Najważniejsze informacje
| Kraj | Stany Zjednoczone |
|---|---|
| Rok | 2012 |
| Tytuł oryginalny | Life of Pi |
| Data premiery | 2012-11-21 |
| Czas trwania | 127 minut |
| Gatunek | dramat przygodowy, fantasy |
| Reżyseria | Ang Lee |
| Scenariusz | David Magee, na podstawie powieści Yanna Martela |
| Produkcja | Gil Netter, Ang Lee, David Womark |
| Muzyka | Mychael Danna |
| Platforma / dystrybucja | 20th Century Fox, dystrybucja kinowa |
Fabuła "Życia Pi" - opowieść bez spoilerów
Piscine Molitor Patel dorasta w Puducherry, dawnym Pondicherry, na południu Indii. Jego ojciec prowadzi ogród zoologiczny, matka interesuje się botaniką, a sam chłopiec próbuje znaleźć odpowiedź na pytanie, w co właściwie wierzy. Fascynują go hinduizm, chrześcijaństwo i islam. Rodzina traktuje jego poszukiwania z różną dozą zrozumienia, ale to ojciec, przyzwyczajony do świata zwierząt, najdobitniej uczy go, że natura nie kieruje się ludzkimi wyobrażeniami o dobru i wdzięczności.
Kiedy Patelowie postanawiają przeprowadzić się do Kanady, wyruszają statkiem wraz ze zwierzętami z rodzinnego zoo. Nocny sztorm zamienia podróż w katastrofę. Pi trafia na szalupę ratunkową. Wkrótce okazuje się, że w jego niewielkiej przestrzeni znajdują się także zebra, hiena, orangutan i tygrys bengalski o zaskakującym imieniu Richard Parker. Ich obecność zamienia walkę o wodę i żywność w próbę przetrwania, w której każdy błąd może być ostatnim.
Pi uczy się korzystać z wyposażenia szalupy, zbiera deszczówkę i stara się stworzyć granice między sobą a drapieżnikiem. Nie chodzi jednak o oswojenie tygrysa na wzór domowego zwierzęcia. Nastolatek wie, że Richard Parker pozostaje zagrożeniem. Kamera angażuje widza w praktyczne szczegóły przetrwania, a jednocześnie prowadzi opowieść w stronę obrazów niemal nierzeczywistych: świecącego planktonu, latających ryb i bezkresnego horyzontu, na którym trudno oddzielić wodę od nieba.
Historia rozgrywa się także wiele lat później. Dorosły Pi, mieszkający w Kanadzie, opowiada o swojej młodości pisarzowi szukającemu niezwykłej historii. Już ta konstrukcja sygnalizuje, że oglądamy nie prostą rekonstrukcję wydarzeń, ale wspomnienie przełożone na język opowieści.
Obsada i postacie
Suraj SharmaPi Patel
Irrfan Khandorosły Pi Patel
TabuGita Patel, matka Pi
Gérard Depardieukucharz na TsimtsumKliknij zdjęcie, aby przeczytać biografię aktora, jeśli jest dostępna. Kompletna lista obsady znajduje się poniżej.
- Suraj Sharma - Pi Patel, nastolatek próbujący przeżyć katastrofę na Pacyfiku.
- Irrfan Khan - Pi Patel jako dorosły, narrator opowiadający o rejsie pisarzowi.
- Tabu - Gita Patel, matka Pi.
- Adil Hussain - Santosh Patel, ojciec Pi i właściciel zoo.
- Rafe Spall - pisarz przeprowadzający rozmowę z dorosłym Pi.
- Gérard Depardieu - kucharz na statku Tsimtsum.
- Ayush Tandon - jedenastoletni lub dwunastoletni Pi.
- Gautam Belur - pięcioletni Pi.
- Vibish Sivakumar - starszy brat Ravi w wieku około 18-19 lat.
- Mohd. Abbas Khaleeli - Ravi w wieku około 13-14 lat.
- Ayaan Khan - Ravi jako siedmiolatek.
- Shravanthi Sainath - Anandi, bliska Pi dziewczyna z Puducherry.
- Elie Alouf - Mamaji, przyjaciel rodziny.
- James Saito - starszy przedstawiciel firmy ubezpieczeniowej.
- Jun Naito - młodszy przedstawiciel firmy ubezpieczeniowej.
- Andrea Di Stefano - ksiądz, z którym spotyka się młody Pi.
- T. M. Karthik - nauczyciel nauk ścisłych.
- Amarendran Ramanan - nauczyciel historii Indii.
- Padmini Ramachandran - nauczycielka tańca.
- Wang Bo-chieh - marynarz ze statku.
- Ko Yi-cheng - kapitan Tsimtsum.
- Mythili Prakash - żona dorosłego Pi.
- Raj Patel - syn Pi.
- Hadiqa Hamid - córka Pi.
