Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj (2008)

Powstanie filmu

"Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj" ("In Bruges", 2008) to brytyjsko-amerykańska czarna komedia kryminalna napisana i wyreżyserowana przez Martina McDonagha. Jest jego pełnometrażowym debiutem reżyserskim po krótkometrażowym filmie "Six Shooter", za który otrzymał Oscara. Zdjęcia do "In Bruges" realizowano w belgijskim mieście Brugia. Średniowieczna zabudowa, kanały i zabytkowe place stanowią istotny element akcji.

Scenariusz łączy opowieść o dwóch zawodowych zabójcach z tematem winy i odpowiedzialności za własne decyzje. W przeciwieństwie do wielu filmów gangsterskich najważniejsze wydarzenia nie polegają na kolejnym zleceniu, lecz na oczekiwaniu na konsekwencje wcześniejszej pracy.

Fabuła bez ujawniania zakończenia

Ray i Ken pracują dla Harry'ego Watersa, londyńskiego przestępcy. Po nieudanej akcji otrzymują polecenie wyjazdu do Brugii, gdzie mają czekać na dalsze instrukcje. Starszy z mężczyzn, Ken, wykorzystuje pobyt na zwiedzanie kościołów, muzeów i zabytków. Młodszy Ray jest znudzony miastem, pije i wdaje się w konflikty.

Ray poznaje Chloë, kobietę pracującą przy produkcji filmowej. Ta znajomość staje się dla niego okazją do oderwania się od wspomnień, które zaczynają go przytłaczać. Ken dostrzega jednak, że partner przeżywa znacznie poważniejszy kryzys, niż przyznaje w rozmowach.

Sytuacja zmienia się, kiedy Harry kontaktuje się z Kenem. Szef kieruje się szczególnym kodeksem moralnym, którego przestrzeganie prowadzi do konfliktu między dotychczasową lojalnością a własnym sumieniem. Dalsza część filmu rozwija się wokół decyzji podejmowanych przez trzech głównych bohaterów.

Obsada i postacie

• Colin Farrell - Ray, młody płatny zabójca.
• Brendan Gleeson - Ken Daley, starszy wspólnik Raya.
• Ralph Fiennes - Harry Waters, szef obu mężczyzn.
• Clémence Poésy - Chloë Villette, kobieta poznana przez Raya w Brugii.
• Jordan Prentice - Jimmy, aktor występujący w filmie kręconym w mieście.
• Jérémie Renier - Eirik, były partner Chloë.
• Thekla Reuten - Marie, właścicielka hotelu.
• Eric Godon - Yuri, znajomy Harry'ego.
• Željko Ivanek - kanadyjski turysta.

Obsada skupia się przede wszystkim na Farrelu i Gleesonie. Dialogi między Rayem i Kenem pozwalają ukazać różnice charakterów oraz stosunek obu postaci do przemocy. Harry pojawia się później, lecz jego decyzje wyznaczają warunki, w których pozostali muszą działać.

Brugia jako miejsce akcji

Zabytkowe centrum Brugii jest ważne dla konstrukcji filmu. Ken interesuje się flamandzkim malarstwem, historią i architekturą, natomiast Ray uznaje otaczające go zabytki za nudne. Ta różnica ma znaczenie nie tylko komediowe. Wspólne zwiedzanie odsłania odmienne doświadczenia i wartości obu mężczyzn.

W filmie pojawiają się między innymi rynek, dzwonnica Belfort oraz kościelne wnętrza. McDonagh zestawia spokojny rytm miasta z brutalnością zawodu głównych bohaterów. Obrazy religijne, szczególnie przedstawienia sądu i kary, nawiązują do ich poczucia winy.

Scenariusz i czarny humor

McDonagh przed debiutem kinowym był cenionym dramaturgiem. W "Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj" wykorzystał długie rozmowy, nagłe zmiany tonu i niejednoznacznych bohaterów. Humor często pojawia się w sytuacjach, które z perspektywy fabuły mają tragiczne konsekwencje.

Motyw odpowiedzialności za śmierć drugiej osoby powraca również w późniejszej twórczości McDonagha. W filmie "7 psychopatów" (2012) reżyser ponownie połączył przestępczą intrygę, dialogi i groteskę, tym razem w Los Angeles. W "Trzech billboardach za Ebbing, Missouri" (2017) poruszył temat winy w realistyczniejszym dramacie prowincjonalnym.

Premiera i nagrody

Światowa premiera "In Bruges" odbyła się 17 stycznia 2008 roku podczas festiwalu Sundance. Do polskich kin film trafił 29 lutego 2008 roku.

Za rolę Raya Colin Farrell zdobył Złoty Glob dla najlepszego aktora w komedii lub musicalu podczas ceremonii w 2009 roku. Brendan Gleeson był nominowany w tej samej kategorii. Martin McDonagh otrzymał nominację do Oscara za najlepszy scenariusz oryginalny, a film zdobył nagrodę BAFTA za scenariusz oryginalny.

Dane produkcyjne

• Tytuł oryginalny: "In Bruges".
• Tytuł polski: "Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj".
• Rok: 2008.
• Reżyseria i scenariusz: Martin McDonagh.
• Zdjęcia: Eigil Bryld.
• Muzyka: Carter Burwell.
• Czas trwania: 107 minut.
• Produkcja: Wielka Brytania i Stany Zjednoczone.
• Gatunek: czarna komedia kryminalna, dramat.
• Polska premiera kinowa: 29 lutego 2008 roku.