Fringe: Na granicy światów (2008-2013)

O czym opowiada "Fringe: Na granicy światów"?

Samolot pasażerski ląduje na lotnisku w Bostonie, ale na pokładzie wszyscy nie żyją. Ich ciała zostały dotknięte tajemniczym procesem, którego nie da się wyjaśnić zwykłą chorobą ani znanymi metodami ataku. Agentka FBI Olivia Dunham otrzymuje zadanie zbadania tragedii i szybko odkrywa, że jest ona zaledwie jednym z wielu zdarzeń określanych jako "Wzorzec".

Aby znaleźć odpowiedzi, Olivia zwraca się do doktora Waltera Bishopa, naukowca o ogromnej wiedzy i bardzo skomplikowanej przeszłości, który przez lata przebywał w szpitalu psychiatrycznym. Z instytucji może wydostać się tylko dzięki pomocy syna Petera. Ten początkowo nie chce słyszeć o współpracy z ojcem, ale zgadza się wesprzeć śledztwo.

Do zespołu dołączają asystentka Astrid Farnsworth i przełożony z FBI Phillip Broyles. Kolejne sprawy dotyczą niezwykłych przemian biologicznych, zaburzeń czasu, eksperymentów na ludziach i organizacji dysponujących technologiami wyprzedzającymi rzeczywistość. Z czasem osobne zagadki łączą się z działalnością korporacji Massive Dynamic oraz istnieniem równoległego świata.

"Fringe" rozpoczyna się jak serial kryminalny o niewyjaśnionych zjawiskach, ale stopniowo staje się dramatem o rodzinie, winie i odpowiedzialności za błędy. Najważniejsze wydarzenia dotyczą tego, co Walter zrobił kiedyś dla Petera, i jakie skutki jego decyzja przyniosła obu wszechświatom.

Obsada "Fringe" - główne i powracające postacie

Poniższe zestawienie obejmuje pierwszoplanowych aktorów oraz istotne role powracające. Wiele postaci posiada odpowiedników w innym świecie, dlatego nazwiska odtwórców pojawiają się raz, choć mogą reprezentować kilka wersji tej samej osoby.

• Anna Torv - Olivia Dunham i alternatywna Olivia.
• Joshua Jackson - Peter Bishop.
• John Noble - Walter Bishop i alternatywny Walter.
• Jasika Nicole - Astrid Farnsworth i alternatywna Astrid.
• Lance Reddick - agent Phillip Broyles i alternatywny Broyles.
• Blair Brown - Nina Sharp.
• Kirk Acevedo - agent Charlie Francis i jego odpowiednik.
• Mark Valley - agent John Scott.
• Seth Gabel - agent Lincoln Lee i jego odpowiednik.
• Michael Cerveris - Obserwator September.
• Leonard Nimoy - doktor William Bell.
• Jared Harris - David Robert Jones.
• Mark Kopsa - kapitan Windmark.
• Georgina Haig - Henrietta Etta Bishop.
• Ryan McDonald - Brandon Fayette i jego odpowiednik.
• Ari Graynor - Rachel Dunham.
• Orla Brady - Elizabeth Bishop.
• Eugene Lipinski - Obserwator December.
• Sebastian Roché - Thomas Jerome Newton.
• Kevin Corrigan - Sam Weiss.
• Rebecca Mader - Jessica Holt.

Anna Torv zagrała Olivię Dunham, agentkę łączącą intuicję śledczą z umiejętnością radzenia sobie z własną traumą. Joshua Jackson nadał Peterowi Bishopowi sceptycyzm i inteligencję potrzebną do współpracy z Walterem, a John Noble stworzył postać naukowca, którego ekscentryczny humor często skrywa bolesne wspomnienia.

Lance Reddick jako Phillip Broyles nadaje śledztwom instytucjonalny ciężar. Blair Brown gra Ninę Sharp, jedną z najbardziej niejednoznacznych osób związanych z Massive Dynamic. Leonard Nimoy wciela się w Williama Bella, dawnego współpracownika Waltera. Jego postać pełni ważną rolę w odkrywaniu genezy eksperymentów.

Pięć sezonów - jak rozwija się fabuła?

