Zielony Rycerz. Green Knight (2021)

Adaptacja średniowiecznej opowieści arturiańskiej

"Zielony Rycerz. Green Knight" ("The Green Knight") to film fantasy z 2021 roku, napisany i wyreżyserowany przez Davida Lowery'ego. Podstawą scenariusza jest anonimowy średnioangielski poemat "Sir Gawain and the Green Knight" z końca XIV wieku. Utwór przedstawia próbę honoru jednego z rycerzy Okrągłego Stołu, a film rozwija jego symbolikę, łącząc średniowieczne wierzenia z psychologicznym portretem głównego bohatera.

W tytułowej roli człowieka wyruszającego w niebezpieczną podróż wystąpił Dev Patel. Lowery nie opowiada historii o rycerzu, który od początku jest wzorem odwagi. Gawain ma dopiero udowodnić, że zasługuje na szacunek i miejsce w otoczeniu króla Artura.

Fabuła bez ujawniania zakończenia

W dzień Bożego Narodzenia na dwór króla Artura przybywa tajemniczy Zielony Rycerz. Proponuje zgromadzonym grę: jeden z obecnych może zadać mu cios, ale po roku i jednym dniu musi przyjąć podobny cios w Zielonej Kaplicy. Gawain, siostrzeniec króla, podejmuje wyzwanie, mimo że nie jest jeszcze doświadczonym rycerzem.

Kiedy nadchodzi termin wykonania umowy, młody bohater opuszcza dwór. Wyrusza w drogę, której dokładnego przebiegu nie zna. Spotyka rabusiów, dociera do miejsc związanych z dawnymi opowieściami i korzysta z gościny mieszkańców odosobnionego zamku. Każde spotkanie wystawia na próbę inne wyobrażenie Gawaina o odwadze, uczciwości lub powinnościach rycerza.

W podróży ważną rolę odgrywają także wspomnienia o Essel, kobiecie, z którą bohater był blisko przed wyjazdem. Pragnienie sławy i lęk przed śmiercią coraz wyraźniej wpływają na jego zachowanie. Film prowadzi tę historię bez zwykłego podziału na łatwe do pokonania przeszkody i jednoznaczne zwycięstwa.

Obsada i postacie

• Dev Patel - Gawain, siostrzeniec króla Artura.
• Alicia Vikander - Essel oraz Dama z zamku.
• Joel Edgerton - Lord, gospodarz zamku.
• Sarita Choudhury - matka Gawaina.
• Sean Harris - król Artur.
• Kate Dickie - królowa Ginewra.
• Ralph Ineson - Zielony Rycerz.
• Barry Keoghan - rabuś napotkany podczas podróży.
• Erin Kellyman - Winifred.

Alicia Vikander występuje w dwóch rolach, co pozwala reżyserowi zestawiać pragnienia Gawaina z sytuacjami, w których musi on wybierać między uczciwością a własnym bezpieczeństwem. Joel Edgerton gra gospodarza zamku, gdzie bohater zatrzymuje się przed ostatnim etapem drogi. Zielonego Rycerza odtwarza Ralph Ineson, znany również z Czarownicy Roberta Eggersa.

Źródło literackie i motyw honoru

Średniowieczny poemat przedstawia próbę wierności słowu, odwagi i rycerskich cnót. Lowery zachowuje najważniejszy element tej konstrukcji: Gawain dobrowolnie składa obietnicę, której spełnienie może go kosztować życie. Następnie musi odpowiedzieć na pytanie, czy publiczna deklaracja honoru jest dla niego ważniejsza od pragnienia ocalenia.

Film nie próbuje odtwarzać wszystkich realiów średniowiecza jako dokument historyczny. Wykorzystuje raczej rycerski świat przedstawiony, symbole religijne i ludowe wierzenia. Pojawiają się motywy przyrody, śmierci oraz cykliczności czasu. Tytułowy przeciwnik nie jest zwykłym potworem, lecz częścią próby, której sens wykracza poza pojedynek.

Zdjęcia, kostiumy i scenografia

Za zdjęcia odpowiadał Andrew Droz Palermo. Ciemne wnętrza, rozległe krajobrazy, mgła i nasycone barwy pomagają nadać fantastycznej historii materialny charakter. Kamera często pokazuje Gawaina jako niewielką sylwetkę w otwartej przestrzeni, dzięki czemu jego wyprawa wydaje się dłuższa i bardziej samotna.

Muzykę skomponował Daniel Hart, współpracujący z Lowerym również przy innych filmach. W ścieżce dźwiękowej wykorzystano chóralne i instrumentalne brzmienia budujące atmosferę obrzędu. Autorką kostiumów była polska projektantka Małgorzata Turzańska, która wcześniej pracowała przy produkcjach amerykańskich i europejskich.

Film realizowano w Irlandii. Naturalne plenery i starannie zbudowane dekoracje zamku oraz dworu pomagają oddzielić tę wersję legendy od współczesnych, widowiskowych adaptacji fantasy.

Premiera w Polsce i odbiór

"Zielony Rycerz. Green Knight" miał światową premierę kinową 29 lipca 2021 roku, a do polskich kin trafił **30 lipca 2021 roku** za sprawą Forum Film Poland. Film trwa około 130 minut. Otrzymał wyróżnienia i nominacje w plebiscytach poświęconych kinu niezależnemu i fantastycznemu, ale nie zdobył nominacji do Oscara.

Lowery wcześniej zrealizował Ghost Story (2017), kameralny film o żałobie i przemijaniu. Obie produkcje różnią się rozmiarem i gatunkiem, jednak łączy je zainteresowanie tym, jak człowiek doświadcza upływu czasu i śmierci.

Dane produkcyjne

• Tytuł polski: "Zielony Rycerz. Green Knight".
• Tytuł oryginalny: "The Green Knight".
• Rok premiery: 2021.
• Reżyseria i scenariusz: David Lowery.
• Zdjęcia: Andrew Droz Palermo.
• Muzyka: Daniel Hart.
• Kostiumy: Małgorzata Turzańska.
• Główna obsada: Dev Patel, Alicia Vikander, Joel Edgerton, Sarita Choudhury.
• Czas trwania: około 130 minut.
• Polska premiera kinowa: 30 lipca 2021 roku.