Pierwszy raz przed kamerą Suraj Sharma pojawił się właśnie w roli nastoletniego Pi. Film nie opiera się na znanych gwiazdach grających główne postacie. Irrfan Khan buduje spokojny, refleksyjny portret dorosłego narratora, podczas gdy Sharma niemal sam prowadzi emocjonalną część rozgrywającą się na morzu. Ich interpretacje łączy postać tego samego człowieka, ale dzieli to, co przeżył i co jest już gotów o tym powiedzieć.
Książka Yanna Martela i scenariusz Davida Magee
Film jest adaptacją powieści "Life of Pi" Yanna Martela, wydanej w 2001 roku i uhonorowanej Booker Prize w 2002 roku. Ang Lee nie potraktował jej jedynie jako gotowej historii przygodowej. Największym wyzwaniem była konstrukcja narracji: duża część fabuły składa się z wewnętrznych przeżyć chłopca, rozmyślań religijnych i wspomnień, których wiarygodność można interpretować na kilka sposobów.
Autorem scenariusza jest David Magee. Adaptacja zachowuje główny szkielet powieści i jej najważniejszy dylemat, ale przekłada filozoficzne fragmenty na działanie obrazu i dźwięku. Obecność dorosłego Pi oraz rozmowa z pisarzem nie są więc przypadkową ramą. To właśnie w tej rozmowie ujawnia się zasadnicze pytanie: dlaczego jedne wersje zdarzeń wydają nam się bardziej prawdziwe niż inne?
Ang Lee i realizacja scen na oceanie
Ang Lee znany jest z filmów o bohaterach rozdartych między własnymi pragnieniami a światem, w którym żyją. W "Życiu Pi" tę sprzeczność umieścił w wyjątkowo widowiskowej scenerii. Woda niemal bez przerwy znajduje się w ruchu. Raz wygląda jak bezpieczne lustro, innym razem zasłania bohatera i grozi zatopieniem niewielkiej łodzi.
Większość spektakularnych scen morskich nie powstawała na otwartym oceanie. W Tajwanie przygotowano ogromny zbiornik wodny, w którym kontrolowano fale, oświetlenie oraz położenie łodzi. Za zdjęcia odpowiadał Claudio Miranda, współpracujący z ekipą efektów wizualnych. Ważne były także plenery w indyjskim Puducherry, związane z dzieciństwem bohatera.
Film wykorzystuje technologię 3D nie tylko po to, by zaskoczyć gwałtownym ruchem. Przestrzeń pomiędzy Pi a tygrysem, pustka wokół szalupy i głębia nocnego morza zyskują dzięki niej znaczenie dramatyczne. W kinie przygodowym 3D bywa ozdobą; tutaj pomaga pokazać, jak mały jest człowiek wobec oceanu.
Richard Parker - prawdziwy tygrys czy animacja komputerowa?
Tygrys jest jedną z najbardziej przekonujących cyfrowych postaci zwierzęcych we współczesnym kinie. Jego ruch, sierść, napięcie mięśni i zachowanie opracowano głównie za pomocą animacji komputerowej. Przy realizacji korzystano również ze zdjęć prawdziwych tygrysów i materiałów referencyjnych, jednak większość ujęć Richarda Parkera na łodzi to efekt pracy specjalistów od grafiki.
Istotne jest zachowanie dystansu wobec drapieżnika. Pi nie jest trenerem, który zdobywa bezwarunkową miłość zwierzęcia. Musi przewidywać jego zachowania, a wiele decyzji podejmuje z lęku. Richard Parker zmusza go do działania, ale nie staje się wdzięcznym towarzyszem w ludzkim rozumieniu tego słowa. Ta niejednoznaczność ma później ogromne znaczenie dla finału.
Przy efektach pracował między innymi zespół Rhythm & Hues Studios. Ostateczny rezultat doceniono Oscarem za efekty wizualne, choć historia studia wiąże się również z głośnymi problemami finansowymi branży VFX w okresie premiery. Sukces filmu nie oznaczał automatycznie stabilności wszystkich firm, które go tworzyły.
Muzyka, zdjęcia i obrazy religijne
Muzykę skomponował Mychael Danna. Ścieżka dźwiękowa czerpie z różnych tradycji muzycznych i nie próbuje narzucić bohaterowi jednej odpowiedzi religijnej. Rozległe pejzaże oceanu przeplatają się z cichymi, intymnymi scenami, w których słychać wysiłek chłopca i odgłosy zwierzęcia.
Jednym z centralnych motywów jest próba pogodzenia wiary z doświadczeniem cierpienia. Pi modli się, wątpi i jednocześnie wykonuje bardzo konkretne czynności, bez których nie mógłby przeżyć. Reżyser zestawia zachwyt nad światem z bezwzględnością natury, unikając łatwej odpowiedzi, że piękne obrazy automatycznie dowodzą istnienia opiekuńczej siły wyższej.
Zakończenie i interpretacja - pokaż spoilery
Po długim rejsie Pi dociera do wybrzeża Meksyku. Richard Parker wysiada z łodzi i znika w dżungli, nie oglądając się na chłopca. Dorosły Pi przyznaje, że właśnie brak pożegnania sprawił mu szczególny ból. To sceniczne rozstanie można czytać dosłownie: tygrys jest dzikim zwierzęciem i nie ma obowiązku odwzajemniać ludzkiej więzi. Ale finał otwiera również drugie, znacznie trudniejsze znaczenie.