Sezon 1 (2008-2009) - początek Wzorca

Olivia, Walter i Peter badają sprawy, które wydają się nie mieć wspólnego źródła. Rozwiązania kolejnych zagadek sugerują jednak istnienie rozległego programu eksperymentów. W tle pojawia się Massive Dynamic i tajemniczy David Robert Jones. Finał ujawnia, że zwyczajny obraz świata jest tylko częścią prawdy.

Sezon 2 (2009-2010) - tajemnica Petera

Rozwija się wątek alternatywnego wszechświata, a wydarzenia z przeszłości Waltera nadają nowy sens jego relacji z synem. W pamiętnym odcinku "White Tulip" serial przeplata eksperymenty z czasem i opowieść o przebaczeniu. Finał sezonu przenosi bohaterów na drugą stronę granicy między światami.

Sezon 3 (2010-2011) - dwa światy, dwie Olivie

Widz obserwuje wydarzenia z perspektywy obu wszechświatów. Alternatywna Olivia i jej odpowiednicy zaczynają odgrywać centralne role, a konflikt między światami ma coraz wyższą stawkę. Peter staje wobec decyzji dotyczącej urządzenia mogącego zmienić los obu rzeczywistości.

Sezon 4 (2011-2012) - zmieniona linia czasu

Zmiany wywołane przez Petera prowadzą do rzeczywistości, w której część bohaterów nie pamięta wcześniejszych wydarzeń. Powracają stare zagrożenia i konieczność współpracy między światami. Odcinek "Letters of Transit" pokazuje niepokojącą przyszłość, stanowiąc zapowiedź ostatniej serii.

Sezon 5 (2012-2013) - świat pod kontrolą Obserwatorów

Akcja przeskakuje do roku 2036. Obserwatorzy kontrolują Ziemię, a drużyna Fringe próbuje zrealizować plan pozostawiony przez Waltera i tajemniczego Donalda. W centrum znajdują się również Olivia, Peter i ich dorosła córka Henrietta. Trzynastoodcinkowy sezon zamyka całą historię.

Wszystkie 100 odcinków "Fringe" z datami emisji

Spis uwzględnia pięć regularnych sezonów według kolejności amerykańskiej emisji na FOX: 20, 23, 22, 22 i 13 odcinków. Daty dotyczą pierwszych pokazów w USA, a nie polskiej premiery. Tytuły pozostawiono w języku oryginalnym.

Sezon 1 - 20 odcinków

• 01. "Pilot" - 09.09.2008.
• 02. "The Same Old Story" - 16.09.2008.
• 03. "The Ghost Network" - 23.09.2008.
• 04. "The Arrival" - 30.09.2008.
• 05. "Power Hungry" - 14.10.2008.
• 06. "The Cure" - 21.10.2008.
• 07. "In Which We Meet Mr. Jones" - 11.11.2008.
• 08. "The Equation" - 18.11.2008.
• 09. "The Dreamscape" - 25.11.2008.
• 10. "Safe" - 02.12.2008.
• 11. "Bound" - 20.01.2009.
• 12. "The No-Brainer" - 27.01.2009.
• 13. "The Transformation" - 03.02.2009.
• 14. "Ability" - 10.02.2009.
• 15. "Inner Child" - 07.04.2009.
• 16. "Unleashed" - 14.04.2009.
• 17. "Bad Dreams" - 21.04.2009.
• 18. "Midnight" - 28.04.2009.
• 19. "The Road Not Taken" - 05.05.2009.
• 20. "There's More than One of Everything" - 12.05.2009.

Sezon 2 - 23 odcinków

• 01. "A New Day in the Old Town" - 17.09.2009.
• 02. "Night of Desirable Objects" - 24.09.2009.
• 03. "Fracture" - 01.10.2009.
• 04. "Momentum Deferred" - 08.10.2009.
• 05. "Dream Logic" - 15.10.2009.
• 06. "Earthling" - 05.11.2009.
• 07. "Of Human Action" - 12.11.2009.
• 08. "August" - 19.11.2009.
• 09. "Snakehead" - 03.12.2009.
• 10. "Grey Matters" - 10.12.2009.
• 11. "Unearthed" - 11.01.2010.
• 12. "Johari Window" - 14.01.2010.
• 13. "What Lies Below" - 21.01.2010.
• 14. "The Bishop Revival" - 28.01.2010.
• 15. "Jacksonville" - 04.02.2010.
• 16. "Peter" - 01.04.2010.
• 17. "Olivia. In the Lab. With the Revolver." - 08.04.2010.
• 18. "White Tulip" - 15.04.2010.
• 19. "The Man from the Other Side" - 22.04.2010.
• 20. "Brown Betty" - 29.04.2010.
• 21. "Northwest Passage" - 06.05.2010.
• 22. "Over There: Part 1" - 13.05.2010.
• 23. "Over There: Part 2" - 20.05.2010.

