Speed Racer (2008)

Kierowca, dla którego wyścigi znaczą więcej niż zwycięstwo

Speed Racer dorastał w rodzinie związanej z automobilizmem. Ojciec projektuje samochody, matka podtrzymuje rodzinne więzi, a starszy brat Rex był jego pierwszym sportowym wzorem. Kiedy Rex ginie w trakcie wyścigów, wspomnienie o nim pozostaje dla Speeda zarówno inspiracją, jak i ciężarem.

Dorosły Speed staje się wyjątkowo utalentowanym kierowcą i ściga się za kierownicą białego Mach 5. Pragnie odnosić sukcesy, nie rezygnując z lojalności wobec rodzinnej stajni. Gdy potężny biznesmen Arnold Royalton składa mu kuszącą propozycję, chłopak odkrywa, że świat zawodowych wyścigów działa inaczej, niż chciałby wierzyć. Wyniki mogą być ustawiane, rywale zastraszani, a talent staje się jedną z wielu rzeczy podlegających finansowym kalkulacjom.

Speed nie chce podporządkować się tym regułom. Wraz z dziewczyną Trixie, rodziną i mechanikiem Sparkym szuka sposobu, by rywalizować uczciwie. Na jego drodze pojawia się też zamaskowany kierowca Racer X oraz zawodnicy i sponsorzy, których motywacje nie zawsze są oczywiste. Widowiskowe pojedynki na torze stopniowo przekształcają się w konflikt między niezależnością małego zespołu a wpływami wielkiego kapitału.

Film opowiada o przywiązaniu do rodzinnego dziedzictwa i o tym, jak trudno zachować uczciwość w sporcie zamienionym w spektakl biznesowy. Nie wymaga znajomości japońskiego serialu animowanego, na którym został oparty.

Obsada - od rodziny Racerów po rywali na torze

Poniższa lista obejmuje główną obsadę oraz nazwane role drugoplanowe potwierdzone w katalogach Rotten Tomatoes, The Numbers i AFI. Role z okresu dzieciństwa bohaterów oznaczono osobno.

• Emile Hirsch - Speed Racer.
• Christina Ricci - Trixie.
• John Goodman - Pops Racer.
• Susan Sarandon - Mom Racer.
• Matthew Fox - Racer X.
• Scott Porter - Rex Racer.
• Roger Allam - E. P. Arnold Royalton.
• Paulie Litt - Spritle Racer.
• Kick Gurry - Sparky.
• Jeong Ji-hoon (Rain) - Taejo Togokahn.
• Benno Fürmann - inspektor Detector.
• Hiroyuki Sanada - pan Musha.
• Richard Roundtree - Ben Burns.
• Nicholas Elia - młody Speed.
• Ariel Winter - młoda Trixie.
• Christian Oliver - Snake Oiler.
• Ralph Herforth - Cannonball Taylor.
• John Benfield - Cruncher Block.
• Yu Nan - Horuko Togokahn.
• Nayo Wallace - Minx.
• Melvil Poupaud - Johnny Goodboy Jones.
• Ramon Tikaram - komentator wyścigu Casa Cristo.
• Ben Miles - Cass Jones.
• Peter Fernandez - lokalny komentator.
• Moritz Bleibtreu - Grey Ghost.
• Karl Yune - ochroniarz Taejo.
• Joon Park - kierowca yakuzy.
• Melissa Holroyd - nauczycielka Speeda.
• Cosma Shiva Hagen - Gennie.

Emile Hirsch gra Speeda jako kierowcę, który znacznie łatwiej radzi sobie na torze niż podczas biznesowych rozmów. Christina Ricci jako Trixie nie jest jedynie osobą kibicującą bohaterowi - wielokrotnie aktywnie pomaga mu w działaniu. John Goodman i Susan Sarandon tworzą rodzinne centrum historii, a Matthew Fox w roli Racer X wprowadza bardziej tajemniczy ton.

Ważny jest też Hiroyuki Sanada jako pan Musha, właściciel firmy Musha Motors, która staje się częścią korporacyjnej rozgrywki wokół wyścigów. Jego rola jest znacznie mniejsza niż głównych członków rodziny Racerów, dlatego nie należy przedstawiać go jako pierwszoplanowego kierowcy czy głównego antagonisty.

