Jeden z dziesięciu

Premiera i trzydzieści lat na antenie

Pierwszy odcinek "Jeden z dziesięciu" wyemitowano 3 czerwca 1994 roku. Polska wersja brytyjskiego teleturnieju "Fifteen to One" szybko znalazła własne miejsce w ramówce Telewizji Polskiej. Od początku gospodarz programu nie był przypadkowy: Tadeusz Sznuk, znany wcześniej z radia, odznaczał się spokojnym sposobem zadawania pytań i bardzo wyraźną dykcją. W 2024 roku stacja świętowała trzydzieści lat emisji, a format pozostawał kojarzony z tym samym prowadzącym.

Co odróżnia teleturniej od innych konkursów

Tutaj nie wygrywa się dzięki szczęśliwemu losowaniu ani rozmowie z jurorami. Podstawą jest wiedza z wielu dziedzin, zdolność szybkiego przypominania faktów i odporność na stres. Pytania dotyczą historii, geografii, literatury, kultury, sportu i nauk ścisłych. Odpowiedzi trzeba udzielić bez długiego zastanawiania. Nie ma też widowiskowej oprawy charakterystycznej dla programów o wielkich nagrodach pieniężnych. W centrum uwagi pozostaje zawodnik i pytanie.

Zasady gry i kolejne rundy

Do rywalizacji przystępuje dziesięcioro uczestników. W pierwszym etapie odpowiadają na pytania i zachowują szanse na dalszą grę, jeśli nie wykorzystają wszystkich dostępnych możliwości błędu. W kolejnych rundach rośnie znaczenie wskazywania przeciwników, którzy mają odpowiedzieć. Ten element taktyczny sprawia, że sama szeroka wiedza nie zawsze wystarcza do zwycięstwa. Pod koniec zostaje jeden zawodnik, który mierzy się z serią pytań i stara się zdobyć jak najwięcej punktów. Szczegółowe reguły i system punktowania bywały aktualizowane w historii emisji.

Prowadzący, którego zna kilka pokoleń

Sznuk nie buduje napięcia przez żartowanie z pomyłek czy przesadne komentowanie porażek. Jego styl jest uprzejmy, ale wymagający. Uczestnicy otrzymują krótkie, jasno sformułowane pytania, a prowadzący konsekwentnie pilnuje tempa. Dzięki temu widz może równolegle sprawdzać własną wiedzę. Popularność teleturnieju częściowo wynika właśnie z tej przewidywalnej, uporządkowanej formuły.

Popularność w internecie

Program jest obecny nie tylko w tradycyjnej telewizji. Widzowie dzielą się informacjami o uczestnikach z wyjątkowo szeroką wiedzą, nietypowych seriach poprawnych odpowiedzi czy zadaniach, na których pomylili się nawet doświadczeni zawodnicy. Niektóre występy stały się głośne w mediach społecznościowych. Dla uczestników udział bywa okazją do sprawdzenia się w wymagającym konkursie, a nie sposobem na rozpoczęcie kariery medialnej.

Miejsce w katalogu teleturniejów

"Jeden z dziesięciu" wyróżnia się na tle Milionerów, w których istotne są koła ratunkowe i wzrastająca stawka, oraz Va banque, gdzie odpowiedź trzeba sformułować jako pytanie. Z kolei w Kole fortuny liczą się litery i skojarzenia. Porównanie tych programów pokazuje, jak różnie telewizja potrafi wykorzystywać wiedzę i refleks.