Sezon 3 - 22 odcinków

• 01. "Olivia" - 23.09.2010.
• 02. "The Box" - 30.09.2010.
• 03. "The Plateau" - 07.10.2010.
• 04. "Do Shapeshifters Dream of Electric Sheep?" - 14.10.2010.
• 05. "Amber 31422" - 04.11.2010.
• 06. "6955 kHz" - 11.11.2010.
• 07. "The Abducted" - 18.11.2010.
• 08. "Entrada" - 02.12.2010.
• 09. "Marionette" - 09.12.2010.
• 10. "The Firefly" - 21.01.2011.
• 11. "Reciprocity" - 28.01.2011.
• 12. "Concentrate and Ask Again" - 04.02.2011.
• 13. "Immortality" - 11.02.2011.
• 14. "6B" - 18.02.2011.
• 15. "Subject 13" - 25.02.2011.
• 16. "Os" - 11.03.2011.
• 17. "Stowaway" - 18.03.2011.
• 18. "Bloodline" - 25.03.2011.
• 19. "Lysergic Acid Diethylamide" - 15.04.2011.
• 20. "6:02 AM EST" - 22.04.2011.
• 21. "The Last Sam Weiss" - 29.04.2011.
• 22. "The Day We Died" - 06.05.2011.

Sezon 4 - 22 odcinków

• 01. "Neither Here Nor There" - 23.09.2011.
• 02. "One Night in October" - 30.09.2011.
• 03. "Alone in the World" - 07.10.2011.
• 04. "Subject 9" - 14.10.2011.
• 05. "Novation" - 04.11.2011.
• 06. "And Those We've Left Behind" - 11.11.2011.
• 07. "Wallflower" - 18.11.2011.
• 08. "Back to Where You've Never Been" - 13.01.2012.
• 09. "Enemy of My Enemy" - 20.01.2012.
• 10. "Forced Perspective" - 27.01.2012.
• 11. "Making Angels" - 03.02.2012.
• 12. "Welcome to Westfield" - 10.02.2012.
• 13. "A Better Human Being" - 17.02.2012.
• 14. "The End of All Things" - 24.02.2012.
• 15. "A Short Story About Love" - 23.03.2012.
• 16. "Nothing as It Seems" - 30.03.2012.
• 17. "Everything in Its Right Place" - 06.04.2012.
• 18. "The Consultant" - 13.04.2012.
• 19. "Letters of Transit" - 20.04.2012.
• 20. "Worlds Apart" - 27.04.2012.
• 21. "Brave New World: Part 1" - 04.05.2012.
• 22. "Brave New World: Part 2" - 11.05.2012.

Sezon 5 - 13 odcinków

• 01. "Transilience Thought Unifier Model-11" - 28.09.2012.
• 02. "In Absentia" - 05.10.2012.
• 03. "The Recordist" - 12.10.2012.
• 04. "The Bullet that Saved the World" - 26.10.2012.
• 05. "An Origin Story" - 02.11.2012.
• 06. "Through the Looking Glass and What Walter Found There" - 09.11.2012.
• 07. "Five-Twenty-Ten" - 16.11.2012.
• 08. "The Human Kind" - 07.12.2012.
• 09. "Black Blotter" - 14.12.2012.
• 10. "Anomaly XB-6783746" - 21.12.2012.
• 11. "The Boy Must Live" - 11.01.2013.
• 12. "Liberty" - 18.01.2013.
• 13. "An Enemy of Fate" - 18.01.2013.

Dlaczego "Unearthed" jest w drugim sezonie?

