Joost Klein miał już zapewnione miejsce w finale Eurowizji 2024. Jego piosenka „Europapa” porywała publiczność, niebieski garnitur zapamiętali wszyscy, a holenderscy kibice liczyli na sukces. Nagle, kilka godzin przed finałem, organizatorzy ogłosili sensacyjną wiadomość: reprezentant Holandii został zdyskwalifikowany. Wybuchł skandal, który nie skończył się wraz z konkursem. Kilka miesięcy później szwedzka prokuratura podjęła decyzję, która rzuciła na sprawę nowe światło.
Awansował do finału, ale na scenę już nie wrócił
9 maja 2024 roku Joost Klein wystąpił w drugim półfinale Konkursu Piosenki Eurowizji w Malmö. Utwór „Europapa” łączył taneczną muzykę z charakterystycznym, emocjonalnym finałem. Joost śpiewał w niebieskim garniturze z mocno zaznaczonymi ramionami, a towarzyszyli mu tancerze w białych strojach.
Publiczność zareagowała entuzjastycznie. Reprezentacja Holandii zakwalifikowała się do wielkiego finału, który zaplanowano na 11 maja. Wydawało się, że Joost jest już o krok od jednego z najważniejszych występów w karierze.
W piątek 10 maja wydarzyło się jednak coś nieoczekiwanego. Holenderski artysta nie pojawił się na kolejnych próbach. Europejska Unia Nadawców (EBU), organizator konkursu, potwierdziła, że bada incydent dotyczący Kleina.
Co wydarzyło się za kulisami Eurowizji?
Według holenderskiego nadawcy AVROTROS problem rozpoczął się już po występie półfinałowym, kiedy Joost schodził ze sceny i kierował się do pomieszczenia dla artystów. Jego przedstawiciele twierdzili, że mimo wcześniejszych ustaleń był wówczas filmowany przez członkinię ekipy realizacyjnej.
AVROTROS utrzymywał, że Klein kilkakrotnie sygnalizował, iż nie chce być nagrywany. Następnie wykonał gwałtowny, odebrany jako grożący ruch w kierunku kamery. Holenderska stacja podkreślała, że artysta nie dotknął operatorki.
To był opis przedstawiony przez stronę holenderską, a nie ustalenie, co do którego wszystkie strony były zgodne. Organizatorzy konkursu wskazywali, że zeznania członków ekipy i świadków nie odpowiadały w pełni relacji AVROTROS. Sprawę zgłoszono również szwedzkiej policji.
EBU podjęła bezprecedensową decyzję. Holandia wyrzucona z finału
11 maja, w dniu finału, EBU ogłosiła wykluczenie Joosta Kleina z konkursu. Według organizatorów powodem było naruszenie zasad związanych z bezpieczeństwem i zachowaniem wobec członkini ekipy produkcyjnej.
To oznaczało, że Holandia nie wystąpi w konkursie, mimo wcześniejszego awansu. Widzowie byli zaskoczeni, część kibiców wyrażała sprzeciw, a AVROTROS nazwał karę nieproporcjonalną do incydentu.
Warto podkreślić, że nie chodziło o bójkę z innym uczestnikiem ani o incydent z udziałem delegacji innego państwa. EBU oficjalnie zaznaczyła, że żaden inny wykonawca ani delegacja nie byli stroną tej sprawy. Rozpowszechniane w internecie domysły łączące wykluczenie z rywalizacją na scenie nie znalazły potwierdzenia.
Po trzech miesiącach prokuratura umorzyła sprawę
12 sierpnia 2024 roku szwedzka prokuratura ogłosiła zakończenie postępowania karnego dotyczącego Kleina. Śledczy ustalili, że podczas zdarzenia wykonano ruch, który uderzył w kamerę trzymaną przez kobietę. Zastrzegli jednak, że sytuacja rozegrała się bardzo szybko, a świadkowie różnie ją postrzegali.
Prokurator Fredrik Jönsson wyjaśnił, że nie udało się wykazać, iż zachowanie mogło spowodować poważny strach ani że istniał taki zamiar. Postępowanie zostało umorzone z powodu braku wystarczających dowodów.
Ta decyzja nie oznaczała formalnego cofnięcia dyskwalifikacji w Eurowizji. EBU broniła swojej wcześniejszej decyzji, argumentując, że organizacja ma odrębne zasady dotyczące bezpiecznych warunków pracy dla ekipy i uczestników. Jednocześnie sama decyzja prokuratury podważyła wiele stanowczych oskarżeń, które pojawiły się w internecie po finale.
Kto wygrał Eurowizję bez reprezentanta Holandii?
11 maja konkurs wygrało Nemo, reprezentujące Szwajcarię z piosenką „The Code”. Zwycięski utwór zdobył 591 punktów, a drugie miejsce przypadło Chorwacji z 547 punktami. Wśród kibiców Joosta pozostało pytanie, jak potoczyłaby się rywalizacja, gdyby Holandia wystąpiła w finale. Odpowiedzi nie ma, bo po wykluczeniu artysta nie został poddany finałowemu głosowaniu.
Na Lansiku można przeczytać również historię pechowego świętowania zwycięstwa Nemo, podczas którego rozbiła się szklana statuetka.
Eurowizja 2024 na długo zapisała się w pamięci fanów
Historia Joosta Kleina to jeden z najbardziej burzliwych epizodów w dziejach współczesnego konkursu. Było w niej niemal wszystko: wielki przebój, awans, gwałtowna decyzja organizatorów, sprzeczne relacje i późniejsze umorzenie sprawy.
Polscy fani mają swoje własne eurowizyjne wspomnienia. W naszym katalogu gwiazd warto przypomnieć biografię Edyty Górniak, która w 1994 roku zajęła drugie miejsce, oraz karierę Justyny Steczkowskiej, znanej z występów w 1995 i 2025 roku. Ta ostatnia opowiedziała o własnym niespodziewanym problemie scenicznym w artykule o pyłku, który utrudniał śpiewanie podczas „Gai”.
Źródła: Reuters, 12 sierpnia 2024 roku; Associated Press, 11 maja 2024 roku; The Guardian, 11 i 14 maja oraz 12 sierpnia 2024 roku; oświadczenia AVROTROS i EBU z maja 2024 roku. Fotografie z występu półfinałowego: Wojciech Pędzich / Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Licencja: creativecommons.org/licenses/by/4.0/.