Dlaczego film wygląda jak ruchoma ilustracja?

Za scenariusz i reżyserię odpowiadają Lana i Lilly Wachowskie, twórczynie "Matriksa". "Speed Racer" powstał na podstawie japońskiego serialu animowanego "Mach GoGoGo" autorstwa Tatsuo Yoshidy, znanego międzynarodowo jako "Speed Racer". Adaptacja zachowuje ekspresyjne kolory, gwałtowne przejścia i celowo przerysowaną fizykę samochodów.

Wachowskie nie próbowały udawać tradycyjnie filmowanych wyścigów. Samochody wykonują niemożliwe manewry, tory wyginają się nad miastami, a kolory nieba, asfaltu i reklam zmieniają się wraz z dramaturgią sceny. Duża część przestrzeni została zbudowana z wykorzystaniem komputerowych efektów wizualnych. Postacie filmowano tak, by mogły znaleźć się w świecie bliższym komiksowi i animacji niż realistycznemu dramatowi sportowemu.

Ten wybór stylistyczny tłumaczy także podzielone reakcje na film. Dla części odbiorców był to przesyt kolorów i przyspieszonego montażu, dla innych - konsekwentna adaptacja języka anime. Jedno jest pewne: nie należy oceniać tych sekwencji wyłącznie według tego, czy rzeczywisty samochód mógłby wykonać podobną ewolucję.

Mach 5 i zasady fikcyjnego sportu

Mach 5 jest białym samochodem wyścigowym zaprojektowanym przez ojca Speeda. Sam pojazd pełni funkcję rozpoznawalnego symbolu filmu i wcześniejszej animacji. Jego wyposażenie pozwala kierowcy pokonywać niebezpieczne odcinki toru i walczyć z przeciwnikami wykorzystującymi technologię oraz niedozwolone sposoby rywalizacji.

W świecie "Speed Racera" wyścig nie ogranicza się do prostego porównania czasu przejazdu. Wiele samochodów porusza się po wielopiętrowych trasach, a starcia przypominają pojedynki choreograficzne. Dzięki temu konkurencja staje się jednocześnie akcją, przedstawieniem i metaforą walki o niezależność.

Rozgrywki obejmują między innymi trudny rajd Casa Cristo. Wokół niego splatają się interesy Royaltona, firmy Musha Motors i zespołu Togokahn. Ten wątek łączy sportową część filmu z historią o manipulowaniu wynikami zawodów.

Twórcy i realizacja

Producentami byli Joel Silver, Grant Hill oraz Lana i Lilly Wachowskie. Za zdjęcia odpowiadał David Tattersall, a za montaż Zach Staenberg i Roger Barton. Muzykę skomponował Michael Giacchino, scenografię zaprojektował Owen Paterson, a kostiumy przygotowała Kym Barrett. Za dystrybucję odpowiadało Warner Bros. Pictures.

Scenariusz oparto na japońskiej animacji, ale film rozwija także temat konfliktu rodzinnej firmy z wielkim koncernem. Produkcja wykorzystywała liczne cyfrowe dekoracje i rozbudowane prace nad efektami. Zamiast ukrywać sztuczność obrazu, twórczynie uczyniły ją głównym środkiem wyrazu. Przeniesienie akcji z tradycyjnej kreskówki do filmu aktorskiego nie oznaczało więc rezygnacji z kreskówkowej estetyki.

Premiera w Polsce i odbiór kinowy

Amerykańska premiera odbyła się 9 maja 2008 roku, natomiast polska premiera kinowa przypadła na 6 czerwca 2008 roku. Film trwa 135 minut i w USA otrzymał kategorię PG. Jego wysoki budżet nie przełożył się na spodziewany sukces finansowy podczas pierwszej dystrybucji. Z czasem wokół niezwykłej warstwy wizualnej i adaptacji anime rozwinęła się jednak bardziej przychylna dyskusja wśród części miłośników kina.

W dorobku Hiroyukiego Sanady występ pana Mushy stanowi interesujący kontrast wobec wcześniejszego generała Guangminga z "Przysięgi" (2005). W zaledwie kilku latach aktor pojawił się w dwóch bardzo odmiennych fantastycznych widowiskach, które traktowały filmową rzeczywistość jako przestrzeń silnie stylizowaną.