Gra tajemnic (The Imitation Game, 2014)

"Gra tajemnic" - o czym opowiada film?

W czasie II wojny światowej brytyjskie służby starają się odczytywać niemieckie depesze szyfrowane przy użyciu maszyny Enigma. Alan Turing, wybitny matematyk, trafia do ośrodka kryptologicznego Bletchley Park. Jego nietypowy sposób myślenia i wiara w możliwości maszyn powodują konflikty w zespole, ale również dają nadzieję na przełamanie niezwykle trudnego szyfru.

Ważną rolę w filmie odgrywa Joan Clarke, matematyczka dołączająca do zespołu. Współpraca z nią staje się dla Turinga szansą na zbudowanie porozumienia z ludźmi, którzy początkowo podchodzą do niego z dystansem. Równolegle scenariusz pokazuje inne etapy życia bohatera, w tym szkolne doświadczenia i późniejsze konsekwencje prześladowania go przez państwo.

Film jest skonstruowany jako dramat biograficzny z elementami thrillera: bohaterowie pracują pod presją wojny i mają ograniczone informacje o skutkach swoich działań. Nie jest to jednak dokument szczegółowo opisujący wszystkie techniczne etapy łamania Enigmy.

Obsada i postacie

• Benedict Cumberbatch - Alan Turing, matematyk i kryptolog.
• Keira Knightley - Joan Clarke, specjalistka pracująca przy łamaniu szyfrów.
• Matthew Goode - Hugh Alexander, współpracownik Turinga w Bletchley Park.
• Mark Strong - Stewart Menzies, szef brytyjskiego wywiadu.
• Charles Dance - komandor Alastair Denniston, przełożony ośrodka w filmie.
• Allen Leech - John Cairncross, członek zespołu kryptologów w filmowej wersji wydarzeń.
• Rory Kinnear - detektyw Robert Nock, postać związana z późniejszym etapem życia Turinga.

Cumberbatch pokazuje bohatera jednocześnie pewnego własnych umiejętności i zagubionego w kontaktach z innymi. Knightley wnosi do filmu inny rodzaj energii: jej Joan Clarke nie tylko wspiera Turinga, ale też sama ma ważną wiedzę i musi pokonywać bariery stojące przed kobietami w świecie nauki.

Reżyser, książka i czas trwania

"Gra tajemnic" ("The Imitation Game") pochodzi z 2014 roku. Film wyreżyserował Morten Tyldum, a scenariusz Graham Moore napisał na podstawie biografii "Alan Turing: The Enigma" autorstwa Andrew Hodgesa. Produkcja trwa 114 minut, a muzykę skomponował Alexandre Desplat.

Scenariusz skupia się na osobowości Turinga i podkreśla dramatyczne relacje w zespole. W historycznej rzeczywistości prace nad szyframi obejmowały wielu specjalistów, a działalność Bletchley Park była częścią szerszego wysiłku aliantów. Warto pamiętać o tej różnicy podczas oglądania.

Czy film wiernie pokazuje historię Enigmy?

Najważniejszy historyczny kontekst jest prawdziwy: Alan Turing odegrał kluczową rolę w brytyjskich pracach kryptologicznych, a jego działalność pomogła aliantom podczas wojny. Film znacząco upraszcza jednak relacje między ludźmi i proces pracy nad rozwiązaniami.

Szczególnie ważna jest rola polskich matematyków: Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego. Ich przedwojenne dokonania stworzyły podstawę wiedzy o Enigmie przekazanej sojusznikom w 1939 roku. Brytyjskie prace, w tym rozwój maszyn kryptologicznych, nie powstały z niczego i nie były dziełem jednej osoby.

Niektóre konflikty interpersonalne, przedstawienie Alastaira Dennistona i wątki dotyczące Johna Cairncrossa są w filmie mocno przekształcone. Traktowanie wszystkich scen dosłownie prowadziłoby do zafałszowania rzeczywistej historii.

Oscar za scenariusz i osiem nominacji

Podczas Oscarów w 2015 roku "Gra tajemnic" otrzymała osiem nominacji, w tym za najlepszy film, reżyserię, aktora pierwszoplanowego i aktorkę drugoplanową. Film zdobył jedną statuetkę - za najlepszy scenariusz adaptowany Grahama Moore'a.

Jeżeli interesują cię dramaty, w których nauka staje się częścią wielkiej historii, warto też przeczytać o "Oppenheimerze" . To jednak film o innej postaci, innym zagadnieniu naukowym i innej skali odpowiedzialności. Wojenne realia, ale z perspektywy ewakuacji żołnierzy, przedstawia "Dunkierka" .

Co wyróżnia "Grę tajemnic"?

Film poświęca dużo uwagi kwestii społecznego wykluczenia. Widz poznaje Turinga nie tylko jako matematyka, ale też człowieka, którego życie zostało dramatycznie naznaczone przez ówczesne przepisy karzące za homoseksualność. Ten wątek jest istotny dla zrozumienia historii bohatera, choć sam film nie zastępuje rzetelnej biografii.

W innym kontekście temat wybitnych zdolności i trudnych relacji z otoczeniem pojawia się również w "Buntowniku z wyboru" .

Najczęstsze pytania

**Kto gra Alana Turinga w "Grze tajemnic"?**

Brytyjskiego matematyka gra Benedict Cumberbatch, a Joan Clarke - Keira Knightley.

**Czy Alan Turing istniał naprawdę?**

Tak. Był brytyjskim matematykiem i kryptologiem, którego prace miały fundamentalne znaczenie dla rozwoju informatyki i działań aliantów podczas II wojny światowej.

**Czy w filmie pokazano udział Polaków w złamaniu Enigmy?**

Film nie przedstawia pełnego obrazu polskich osiągnięć. Przed wojną Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski wykonali przełomowe prace, które później pomogły alianckim kryptologom.

**Ile Oscarów zdobyła "Gra tajemnic"?**

Jeden - za scenariusz adaptowany. Łącznie film miał osiem nominacji.