżonego o zabójstwo żony. Kolejne projekty pokazują zainteresowanie postaciami opartymi na prawdziwych wydarzeniach, przy których aktor może wykorzystać doświadczenie w portretowaniu psychologicznej niejednoznaczności.

W Drodze do zapomnienia (2013) zagrał Erica Lomaxa, byłego jeńca wojennego próbującego uporać się z pamięcią o niewoli.

Wybrane filmy i seriale

• 1984 - "Another Country" - Tommy Judd.
• 1987 - "A Month in the Country" - Birkin.
• 1989 - "Valmont" - Valmont.
• 1995 - "Duma i uprzedzenie" - Fitzwilliam Darcy.
• 2001 - "Dziennik Bridget Jones" - Mark Darcy.
• 2003 - "To właśnie miłość" - Jamie.
• 2008 - "Mamma Mia!" - Harry Bright.
• 2009 - "Samotny mężczyzna" - George Falconer.
• 2010 - "Jak zostać królem" - Jerzy VI.
• 2011 - "Szpieg" - Bill Haydon.
• 2013 - "Droga do zapomnienia" - Eric Lomax.
• 2014 - "Kingsman: Tajne służby" - Harry Hart.
• 2017 - "Kingsman: Złoty krąg" - Harry Hart.
• 2020 - "Supernova" - Sam.
• 2021 - "Operacja Mincemeat" - Ewen Montagu.
• 2022 - "Schody" - Michael Peterson.

Dorobek Firtha obejmuje kino kostiumowe, komedie romantyczne, dramaty historyczne i widowiska sensacyjne. Sukces "Kingsmana" nie zastąpił wcześniejszego wizerunku aktora, lecz dodał do niego nowy rodzaj ról.