Kiedy przedstawiciele japońskiej firmy ubezpieczeniowej nie wierzą w opowieść o tygrysie, Pi przedstawia historię bez zwierząt. W tej wersji na łodzi byli ranny marynarz, kucharz, matka chłopca i on sam. Kucharz morduje marynarza i matkę Pi, a chłopiec zabija kucharza. Jest to opowieść o przemocy, głodzie i traumie, odarta z baśniowej formy.
Paralele pomiędzy obiema wersjami są wyraźne. Zebra odpowiada rannemu marynarzowi, orangutan matce, hiena kucharzowi, a Richard Parker samemu Pi. Nie znaczy to jednak, że film pokazuje nam wprost, iż druga wersja jest obiektywnie prawdziwa. Raczej zmusza widza do rozważenia, jak człowiek opowiada o rzeczach, których nie potrafi przyjąć we wspomnieniach bezpośrednio.
W takiej interpretacji tygrys reprezentuje część Pi zdolną do brutalności koniecznej do przeżycia. Jego odejście bez pożegnania jest symbolem rozdzielenia się chłopca i tej części własnej psychiki. Pi może dalej żyć, lecz nie potrafi definitywnie pożegnać tego, co wydarzyło się na morzu.
Na końcu bohater pyta pisarza, którą historię wybiera. Ubezpieczyciele zapisują ostatecznie tę z tygrysem. Nie jest to test prawdomówności, który film rozwiązuje za widza. Chodzi o potrzebę nadawania sensu doświadczeniu i o napięcie między faktami a opowieścią, w której człowiek jest w stanie ocalić pamięć o sobie.
Ile Oscarów zdobyło "Życie Pi"?
Podczas 85. ceremonii Oscarów w 2013 roku film otrzymał 11 nominacji i zdobył cztery statuetki:
- Najlepsza reżyseria - Ang Lee.
- Najlepsze zdjęcia - Claudio Miranda.
- Najlepsza muzyka oryginalna - Mychael Danna.
- Najlepsze efekty wizualne - Bill Westenhofer, Guillaume Rocheron, Erik-Jan De Boer i Donald R. Elliott.
Produkcja nie zdobyła Oscara dla najlepszego filmu. Tę statuetkę otrzymał "Operacja Argo". Odróżnienie nominacji od wygranych jest ważne także dlatego, że "Życie Pi" bywa przedstawiane w skrótowych zestawieniach jako film z jedenastoma Oscarami, choć faktycznie zdobył cztery.
Czy "Życie Pi" jest oparte na prawdziwej historii?
Pi Patel jest postacią fikcyjną, a film powstał na podstawie powieści Yanna Martela. Nie jest dokumentalnym zapisem konkretnego rejsu ani biografią znanego rozbitka. Powieść wykorzystuje realia żeglugi, przyrodę i doświadczenie strachu, aby zadać pytanie o naturę pamięci oraz wiarę w historie, które sobie opowiadamy.
Osoby zainteresowane innymi filmami reżysera mogą przeczytać biografię Anga Lee oraz artykuł o Tajemnicy Brokeback Mountain. Choć to produkcje odległe gatunkowo, w obu przypadkach reżyser rozważa, jak jednostka radzi sobie z doświadczeniem, które trudno wyrazić wprost.
Powiązania i współprace
- Ang Lee - reżyseria i produkcja filmu Życie Pi
- Tajemnica Brokeback Mountain (2005) - inny film Anga Lee nagrodzony Oscarem za reżyserię
Źródła informacji: 20th Century Studios - Life of Pi, oficjalne dane: premiera 21 listopada 2012, 127 minut, obsada i autorzy; British Film Institute - Life of Pi, pełna obsada i ekipa, 127 minut; American Film Institute - dokumentacja produkcji; Academy Awards - 85. ceremonia w 2013: 11 nominacji, 4 wygrane; Academy of Motion Picture Arts and Sciences - autorzy zdjęć, muzyki i efektów; Wikimedia Commons - zdjęcia Suraj Sharma (Bollywood Hungama CC BY 3.0), Irrfan Khan (Bollywood Hungama CC BY 3.0), Tabu (Verghese TK CC BY-SA 4.0), Gérard Depardieu (Marilane Borges CC BY 2.0). Fotografia: 20th Century Studios / 20th Century Fox; licencja: Oficjalny plakat kinowy - prawa zastrzeżone; Plakat z oficjalnego serwisu studia 20th Century, 584 x 800 px. Zdjęcia obsady Wikimedia Commons: Suraj Sharma i Irrfan Khan - Bollywood Hungama, CC BY 3.0; Tabu - Verghese TK, CC BY-SA 4.0; Gérard Depardieu - Marilane Borges, CC BY 2.0. Fotografie w kartach obsady to zdjęcia portretowe, nie kadry z filmu.