Lighthouse (2019)

"Lighthouse" - drugi film Roberta Eggersa

"Lighthouse" ("The Lighthouse", 2019) to amerykańsko-kanadyjski dramat psychologiczny i horror w reżyserii Roberta Eggersa. Scenariusz napisał wspólnie z bratem Maxem Eggersem. Główne role zagrali Robert Pattinson i Willem Dafoe. Światowa premiera odbyła się w maju 2019 roku podczas sekcji Quinzaine des Réalisateurs na festiwalu w Cannes.

Film rozgrywa się w latach 90. XIX wieku na niewielkiej wyspie, na której stoi latarnia morska. Sprowadzenie akcji do dwóch głównych postaci i ograniczonej przestrzeni pozwoliło twórcom zbudować opowieść o władzy, izolacji i utracie zdolności odróżniania rzeczywistości od wyobrażeń.

Fabuła bez zdradzania rozwiązania

Ephraim Winslow przybywa na wyspę, aby przez kilka tygodni pracować pod nadzorem doświadczonego latarnika Thomasa Wake'a. Przełożony narzuca mu ciężką pracę fizyczną: noszenie opału, czyszczenie pomieszczeń, naprawy i inne codzienne obowiązki. Sam zastrzega dla siebie dostęp do górnej części latarni i utrzymuje, że światło wymaga szczególnej troski.

Relacje między mężczyznami szybko się pogarszają. Wake wymaga posłuszeństwa i opowiada morskie historie, a Winslow odpowiada niechęcią oraz podejrzliwością. Po pracy bohaterowie spędzają czas w ciasnym budynku mieszkalnym. Nie mają możliwości ucieczki od wzajemnego towarzystwa.

Niekorzystna pogoda utrudnia zakończenie zmiany. Rytm kolejnych dni zaczyna się zaburzać, a Winslow doświadcza wizji, których nie potrafi wyjaśnić. Nie wiadomo, na ile są one następstwem samotności, alkoholu i wyczerpania, a na ile mają źródło w opowieściach i przekonaniach samego Wake'a.

Obsada

• Robert Pattinson - Ephraim Winslow, młodszy latarnik.
• Willem Dafoe - Thomas Wake, starszy latarnik i przełożony.
• Valeriia Karaman - syrena, postać pojawiająca się w wizjach.
• Logan Hawkes - młody robotnik.
• Kyla Nicolle - kobieta pojawiająca się we wspomnieniach.

Film opiera się przede wszystkim na dialogach i zachowaniu Pattinsona oraz Dafoe. Ich bohaterowie przechodzą od zawodowej zależności do otwartego konfliktu. Przez większość seansu widz nie ma dostępu do niezależnego punktu widzenia, który pozwoliłby jednoznacznie ocenić ich relacje.

Czarno-białe zdjęcia i proporcje obrazu

Za zdjęcia odpowiadał Jarin Blaschke, stały współpracownik Roberta Eggersa. Film zrealizowano w czerni i bieli, w niemal kwadratowym formacie 1,19:1. Takie proporcje były inspirowane wczesnym kinem dźwiękowym i wzmacniają wrażenie zamknięcia bohaterów w ciasnej przestrzeni.

Operator wykorzystał obiektywy i oświetlenie pomagające odtworzyć fotograficzny charakter dawnych epok. Silne kontrasty, mokre powierzchnie i oświetlenie latarni nadają obrazom wyrazistą fakturę. Czarno-biała forma nie jest tylko dekoracją; sprawia, że otoczenie staje się mniej przyjazne i trudniejsze do odczytania.

Scenografia na wybrzeżu Nowej Szkocji

Scenografię zbudowano w pobliżu Cape Forchu w prowincji Nowa Szkocja w Kanadzie. Na potrzeby zdjęć powstała specjalna wieża latarni oraz zabudowania mieszkalne i gospodarcze. Budowle znajdowały się blisko morza, co pozwoliło ekipie pracować w autentycznych warunkach pogodowych.

Silny wiatr, deszcz i fale stanowią ważny element filmu. Miejsce nie jest neutralnym tłem: fizyczne zmęczenie oraz niedostępność wyspy wpływają na psychikę bohaterów. Oprawa dźwiękowa wykorzystuje odgłosy syren, maszyn i morza, przyczyniając się do poczucia ciągłego zagrożenia.

Motywy literackie i mitologiczne

Scenariusz nawiązuje do tradycji opowieści marynistycznych oraz literatury grozy. W wypowiedziach Wake'a pojawiają się archaizmy i język przypominający prozę Hermana Melville'a. W obrazie powracają również motywy związane z mitologią grecką, między innymi obsesja na punkcie tajemniczego światła.

Eggers nie prowadzi opowieści jak klasycznej zagadki kryminalnej, w której wszystkie elementy mają ostatecznie zostać wyjaśnione. Ważniejsze są zależność między dwoma mężczyznami, rywalizacja i stan psychiczny Winslowa.

Od "Czarownicy" do "Lighthouse"

Pierwszym pełnometrażowym filmem Eggersa była Czarownica: Bajka ludowa z Nowej Anglii (2015), osadzona w XVII-wiecznej społeczności purytańskiej. Obie produkcje wykorzystują historię i folklor, lecz różnią się konstrukcją.

"Czarownica" opisuje rozpad rodziny, podczas gdy "Lighthouse" niemal całkowicie ogranicza obsadę do dwóch latarników. W obu filmach bohaterowie żyją odizolowani od świata i interpretują niezwykłe wydarzenia przez pryzmat dawnych przekonań.

Nagrody i dystrybucja

W Cannes w 2019 roku "Lighthouse" otrzymał nagrodę FIPRESCI w sekcji Quinzaine des Réalisateurs. Nie uczestniczył w konkursie głównym o Złotą Palmę. Podczas Oscarów w 2020 roku Jarin Blaschke otrzymał nominację za najlepsze zdjęcia. Film nie zdobył statuetki.

Do polskich kin trafił 29 listopada 2019 roku pod tytułem "Lighthouse". Czas trwania wynosi około 109-110 minut, zależnie od sposobu podawania danych katalogowych.

Dane produkcyjne

• Tytuł oryginalny: "The Lighthouse".
• Tytuł polski: "Lighthouse".
• Rok premiery: 2019.
• Reżyseria: Robert Eggers.
• Scenariusz: Robert Eggers i Max Eggers.
• Zdjęcia: Jarin Blaschke.
• Muzyka: Mark Korven.
• Główna obsada: Robert Pattinson i Willem Dafoe.
• Produkcja: Stany Zjednoczone, Kanada.
• Obraz: czarno-biały, format 1,19:1.
• Czas trwania: około 109 minut.