Wolny dzień Ferrisa Buellera (1986)

O czym opowiada "Wolny dzień Ferrisa Buellera"?

Ferris Bueller ma opinię ucznia, który z każdej sytuacji potrafi wyjść obronną ręką. Gdy pewnego ranka postanawia nie iść do szkoły, nie ogranicza się do leniuchowania w domu. Pozoruje chorobę przed rodzicami, po czym namawia swojego spiętego przyjaciela Camerona Frye'a na wyprawę do Chicago. Dołącza do nich Sloane Peterson, dziewczyna Ferrisa. Ich podróż szybko zamienia się w serię improwizowanych przygód.

Ferris jest przekonany, że wszystko można załatwić sprytem i pewnością siebie. Cameron patrzy na świat zupełnie inaczej: boi się gniewu ojca, nie lubi ryzyka i najchętniej pozostałby w domu. Wspólny dzień okazuje się więc nie tylko ucieczką przed lekcjami, ale także sprawdzianem przyjaźni. Z kolei dyrektor Edward Rooney podejrzewa oszustwo i postanawia osobiście złapać nieobecnego ucznia. Siostra Ferrisa, Jeanie, również nie zamierza godzić się z tym, że brat zawsze unika konsekwencji.

Akcja obejmuje zaledwie jeden dzień, jednak scenariusz pozwala zobaczyć bohaterów z kilku stron. Ferris porywa otoczenie entuzjazmem, Cameron coraz mocniej odczuwa ciężar rodzinnych oczekiwań, a dorośli częściej walczą o własny autorytet, niż rzeczywiście słuchają młodych ludzi. Dzięki temu film nie sprowadza się do kolejnych żartów o wagarowaniu.

Obsada - aktorzy i role

Paramount Pictures oraz archiwum Berlinale potwierdzają główne i drugoplanowe role w filmie:

• Matthew Broderick - Ferris Bueller, pomysłowy licealista i inicjator wyprawy.
• Alan Ruck - Cameron Frye, jego przyjaciel, który boi się sprzeciwić ojcu.
• Mia Sara - Sloane Peterson, dziewczyna Ferrisa.
• Jennifer Grey - Jeanie Bueller, siostra głównego bohatera.
• Jeffrey Jones - Edward Rooney, dyrektor szkoły.
• Cindy Pickett - Katie Bueller, matka Ferrisa i Jeanie.
• Lyman Ward - Tom Bueller, ojciec rodzeństwa.
• Edie McClurg - Grace, sekretarka szkolna.
• Charlie Sheen - chłopak spotkany na posterunku policji.
• Ben Stein - nauczyciel ekonomii.
• Del Close - nauczyciel języka angielskiego.

Broderick prowadzi wiele scen bezpośrednio do widza: jego Ferris spogląda w kamerę, komentuje własne sztuczki i traktuje publiczność jak wspólnika. Zupełnie inaczej zagrany Cameron jest w tej komedii potrzebną przeciwwagą. Alan Ruck nadał mu nerwowość i wewnętrzne napięcie, które w kolejnych scenach stają się ważniejsze od samego planu wagarów.

Chicago, Ferrari i konstrukcja filmu

Dla Johna Hughesa Chicago było czymś więcej niż wygodnym tłem. Reżyser znał miasto i okoliczne przedmieścia, a bohaterowie korzystają z jego najważniejszych przestrzeni: ulic śródmieścia, muzeum Art Institute of Chicago i tłocznych miejsc publicznych. Słynna sekwencja parady łączyła zdjęcia prawdziwego wydarzenia z dodatkowymi ujęciami przygotowanymi przez ekipę. Z kolei szkolne sceny filmowano między innymi w Glenbrook North High School, do której Hughes sam wcześniej uczęszczał.

Istotnym elementem opowieści jest także sportowe Ferrari należące do ojca Camerona. Samochód symbolizuje kontrolę, status i obowiązki, wobec których chłopak czuje się bezradny. Dla Ferrisa jest przede wszystkim przepustką do przygody. Odmienny stosunek przyjaciół do tego samego przedmiotu dobrze pokazuje różnicę ich charakterów.

Film wyróżnia również starannie przemyślana forma. Sceny komediowe przeplatają się z momentami zaskakująco spokojnej obserwacji, szczególnie gdy kamera zatrzymuje się przy Cameronie. Bezpośrednie zwroty Ferrisa do widza przełamują filmową iluzję, ale nie odrywają uwagi od relacji między bohaterami.

Twórcy, premiera i znaczenie filmu

Film powstał w USA dla Paramount Pictures. Scenariusz napisał, wyreżyserował i współprodukował John Hughes. Drugim producentem był Tom Jacobson, autorem zdjęć Tak Fujimoto, montaż przygotował Paul Hirsch, a muzykę skomponował Ira Newborn.

Amerykańska premiera odbyła się 11 czerwca 1986 roku, a czas trwania wynosi 103 minuty. W 2014 roku "Ferris Bueller's Day Off" został wpisany do amerykańskiego National Film Registry, prowadzonego przez Bibliotekę Kongresu. Wyróżnienie to jest związane z kulturowym znaczeniem produkcji, a nie z jej wynikami w konkursach filmowych.

Hughes powracał do tematu napięcia między oczekiwaniami otoczenia a potrzebą samodzielnego wyboru drogi. Rok później w "Samolotach, pociągach i samochodach" przeniósł tę obserwację na dorosłych bohaterów. Oba filmy operują komedią, lecz pod żartami zostawiają miejsce na lęk, przyjaźń i potrzebę akceptacji.