Odcinek "Unearthed" zrealizowano podczas produkcji pierwszego sezonu, ale FOX wyemitowała go dopiero **11 stycznia 2010 roku**, między innymi odcinkami sezonu drugiego. Widać w nim postacie i relacje z wcześniejszego etapu serialu, dlatego część katalogów przypisuje go do pierwszej serii. W powyższym zestawieniu zachowano **kolejność emisji FOX**, co daje 100 odcinków. W porządku produkcyjnym pozycja "Unearthed" może znajdować się w innym miejscu.

Twórcy, muzyka i produkcja

Serial stworzyli J. J. Abrams, Alex Kurtzman i Roberto Orci. Produkcja powstała pod szyldem Bad Robot, K/O Paper Products oraz Warner Bros. Television dla stacji FOX. Wśród twórców odpowiedzialnych za rozwój długofalowej historii ważne miejsce zajmowali również Jeff Pinkner oraz J. H. Wyman.

Abrams przygotował motyw muzyczny czołówki, a muzykę do kolejnych odcinków komponowali między innymi Michael Giacchino i Chris Tilton. Zmieniające się barwy i napisy czołówki wskazują, w jakiej epoce lub rzeczywistości rozgrywa się dana część historii. Motywy naukowe są elementem fikcji, nie opisem sprawdzonych technologii.

Pierwszy sezon zdjęciowo wiązał się z Nowym Jorkiem, a późniejsze realizowano w Vancouver. Serial budował atmosferę poprzez połączenie codziennych laboratoriów, znajomych miejskich przestrzeni i niepokojących efektów wizualnych. Stopniowo ważniejsze od kolejnych monstrów lub eksperymentów stały się konsekwencje decyzji podejmowanych przez bohaterów.

Czy "Fringe" ma zakończenie? Wyjaśnienie finału - SPOILERY

**Uwaga: ta część ujawnia wydarzenia ostatniego sezonu i finału "An Enemy of Fate".**

W 2036 roku Walter i jego sprzymierzeńcy próbują powstrzymać Obserwatorów, którzy przybyli z przyszłości i podporządkowali sobie ludzkość. Kluczem do planu okazuje się Michael, chłopiec będący niezwykłą wersją Obserwatora. Łączy zdolności intelektualne tej grupy z emocjami i empatią, których inni Obserwatorzy zostali pozbawieni.

Donald okazuje się Obserwatorem znanym wcześniej jako September. Chce wysłać Michaela do 2167 roku, zanim zostanie podjęta decyzja prowadząca do powstania pozbawionych uczuć Obserwatorów. Pokazanie chłopca badaczom ma udowodnić, że rozwój inteligencji nie wymaga odrzucenia emocji. W rezultacie przyszła inwazja mogłaby nigdy nie nastąpić.

W ostatnim starciu September ginie, dlatego **Walter sam przeprowadza Michaela do przyszłości**. Jego decyzja jest świadomym poświęceniem. Plan odnosi skutek, a historia zostaje skorygowana od 2015 roku. Obserwatorzy nie przeprowadzają inwazji, a Peter, Olivia i ich córka Etta mogą pozostać razem.

Peter otrzymuje na końcu list od Waltera z rysunkiem białego tulipana. Ten motyw nawiązuje do wcześniejszego odcinka "White Tulip", w którym kwiat symbolizował przebaczenie i nadzieję na odkupienie win. Walter nie wraca do zwykłego życia, ale jego gest pozwala bliskim odzyskać utraconą przyszłość.

Zakończenie zamyka więc przede wszystkim historię Waltera jako ojca. Naukowiec, który kiedyś naruszył granicę między światami, aby uratować syna, ostatecznie rezygnuje ze wspólnego życia z nim, by ocalić rodzinę i innych ludzi.

Czy warto oglądać serial po kolei?

Tak. Choć pierwsze odcinki mają konstrukcję oddzielnych spraw kryminalnych, niemal każda z nich wnosi element do późniejszej opowieści. Ominięcie odcinków z pozoru pobocznych utrudnia zrozumienie decyzji Waltera, historii Petera i symboliki białego tulipana.

W polskich katalogach serial występuje pod tytułem "Fringe: Na granicy światów". Dostępność w serwisach VOD zmienia się, dlatego nie wskazujemy platformy bez aktualnego potwierdzenia wszystkich pięciu sezonów.